DẠY HỌC TÍCH HỢP TRONG MÔN ĐỊA LÍ 9 Ở TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ
Lí luận và Phương pháp dạy học bộ môn Địa lí
Luận án này nghiên cứu về dạy học tích hợp (DHTH) trong môn Địa lí 9 ở trường Trung học cơ sở (THCS), xuất phát từ yêu cầu đổi mới căn bản và toàn diện giáo dục phổ thông trước sự phát triển của khoa học, kỹ thuật và công nghệ. Đề tài nhấn mạnh DHTH là một quan điểm giáo dục xu thế, giúp phát triển năng lực người học, gắn kết tri thức với thực tiễn, làm cho việc học tập trở nên có ý nghĩa hơn so với việc học đơn lẻ các môn học. Thực trạng cho thấy việc khai thác mối quan hệ giữa các môn học và khả năng vận dụng kiến thức tổng hợp của học sinh (HS) còn hạn chế.
Mục đích của luận án là nghiên cứu xây dựng quy trình và các biện pháp tổ chức DHTH trong môn Địa lí 9 ở THCS nhằm phát huy tính tích cực, sáng tạo, phát triển năng lực của HS, góp phần đổi mới phương pháp và nâng cao chất lượng dạy học Địa lí. Các nhiệm vụ nghiên cứu bao gồm: nghiên cứu cơ sở lí luận và thực tiễn, đề xuất yêu cầu và nguyên tắc, xác định nội dung và chủ đề tích hợp, xây dựng quy trình, đề xuất biện pháp, thiết kế bài học tích hợp, và tổ chức thực nghiệm sư phạm để kiểm chứng tính khả thi và hiệu quả.
Phạm vi nghiên cứu tập trung vào quy trình xây dựng và tổ chức DHTH với ba hình thức chính: lồng ghép/liên hệ, tích hợp chủ đề nội môn và tích hợp liên môn. Luận án đã tiến hành điều tra, phỏng vấn 64 giáo viên (GV) Địa lí và 300 HS tại 35 trường THCS thuộc 18 tỉnh thành, đồng thời thực nghiệm tại 8 lớp 9 ở 4 trường THCS. Các phương pháp nghiên cứu chính được sử dụng là thu thập, phân tích, tổng hợp tài liệu, điều tra khảo sát, quan sát, thực nghiệm sư phạm và thống kê toán học.
Kết quả nghiên cứu cho thấy DHTH là một xu thế tất yếu, quan trọng trong đổi mới giáo dục phổ thông. Luận án đã hệ thống hóa cơ sở lí luận, thực tiễn, đề xuất các nguyên tắc, yêu cầu, nội dung, chủ đề tích hợp, quy trình và biện pháp tổ chức DHTH cụ thể (vận dụng phương pháp, kĩ thuật tích cực, tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin và truyền thông, đổi mới kiểm tra đánh giá theo hướng phát triển năng lực). Quá trình thực nghiệm sư phạm đã chứng minh tính khả thi và hiệu quả của các quy trình, biện pháp đề xuất, góp phần phát triển năng lực của HS (hợp tác, tự học, giải quyết vấn đề, tìm hiểu địa lí, vận dụng kiến thức). Dạy học tích hợp tạo môi trường học tập sôi nổi, hứng thú, giúp HS tự học, chủ động sáng tạo và vận dụng kiến thức vào giải quyết các tình huống thực tiễn.
Luận án khuyến nghị Bộ Giáo dục và Đào tạo cần có hướng dẫn cụ thể, tổ chức tập huấn; các trường sư phạm cần cập nhật chương trình đào tạo GV; Ban Giám hiệu các trường THCS cần nâng cao nhận thức, tạo điều kiện cho GV tham gia tập huấn và đổi mới phương pháp; GV cần thay đổi quan niệm, chủ động cập nhật kiến thức, phát triển năng lực DHTH và tạo điều kiện cho HS làm việc nhóm, tìm tòi, nghiên cứu.
CƠ SỞ LÍ LUẬN VÀ THỰC TIỄN CỦA VIỆC TỔ CHỨC DẠY HỌC TÍCH HỢP TRONG MÔN ĐỊA LÍ 9 Ở TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ
QUY TRÌNH VÀ BIỆN PHÁP TỔ CHỨC DẠY HỌC TÍCH HỢP TRONG MÔN ĐỊA LÍ 9 Ở TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ
THỰC NGHIỆM SƯ PHẠM