Tên luận án:
Tác động của vốn chủ sở hữu đến khả năng sinh lời của các ngân hàng thương mại tại Việt Nam
Ngành:
Tài chính - Ngân hàng
Tóm tắt nội dung tài liệu:
Luận án "Tác động của vốn chủ sở hữu đến khả năng sinh lời của các ngân hàng thương mại tại Việt Nam" nghiên cứu mối quan hệ phức tạp giữa vốn chủ sở hữu và khả năng sinh lời của các ngân hàng thương mại tại Việt Nam, một vấn đề có nhiều quan điểm trái chiều trong lý thuyết và thực tiễn. Đề tài xuất phát từ sự cần thiết kiểm tra lại các lý thuyết trung gian tài chính và lý thuyết nguồn lực trong bối cảnh đặc thù của Việt Nam, nơi các ngân hàng có sở hữu nhà nước lớn và đang trong cuộc chạy đua tăng vốn.
Mục tiêu chung của nghiên cứu là phân tích tác động của vốn chủ sở hữu đến khả năng sinh lời, với trọng tâm đặc biệt vào yếu tố sở hữu nhà nước. Các mục tiêu cụ thể bao gồm hệ thống hóa cơ sở lý luận, lượng hóa tác động và đề xuất hàm ý chính sách. Nghiên cứu sử dụng bộ dữ liệu bảng thứ cấp của 33 ngân hàng thương mại Việt Nam trong giai đoạn từ quý 1 năm 2008 đến quý 2 năm 2024, được thu thập từ Fiinpro. Phương pháp nghiên cứu kết hợp định tính (phỏng vấn chuyên gia) và định lượng, sử dụng các mô hình hồi quy OLS, FEM và REM, cùng các kiểm định Hausman và VIF để phân tích dữ liệu.
Kết quả nghiên cứu chỉ ra rằng tỷ lệ vốn chủ sở hữu trên tổng tài sản (CAP) có tác động tiêu cực đến ROE nhưng tích cực đến ROA trong toàn giai đoạn 2008-2024; tuy nhiên, giai đoạn 2013 về sau, CAP lại tác động ngược chiều lên ROE, có thể do làm giảm tác động tích cực của “lá chắn thuế”. Tổng dư nợ trên tổng tài sản (LTA) và quy mô ngân hàng (SIZE) có tác động tích cực đến lợi nhuận. Ngược lại, tỷ lệ dự phòng rủi ro tín dụng (LLR) và tỷ lệ tiền gửi trên tổng tài sản (DTA) tác động tiêu cực. Yếu tố sở hữu nhà nước (OWN) không có ý nghĩa thống kê ở mức 95% trong toàn giai đoạn, nhưng có tác động nghịch chiều lên ROA của các ngân hàng có sở hữu nhà nước > 50% trong một số giai đoạn, cho thấy vai trò định hướng chính sách. Lạm phát (INF) có ảnh hưởng tích cực, trong khi tăng trưởng GDP tác động thuận chiều đến ROE nhưng không ảnh hưởng đến ROA.
Từ những phát hiện này, đề tài đưa ra các hàm ý chính sách cho Ngân hàng Nhà nước, các ngân hàng thương mại và Chính phủ, nhằm nâng cao khả năng sinh lời và ổn định hệ thống. Hạn chế của nghiên cứu bao gồm giới hạn về phạm vi mẫu và dữ liệu, cũng như chưa đi sâu vào các yếu tố quản trị nội bộ và tác động của cú sốc kinh tế/dịch bệnh do số quan sát chưa đủ lớn.
