Tên luận án:
BẢO ĐẢM QUYỀN ĐƯỢC XÉT XỬ CÔNG BẰNG CỦA BỊ CÁO LÀ NGƯỜI DƯỚI 18 TUỔI TẠI PHIÊN TÒA HÌNH SỰ SƠ THẨM CẤP HUYỆN Ở VIỆT NAM
Ngành:
PHÁP LUẬT VỀ QUYỀN CON NGƯỜI
Tóm tắt nội dung tài liệu:
Luận án tiến sĩ "Bảo đảm quyền được xét xử công bằng của bị cáo là người dưới 18 tuổi tại phiên tòa hình sự sơ thẩm cấp huyện ở Việt Nam" của Nguyễn Quang Hòa tập trung giải quyết một vấn đề cấp thiết trong hệ thống tư pháp hình sự Việt Nam. Đề tài xuất phát từ thực tế quyền được xét xử công bằng là quyền con người cơ bản, được ghi nhận trong pháp luật quốc tế và Việt Nam, nhưng việc bảo đảm quyền này cho bị cáo dưới 18 tuổi còn nhiều hạn chế. Nhóm đối tượng này, do đặc điểm tâm sinh lý chưa phát triển đầy đủ, dễ bị tổn thương và có nguy cơ vi phạm pháp luật cao, đòi hỏi một cơ chế xét xử đặc thù, thân thiện và bảo vệ quyền lợi.
Mục đích của luận án là đánh giá tổng thể thực trạng xét xử hình sự đối với bị cáo dưới 18 tuổi tại phiên tòa sơ thẩm cấp huyện, từ đó đề xuất các quan điểm và giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả bảo đảm quyền này. Luận án đã tiến hành rà soát, tổng quan tình hình nghiên cứu trong và ngoài nước, chỉ ra những khoảng trống cần được khỏa lấp, đồng thời xây dựng giả thuyết khoa học và các câu hỏi nghiên cứu cụ thể.
Về cơ sở lý luận và phương pháp nghiên cứu, luận án dựa trên chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, quan điểm của Đảng Cộng sản Việt Nam về quyền con người và quyền trẻ em, kết hợp với các lý thuyết như "tiếp cận công lý", "tiếp cận dựa trên quyền con người" và "tội phạm chưa thành niên". Các phương pháp phân tích, tổng hợp, so sánh, thống kê và phân tích tình huống được vận dụng để giải quyết các vấn đề nghiên cứu.
Đóng góp mới của luận án là công trình chuyên khảo toàn diện, có hệ thống về bảo đảm quyền được xét xử công bằng cho bị cáo dưới 18 tuổi tại phiên tòa hình sự sơ thẩm ở Việt Nam. Luận án đã hệ thống hóa và làm rõ cơ sở lý luận, bổ sung các quan điểm về đặc thù của bị cáo dưới 18 tuổi trong xét xử, nhấn mạnh yêu cầu bảo vệ quyền lợi và tính thân thiện của quy trình tố tụng. Nghiên cứu chỉ ra những hạn chế trong xây dựng cơ chế pháp lý, nhận thức, năng lực cán bộ tư pháp và cơ sở vật chất, từ đó khẳng định sự cần thiết phải hoàn thiện mô hình Tòa án Gia đình và NCTN, cụ thể hóa Luật Tư pháp NCTN và đưa ra các giải pháp cải thiện thực tiễn xét xử.
Kết quả nghiên cứu của luận án góp phần củng cố cơ sở khoa học và hoàn thiện khung pháp luật, cơ chế bảo đảm quyền được xét xử công bằng cho bị cáo dưới 18 tuổi, đồng thời là tài liệu tham khảo hữu ích cho các cơ quan nhà nước, tổ chức xã hội và công tác giảng dạy, nghiên cứu. Luận án được kết cấu gồm 04 chương, 14 tiết, cùng với phần mở đầu, kết luận và danh mục tài liệu tham khảo.
