TÁC ĐỘNG CỦA CÁC NHÂN TỐ CẤU THÀNH HỆ THỐNG KIỂM SOÁT NỘI BỘ ĐẾN HIỆU QUẢ HOẠT ĐỘNG CỦA TẬP ĐOÀN ĐIỆN LỰC VIỆT NAM
Kế toán (Mã số: 62.34.03.01)
Luận án "Tác động của các nhân tố cấu thành hệ thống kiểm soát nội bộ đến hiệu quả hoạt động của Tập đoàn Điện lực Việt Nam" xuất phát từ thực trạng nhiều doanh nghiệp nhà nước (DNNN) tại Việt Nam, bao gồm Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN), hoạt động kém hiệu quả do yếu kém từ hệ thống kiểm soát nội bộ (KSNB) và thiếu các nghiên cứu chuyên sâu về nguyên nhân này. Mục tiêu chính của nghiên cứu là khám phá và đánh giá mức độ ảnh hưởng của các nhân tố thuộc hệ thống KSNB đến hiệu quả hoạt động của EVN.
Nghiên cứu sử dụng phương pháp hỗn hợp, kết hợp định tính và định lượng, với mô hình khám phá nhân tố (EFA). Dữ liệu được thu thập từ tài liệu thứ cấp và phỏng vấn sâu chuyên gia, sau đó khảo sát chính thức 265 phiếu từ các nhà quản lý và chuyên viên EVN. Phương pháp kiểm định sử dụng phân tích độ tin cậy Cronbach's Alpha và phân tích nhân tố khám phá (EFA), sau đó dùng hồi quy bình phương nhỏ nhất với mô hình từng bước (STEPWISE) qua phần mềm SPSS 16.0.
Luận án đã hệ thống hóa các lý thuyết và nghiên cứu về KSNB, hiệu quả hoạt động, cũng như các báo cáo KSNB quốc tế. Đóng góp về mặt lý thuyết bao gồm việc xây dựng khung KSNB với 5 thành phần, 10 nhân tố và 49 biến quan sát tác động đến hiệu quả hoạt động của EVN, đồng thời bổ sung hệ thống thang đo. Về mặt thực tiễn, nghiên cứu đã khám phá 20 yếu tố mới, tổng hợp với 29 yếu tố từ Báo cáo COSO, hình thành bộ thang đo các nhân tố KSNB đặc thù cho EVN.
Kết quả hồi quy cho thấy mô hình xây dựng giải thích được 64.9% dữ liệu thu thập và phù hợp với tổng thể. Các thành phần của hệ thống KSNB bao gồm môi trường kiểm soát, đánh giá rủi ro, hoạt động kiểm soát, thông tin truyền thông và giám sát đều có tác động cùng chiều đến hiệu quả hoạt động của EVN. Cụ thể, các nhân tố "Vai trò và quyền hạn của Hội đồng thành viên (HĐTV)", "Người quản lý chịu trách nhiệm nhận định và phân tích rủi ro", "Hoạt động kiểm soát được EVN thiết lập trên cơ sở chọn lọc phù hợp" và "Truyền thông bên ngoài của EVN" có mức độ ảnh hưởng đáng kể. Để nâng cao hiệu quả hoạt động của EVN, luận án đề xuất cần thực hiện đồng bộ các định hướng hoàn thiện về môi trường kiểm soát (tái cấu trúc, cổ phần hóa, cải thiện cơ chế vận hành), đánh giá rủi ro, hoạt động kiểm soát, thông tin truyền thông và tăng cường giám sát. Nghiên cứu cũng chỉ ra hạn chế là chỉ tập trung vào hiệu quả hoạt động, chưa xem xét các mục tiêu khác của KSNB như báo cáo tài chính đáng tin cậy và tuân thủ pháp luật.