Mục lục chi tiết:
- PHẦN MỞ ĐẦU: GIỚI THIỆU VỀ ĐỀ TÀI NGHIÊN CỨU
- 1. Tính cấp thiết của đề tài nghiên cứu
- 2. Mục tiêu nghiên cứu của đề tài
- 3. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
- CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ TÁC ĐỘNG CỦA VỐN CHỦ SỞ HỮU ĐẾN KHẢ NĂNG SINH LỜI CỦA CÁC NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI
- 1.1. Khái quát về ngân hàng thương mại
- 1.1.1. Khái niệm ngân hàng thương mại
- 1.1.2. Phân loại ngân hàng thương mại
- 1.1.2.1. Phân loại theo hình thức sở hữu
- 1.1.2.2. Phân loại theo tính chất hoạt động
- 1.1.2.3. Phân loại theo cơ cấu tổ chức
- 1.1.3. Các hoạt động chính của ngân hàng thương mại
- 1.1.3.1. Hoạt động huy động vốn
- 1.1.3.2. Hoạt động cho vay
- 1.1.3.3. Hoạt động cung cấp dịch vụ
- 1.2. Vốn chủ sở hữu của các ngân hàng thương mại
- 1.2.1. Các bộ phận cấu thành vốn chủ sở hữu của NHTM
- 1.2.2. Vai trò của vốn chủ sở hữu
- 1.2.2.1. Tạo lập tư cách pháp nhân và duy trì hoạt động của ngân hàng
- 1.2.2.2. Bảo vệ lợi ích của người gửi tiền
- 1.2.2.3. Điều chỉnh các hoạt động của ngân hàng
- 1.3. Khả năng sinh lời của các ngân hàng thương mại
- 1.3.1. Khái niệm khả năng sinh lời của ngân hàng thương mại
- 1.3.2. Các chỉ tiêu đo lường khả năng sinh lời của ngân hàng thương mại
- 1.3.3. Các nhân tố tác động đến khả năng sinh lời của ngân hàng thương mại
- 1.4. Tác động của vốn chủ sở hữu đến khả năng sinh lời của các ngân hàng thương mại
- 1.4.1. Các lý thuyết gốc nền tảng về tác động của vốn chủ sở hữu đến khả năng sinh lời của các ngân hàng thương mại
- 1.4.1. Lý thuyết trung gian tài chính
- 1.4.2. Lý thuyết cấu trúc cạnh tranh
- 1.4.1.3. Lý thuyết đại diện
- 1.4.1.4. Lý thuyết các bên liên quan
- 1.4.2. Những bằng chứng thực nghiệm về tác động của vốn chủ sở hữu đến khả năng sinh lời của các ngân hàng thương mại
- CHƯƠNG 2: PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
- 2.1. Quy trình nghiên cứu
- 2.2. Phương pháp nghiên cứu định tính
- 2.3. Mô hình nghiên cứu và phương pháp xử lý dữ liệu
- 2.3.1. Mô hình nghiên cứu
- 2.3.2. Phương pháp thu thập và xử lý dữ liệu
- CHƯƠNG 3: THỰC TRẠNG TÁC ĐỘNG CỦA VỐN CHỦ SỞ HỮU ĐẾN KHẢ NĂNG SINH LỜI CỦA CÁC NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI TẠI VIỆT NAM
- 3.1. Khái quát về vốn chủ sở hữu và khả năng sinh lời của ngân hàng thương mại tại Việt Nam
- 3.1.1. Khái quát hệ thống ngân hàng thương mại Việt Nam
- 3.1.2. Thực trạng về vốn chủ sở hữu tại các ngân hàng thương mại Việt Nam
- 3.1.3. Thực trạng về khả năng sinh lời tại các ngân hàng thương mại Việt Nam
- 3.2. Đánh giá thực trạng tác động của vốn chủ sở hữu đến khả năng sinh lời của các ngân hàng thương mại Việt Nam giai đoạn 2008 đến quý 2 năm 2024
- 3.2.1. Kết quả thống kê
- 3.2.1.1. Thống kê mô tả dữ liệu
- 3.2.1.2. Phân tích tương quan
- 3.2.2. Tác động tuyến tính của vốn chủ sở hữu đến khả năng sinh lời của NHTM tại Việt Nam
- 3.2.2.1. Mô hình hồi quy tuyến tính đa biến (OLS)
- 3.2.2.2. Mô hình khuyết tật kiểm định hiện tượng đa cộng tuyến
- 3.2.3. Mô hình tác động cố định (FEM) và mô hình tác động ngẫu nhiên (REM)
- 3.2.3.1. Kết quả hồi quy toàn mẫu giai đoạn năm 2008 đến quý 2 năm 2024
- 3.2.3.2. Kết quả hồi quy toàn mẫu giai đoạn 2013 đến quý 2 năm 2024
- 3.2.3.3. Kết quả hồi quy chia mẫu quan sát dựa trên sở hữu Nhà nước giai đoạn 2008 đến quý 2 năm 2024
- CHƯƠNG 4: THẢO LUẬN KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ HÀM Ý CHÍNH SÁCH
- 4.1. Thảo luận kết quả nghiên cứu
- 4.2. Hàm ý chính sách
- 4.2.1. Đối với ngân hàng nhà nước
- Về vấn đề dự phòng cũng như vấn đề dư nợ và nợ xấu
- Các hàm ý chính sách khác có liên quan
- 4.2.2. Đối với các NHTM
- 4.2.2.1. Nhóm giải pháp khuyến nghị chung
- 4.2.2.2. Nhóm khuyến nghị cụ thể đối với Ngân hàng thương mại nhà nước
- 4.2.3. Đối với chính phủ
- 4.3. Hạn chế của đề tài và định hướng nghiên cứu trong tương lai