Mục lục chi tiết:
-
Chương 1: TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI LUẬN ÁN
-
1.1. TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU TRONG NƯỚC
- 1.1.1. Những nghiên cứu liên quan đến các vấn đề lý luận về bảo đảm quyền được xét xử công bằng của bị cáo là người dưới 18 tuổi tại phiên tòa hình sự ở Việt Nam
- 1.1.2. Tình hình nghiên cứu liên quan đến thực trạng bảo đảm quyền được xét xử công bằng của bị cáo là người dưới 18 tuổi tại phiên tòa hình sự ở Việt Nam
- 1.1.3. Tình hình nghiên cứu về phương hướng, giải pháp bảo đảm quyền được xét xử công bằng của bị cáo là người dưới 18 tuổi tại phiên tòa hình sự ở Việt Nam
-
1.2. TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU Ở NGOÀI NƯỚC
- 1.2.1. Các công trình nghiên cứu về xét xử công bằng
- 1.2.2. Các công trình nghiên cứu về quyền xét xử công bằng của bị cáo là người dưới 18 tuổi
-
1.3. ĐÁNH GIÁ CHUNG VỀ TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU VÀ NHỮNG VẤN ĐỀ LUẬN ÁN SẼ TIẾP TỤC GIẢI QUYẾT
- 1.3.1. Đánh giá chung về tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài luận án
- 1.3.2. Những vấn đề cần tiếp tục nghiên cứu trong luận án
-
1.4. GIẢ THUYẾT KHOA HỌC, CÂU HỎI NGHIÊN CỨU CỦA LUẬN ÁN
- 1.4.1. Giả thuyết khoa học
- 1.4.2. Câu hỏi nghiên cứu
-
Kết luận chương 1
-
Chương 2: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ BẢO ĐẢM QUYỀN ĐƯỢC XÉT XỬ CÔNG BẰNG CỦA BỊ CÁO LÀ NGƯỜI DƯỚI 18 TUỔI TẠI PHIÊN TÒA HÌNH SỰ
-
2.1. CƠ SỞ LÝ LUẬN CHUNG VỀ BẢO ĐẢM QUYỀN ĐƯỢC XÉT XỬ CÔNG BẰNG CỦA BỊ CÁO TRONG PHIÊN TOÀ HÌNH SỰ
- 2.1.1. Khái niệm, vai trò của quyền được xét xử công bằng trong phiên toà hình sự
- 2.1.1.1. Khái niệm quyền được xét xử công bằng trong phiên toà hình sự
- 2.1.1.2. Vai trò của quyền được xét xử công bằng trong phiên toà hình sự
- 2.1.2. Khái niệm bảo đảm quyền được xét xử công bằng trong phiên toà hình sự
- 2.1.3. Điều kiện bảo đảm quyền được xét xử công bằng trong phiên toà hình sự
-
2.2. KHÁI NIỆM, ĐẶC ĐIỂM, Ý NGHĨA CỦA VIỆC BẢO ĐẢM QUYỀN ĐƯỢC XÉT XỬ CÔNG BẰNG CỦA BỊ CÁO LÀ NGƯỜI DƯỚI 18 TUỔI TẠI PHIÊN TÒA HÌNH SỰ
- 2.2.1. Khái niệm bị cáo là người dưới 18 tuổi
- 2.2.2. Đặc điểm của bị cáo là người dưới 18 tuổi
- 2.2.2.1. Đặc điểm pháp lý
- 2.2.2.2. Đặc điểm tâm - sinh lý
- 2.2.3. Khái niệm, ý nghĩa của việc bảo đảm quyền được xét xử công bằng của bị cáo là người dưới 18 tuổi tại phiên tòa hình sự
-
2.3. NỘI DUNG, CHỦ THỂ, PHƯƠNG THỨC BẢO ĐẢM QUYỀN ĐƯỢC XÉT XỬ CÔNG BẰNG CỦA BỊ CÁO LÀ NGƯỜI DƯỚI 18 TUỔI TẠI PHIÊN TÒA HÌNH SỰ
- 2.3.1. Nội dung bảo đảm quyền được xét xử công bằng của bị cáo là người dưới 18 tuổi tại phiên tòa hình sự
- 2.3.2. Chủ thể và phương thức bảo đảm quyền được xét xử công bằng của bị cáo là người dưới 18 tuổi tại phiên tòa hình sự
