PHÒNG NGỪA TÌNH HÌNH TỘI PHẠM DO NGƯỜI CHƯA THÀNH NIÊN THỰC HIỆN TRÊN ĐỊA BÀN CÁC TỈNH TÂY NAM BỘ
Tội phạm học và Phòng ngừa tội phạm (Mã số: 9.38.01.05)
Luận án này tập trung nghiên cứu về tình hình và các giải pháp phòng ngừa tội phạm do người chưa thành niên (NCTN) thực hiện trên địa bàn các tỉnh Tây Nam Bộ (TNB). Đề tài xuất phát từ thực trạng cấp thiết khi thế hệ thanh, thiếu niên Việt Nam, mặc dù là lực lượng xung kích, nhưng một bộ phận không nhỏ lại thiếu tu dưỡng, rèn luyện, dẫn đến suy thoái về phẩm chất đạo đức và vi phạm pháp luật, thậm chí trở thành tội phạm. Theo thống kê, tỷ lệ phạm pháp hình sự trong lứa tuổi 14-30 chiếm 80-85% tổng số vụ, trong đó NCTN (14-18 tuổi) chiếm 32,9% tổng số đối tượng phạm tội, cho thấy sự "trẻ hóa" và tính nguy hiểm của tội phạm. Thực trạng này đặc biệt phức tạp tại khu vực TNB, một địa bàn chiến lược nhưng còn nhiều khó khăn về kinh tế - xã hội, nơi tình hình tội phạm do NCTN có xu hướng gia tăng.
Mục đích chính của luận án là xây dựng các biện pháp nhằm tăng cường phòng ngừa tình hình tội phạm do NCTN thực hiện trên địa bàn các tỉnh Tây Nam Bộ. Để đạt được mục tiêu này, luận án đã tổng quan tình hình nghiên cứu trong và ngoài nước, tổng hợp các vấn đề lý luận về phòng ngừa tội phạm do NCTN (bao gồm khái niệm, đặc điểm pháp lý, chính sách hình sự, nguyên tắc, biện pháp và chủ thể), đánh giá thực trạng công tác phòng ngừa, dự báo tình hình tội phạm do NCTN trong thời gian tới, và đề xuất các giải pháp cụ thể.
Về mặt khoa học, luận án đã làm rõ những lý luận về phòng ngừa tội phạm do NCTN trên địa bàn cụ thể, phản ánh thực trạng phòng ngừa với những thành tựu, hạn chế và nguyên nhân, cung cấp các thông số mới nhất, làm sáng tỏ nguyên nhân và điều kiện phát sinh tội phạm, đồng thời đưa ra dự báo về tình hình tội phạm và chủ thể phòng ngừa. Luận án có ý nghĩa lý luận trong việc xây dựng hệ thống lý luận về phòng ngừa THTP do NCTN và ý nghĩa thực tiễn là nguồn tài liệu tham khảo hữu ích cho hoạt động phòng chống tội phạm tại các tỉnh TNB. Các kết quả nghiên cứu chỉ ra rằng, mặc dù đã có nhiều nỗ lực, nhưng tình hình tội phạm do NCTN vẫn có xu hướng gia tăng về số vụ, số người và tính chất nguy hiểm. Do đó, luận án đề xuất các giải pháp toàn diện, bao gồm hoàn thiện cơ sở lý luận, chính trị - pháp lý, các biện pháp phòng ngừa xã hội (giáo dục chính trị tư tưởng, tuyên truyền pháp luật, biện pháp kinh tế, văn hóa, xã hội) và các biện pháp nghiệp vụ chuyên ngành (điều tra cơ bản, quản lý đối tượng, xử lý hình sự), nhằm kéo giảm tình hình tội phạm do NCTN ở khu vực TNB và cả nước.