Nghiên cứu mối liên quan giữa nồng độ vitamin D3(25-OH), Interleukin-6 (IL-6) huyết thanh với mức độ hoạt động bệnh viêm khớp dạng thấp
Y học
Luận án này tập trung nghiên cứu bệnh viêm khớp dạng thấp (VKDT), một bệnh tự miễn phổ biến gây biến chứng nặng nề, tàn phế và tử vong sớm. Việc đánh giá mức độ hoạt động bệnh (HĐB) là yếu tố then chốt trong chẩn đoán, điều trị và theo dõi, với các thang điểm DAS28, CDAI, SDAI được sử dụng rộng rãi. Đề tài đi sâu vào vai trò của vitamin D3(25-OH) và Interleukin-6 (IL-6), hai yếu tố được biết đến là quan trọng trong cơ chế bệnh sinh của VKDT.
Vitamin D3(25-OH) là một yếu tố môi trường có vai trò điều chỉnh miễn dịch; sự thiếu hụt của nó phổ biến ở bệnh nhân VKDT và liên quan đến các đợt tiến triển bệnh. IL-6 là một cytokin đa chức năng, đóng vai trò trung tâm trong cơ chế bệnh sinh VKDT, liên quan đến mức độ HĐB, triệu chứng lâm sàng và mức độ phá hủy khớp. Việc ức chế IL-6 đã mang lại tiến bộ lớn trong điều trị. Vitamin D3(25-OH) được chứng minh có khả năng ức chế sự biểu hiện của các cytokin gây viêm, bao gồm IL-6, và có mối tương quan nghịch với nồng độ IL-6 huyết thanh.
Mục tiêu nghiên cứu bao gồm: 1) Xác định nồng độ vitamin D3(25-OH) và IL-6 huyết thanh ở bệnh nhân VKDT; 2) Tìm hiểu mối liên quan giữa nồng độ hai yếu tố này với mức độ HĐB VKDT. Đây là nghiên cứu đầu tiên tại Việt Nam thực hiện đồng thời việc kết hợp nghiên cứu nồng độ vitamin D3(25-OH) và IL-6 huyết thanh trong đánh giá mức độ HĐB VKDT.
Những đóng góp mới của luận án làm rõ đặc điểm: nồng độ vitamin D3(25-OH) huyết thanh thường giảm ở bệnh nhân VKDT, đặc biệt trong đợt tiến triển; nồng độ IL-6 huyết thanh cao hơn ở bệnh nhân VKDT và tăng trong đợt bệnh hoạt động. Nghiên cứu đã chứng minh mối tương quan nghịch có ý nghĩa giữa nồng độ vitamin D3(25-OH) và IL-6 huyết thanh. Hơn nữa, có sự khác biệt về nồng độ vitamin D3(25-OH) và IL-6 huyết thanh ở các mức độ HĐB (nhẹ, vừa, nặng) theo DAS28-CRP, SDAI, CDAI, với vitamin D3(25-OH) tương quan nghịch và IL-6 tương quan thuận với mức độ HĐB.
Nghiên cứu tiến cứu, mô tả, theo dõi dọc trên 79 bệnh nhân VKDT tại Bệnh viện Bạch Mai. Kết quả cho thấy nồng độ vitamin D3(25-OH) trung bình ở bệnh nhân VKDT không khác biệt có ý nghĩa so với nhóm chứng, nhưng 39% bệnh nhân VKDT có nồng độ thấp. Nồng độ IL-6 huyết thanh ở bệnh nhân VKDT cao hơn đáng kể so với nhóm chứng (79,7% bệnh nhân có IL-6 tăng). Mối tương quan nghịch giữa nồng độ vitamin D3(25-OH) và IL-6 huyết thanh được ghi nhận có ý nghĩa thống kê (r = -0,605, p = 0,0001). Sau điều trị chuẩn, các chỉ số HĐB và nồng độ IL-6 giảm có ý nghĩa, trong khi nồng độ vitamin D3(25-OH) không thay đổi đáng kể. Các chỉ tiêu đánh giá HĐB tương quan nghịch với vitamin D3(25-OH) và thuận với IL-6 tại thời điểm ban đầu, nhưng ở các thời điểm sau điều trị, chỉ tương quan thuận với IL-6.