- Về chủ thể
- Về phương thức
-
2.4. NHỮNG ĐIỀU KIỆN BẢO ĐẢM VÀ YẾU TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN VIỆC BẢO ĐẢM QUYỀN ĐƯỢC XÉT XỬ CÔNG BẰNG CỦA BỊ CÁO LÀ NGƯỜI DƯỚI 18 TUỔI TẠI PHIÊN TÒA HÌNH SỰ
- 2.4.1. Những điều kiện bảo đảm quyền được xét xử công bằng của bị cáo là người dưới 18 tuổi tại phiên tòa hình sự
- 2.4.2. Những yếu tố ảnh hưởng đến việc bảo đảm quyền được xét xử công bằng của bị cáo là người dưới 18 tuổi tại phiên tòa hình sự
- 2.4.2.1. Yếu tố chính trị, pháp lý
- 2.4.2.2. Yếu tố kinh tế, xã hội, văn hoá
- 2.4.2.3. Yếu tố quốc tế
-
2.5. BẢO ĐẢM QUYỀN ĐƯỢC XÉT XỬ CÔNG BẰNG CỦA BỊ CÁO LÀ NGƯỜI DƯỚI 18 TUỔI TRONG LUẬT QUỐC TẾ VỀ QUYỀN CON NGƯỜI VÀ PHÁP LUẬT CỦA MỘT SỐ NƯỚC: NHỮNG YÊU CẦU ĐẶT RA VÀ GIÁ TRỊ THAM KHẢO CHO VIỆT NAM
- 2.5.1. Bảo đảm quyền được xét xử công bằng của bị cáo là người dưới 18 tuổi trong luật quốc tế về quyền con người và những yêu cầu đặt ra với Việt Nam
- 2.5.1.1. Bảo đảm quyền được xét xử công bằng của bị cáo là người dưới 18 tuổi trong luật quốc tế về quyền con người
- 2.5.1.2. Những yêu cầu đặt ra với Việt Nam
- 2.5.2. Bảo đảm quyền được xét xử công bằng của bị cáo là người dưới 18 tuổi trong pháp luật của một số nước và giá trị tham khảo cho Việt Nam
- 2.5.2.1. Bảo đảm quyền được xét xử công bằng của bị cáo là người dưới 18 tuổi trong pháp luật của một số nước
- 2.5.2.2. Những giá trị tham khảo cho Việt Nam
-
Kết luận chương 2
-
Chương 3: KHUNG PHÁP LUẬT VÀ THỰC TRẠNG BẢO ĐẢM QUYỀN ĐƯỢC XÉT XỬ CÔNG BẰNG CỦA BỊ CÁO LÀ NGƯỜI DƯỚI 18 TUỔI TẠI PHIÊN TÒA HÌNH SỰ SƠ THẨM CẤP HUYỆN Ở VIỆT NAM
-
3.1. KHUNG PHÁP LUẬT VIỆT NAM VỀ BẢO ĐẢM QUYỀN ĐƯỢC XÉT XỬ CÔNG BẰNG CỦA BỊ CÁO LÀ NGƯỜI DƯỚI 18 TUỔI TẠI PHIÊN TÒA HÌNH SỰ SƠ THẨM CẤP HUYỆN
- 3.1.1. Khung pháp luật Việt Nam về bảo đảm quyền được xét xử công bằng trong phiên toà hình sự
- 3.1.2. Khái niệm, đặc điểm phiên tòa hình sự sơ thẩm cấp huyện
- 3.1.2.1. Khái niệm phiên tòa hình sự sơ thẩm cấp huyện
- 3.1.2.2. Đặc điểm của phiên tòa hình sự sơ thẩm cấp huyện
- 3.1.3. Các quy định pháp luật cụ thể về bảo đảm quyền được xét xử công bằng của bị cáo là người dưới 18 tuổi tại phiên tòa hình sự sơ thẩm cấp huyện ở Việt Nam
-
3.2. THỰC TRẠNG BẢO ĐẢM QUYỀN ĐƯỢC XÉT XỬ CÔNG BẰNG CỦA BỊ CÁO LÀ NGƯỜI DƯỚI 18 TUỔI TẠI PHIÊN TÒA HÌNH SỰ SƠ THẨM CẤP HUYỆN Ở VIỆT NAM
- 3.2.1. Thực trạng thực hiện những quyền tố tụng đặc biệt nhằm bảo đảm quyền được xét xử công bằng của bị cáo là người dưới 18 tuổi tại phiên tòa hình sự sơ thẩm cấp huyện ở Việt Nam
- 3.2.1.1. Quyền được bào chữa và có người bào chữa miễn phí
- 3.2.1.2. Quyền có người đại diện, nhà trường, tổ chức có mặt tại phiên tòa
