ĐẦU TƯ NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC CHO PHÁT TRIỂN HỆ THỐNG GIÁO DỤC ĐẠI HỌC Ở VIỆT NAM
Quản lý kinh tế Mã số: 9310110
Luận án "Đầu tư ngân sách nhà nước cho phát triển hệ thống giáo dục đại học ở Việt Nam" của Ninh Thị Hoàng Lan thuộc chuyên ngành Quản lý kinh tế, tập trung nghiên cứu vai trò thiết yếu của giáo dục đại học (GDĐH) trong phát triển quốc gia, từ việc cung cấp nguồn nhân lực chất lượng cao đến thúc đẩy nghiên cứu, sáng tạo và tăng trưởng kinh tế bền vững. Đề tài xuất phát từ tính cấp thiết của việc đầu tư ngân sách nhà nước (NSNN) cho GDĐH trong bối cảnh quá trình đại chúng hóa đã tạo áp lực lớn lên NSNN, đồng thời đặt ra thách thức về cân bằng chi phí, chất lượng và công bằng.
Tại Việt Nam, hệ thống GDĐH đã mở rộng nhanh chóng sau Đổi mới (1986) nhưng vẫn đối mặt với nhiều thách thức như thiếu hụt lao động kỹ năng cao, chất lượng đào tạo và nghiên cứu khoa học chưa đáp ứng yêu cầu thị trường, tỷ lệ thất nghiệp của sinh viên tốt nghiệp tăng. Luận án chỉ ra ba nguyên nhân chính liên quan đến đầu tư NSNN: mức đầu tư còn thấp (dưới 5% tổng chi NSNN cho giáo dục), cơ chế phân bổ bất cập (chủ yếu dựa vào yếu tố lịch sử, thiếu phương thức tiên tiến như tài trợ theo kết quả), và chính sách hỗ trợ tài chính cho sinh viên còn hạn chế, làm gia tăng gánh nặng học phí và nguy cơ bất bình đẳng trong tiếp cận GDĐH.
Mục tiêu nghiên cứu là hệ thống hóa và hoàn thiện cơ sở lý luận về đầu tư NSNN cho phát triển hệ thống GDĐH của một quốc gia, từ đó đề xuất các giải pháp và kiến nghị khoa học, thực tiễn nhằm tăng cường và sử dụng NSNN hiệu quả cho GDĐH Việt Nam. Các nhiệm vụ chính bao gồm xây dựng cơ sở lý thuyết, đánh giá thực trạng đầu tư NSNN cho GDĐH Việt Nam giai đoạn 2010 đến nay, và đề xuất giải pháp đến năm 2030 và những năm tiếp theo.
Đối tượng nghiên cứu là những vấn đề lý luận và thực tiễn về đầu tư NSNN cho phát triển hệ thống GDĐH trong bối cảnh Việt Nam. Phạm vi nghiên cứu bao gồm các trình độ đại học, thạc sĩ, tiến sĩ tại các cơ sở GDĐH công lập và ngoài công lập, với dữ liệu thực trạng từ năm 2010 và tập trung hơn vào giai đoạn từ 2016 đến nay.
Luận án đóng góp về mặt lý thuyết bằng việc hệ thống hóa, làm rõ các vấn đề lý luận về đầu tư NSNN, các tiêu chí đánh giá sự phát triển của hệ thống GDĐH, vai trò, mục tiêu, nội dung, chính sách đầu tư, các nhân tố ảnh hưởng và phương pháp đánh giá kết quả, hiệu quả. Về mặt thực tiễn, luận án phân tích thực trạng phát triển GDĐH và đầu tư NSNN ở Việt Nam, đánh giá kết quả, hiệu quả, chỉ ra bất cập và nguyên nhân, đồng thời đề xuất các giải pháp cụ thể. Các phương pháp nghiên cứu bao gồm định tính (nghiên cứu tài liệu) và định lượng (phân tích chỉ số thống kê, phân tích phân bổ lợi ích - BIA, phương pháp DEA hai bước) để đánh giá thực trạng, kết quả và hiệu quả đầu tư NSNN.