- 3.2.1.3. Quyền được xét xử kín khi cần thiết
- 3.2.2. Thực trạng về những điều kiện, thủ tục tố tụng đặc biệt nhằm bảo đảm quyền được xét xử công bằng của bị cáo là người dưới 18 tuổi tại phiên tòa hình sự sơ thẩm cấp huyện ở Việt Nam
- 3.2.2.1. Những điều kiện tố tụng đặc biệt
- 3.2.2.2. Những thủ tục tố tụng đặc biệt
- 3.2.3. Đánh giá chung thực tiễn pháp luật Việt Nam về bảo đảm quyền được xét xử công bằng của bị cáo là người dưới 18 tuổi tại phiên tòa hình sự sơ thẩm cấp huyện
- 3.2.3.1. Đánh giá chung về những thành tựu đạt được
- 3.2.3.2. Đánh giá chung về những hạn chế
-
3.3. NHỮNG NGUYÊN NHÂN CHỦ YẾU DẪN ĐẾN NHỮNG HẠN CHẾ TRONG VIỆC BẢO ĐẢM QUYỀN ĐƯỢC XÉT XỬ CÔNG BẰNG CỦA BỊ CÁO LÀ NGƯỜI DƯỚI 18 TUỔI TẠI PHIÊN TÒA HÌNH SỰ SƠ THẨM CẤP HUYỆN Ở VIỆT NAM HIỆN NAY
-
Kết luận chương 3
-
Chương 4: QUAN ĐIỂM, GIẢI PHÁP BẢO ĐẢM QUYỀN ĐƯỢC XÉT XỬ CÔNG BẰNG CỦA BỊ CÁO LÀ NGƯỜI DƯỚI 18 TUỔI TẠI PHIÊN TÒA HÌNH SỰ SƠ THẨM CẤP HUYỆN Ở VIỆT NAM
-
4.1. QUAN ĐIỂM BẢO ĐẢM QUYỀN ĐƯỢC XÉT XỬ CÔNG BẰNG CỦA BỊ CÁO LÀ NGƯỜI DƯỚI 18 TUỔI TẠI PHIÊN TÒA HÌNH SỰ SƠ THẨM CẤP HUYỆN Ở VIỆT NAM
- 4.1.1. Bảo đảm quyền được xét xử công bằng của bị cáo là người dưới 18 tuổi tại phiên tòa hình sự sơ thẩm cấp huyện cần bám sát đường lối, chủ trương, chính sách, pháp luật về quyền con người của Đảng Cộng sản và Nhà nước Việt Nam
- 4.1.2. Bảo đảm quyền được xét xử công bằng của bị cáo là người dưới 18 tuổi tại phiên tòa hình sự sơ thẩm cấp huyện ở Việt Nam cần bám sát các quy định của quốc tế về quyền con người về tư pháp với người chưa thành niên
- 4.1.3. Bảo đảm quyền được xét xử công bằng của bị cáo là người dưới 18 tuổi tại phiên tòa hình sự sơ thẩm cấp huyện cần thực hiện dựa trên cách tiếp cận liên ngành khoa học xã hội
- 4.1.4. Bảo đảm quyền được xét xử công bằng của bị cáo là người dưới 18 tuổi tại phiên tòa hình sự sơ thẩm cấp huyện cần thực hiện đồng bộ giữa hoàn thiện và thực thi hiệu quả hệ thống pháp luật có liên quan
- 4.1.5. Bảo đảm quyền được xét xử công bằng của bị cáo là người dưới 18 tuổi tại phiên tòa hình sự sơ thẩm cấp huyện cần nâng cao nhận thức và huy động sự tham gia của nhiều chủ thể trong xã hội
-
4.2. GIẢI PHÁP BẢO ĐẢM QUYỀN ĐƯỢC XÉT XỬ CÔNG BẰNG CỦA BỊ CÁO LÀ NGƯỜI DƯỚI 18 TUỔI TẠI PHIÊN TÒA HÌNH SỰ SƠ THẨM CẤP HUYỆN Ở VIỆT NAM
- 4.2.1. Nhóm giải pháp hoàn thiện khung pháp luật Việt Nam về bảo đảm quyền được xét xử công bằng của bị cáo là người dưới 18 tuổi tại phiên tòa hình sự sơ thẩm cấp huyện
- 4.2.2. Nhóm giải pháp nâng cao hiệu quả thực hiện pháp luật về bảo đảm quyền được xét xử công bằng của bị cáo là người dưới 18 tuổi tại phiên tòa hình sự sơ thẩm cấp huyện
-
Kết luận chương 4
-
KẾT LUẬN