Luận án Sử dụng mô hình dạy học kết hợp (Blended learning) trong dạy học môn Sinh lý người và động vật cho sinh viên ngành Sư phạm Sinh học ở các trường đại học

Tên luận án:

SỬ DỤNG MÔ HÌNH DẠY HỌC KẾT HỢP (BLENDED LEARNING) TRONG DẠY HỌC MÔN SINH LÝ NGƯỜI VÀ ĐỘNG VẬT CHO SINH VIÊN NGÀNH SƯ PHẠM SINH HỌC Ở CÁC TRƯỜNG ĐẠI HỌC

Ngành:

Lý luận và phương pháp dạy học bộ môn Sinh học

Tóm tắt nội dung tài liệu:

Luận án tiến sĩ này tập trung vào việc đổi mới phương pháp dạy học (PPDH) trong giáo dục đại học, đặc biệt là trong bối cảnh phát triển mạnh mẽ của khoa học và công nghệ, khi lượng thông tin khoa học tăng nhanh chóng. Đề tài nhấn mạnh sự cần thiết phải chuyển dịch từ học thụ động sang học chủ động, đề cao năng lực tự học và vai trò của người thầy trong việc giảng dạy hiệu quả. Mô hình Dạy học Kết hợp (DHKH) hay Blended Learning được xác định là giải pháp then chốt, tích hợp ưu điểm của dạy học trực tiếp và trực tuyến (E-learning), nhằm khắc phục những hạn chế của từng phương pháp riêng lẻ. Nghiên cứu đặc biệt áp dụng mô hình này cho môn Sinh lý người và động vật – một học phần có nội dung phức tạp, trừu tượng và các bài thực hành khó khăn – cho sinh viên ngành Sư phạm Sinh học.

Mục đích chính của luận án là nâng cao hiệu quả dạy học và phát triển năng lực tự học trực tuyến cho sinh viên ngành Sư phạm Sinh học thông qua việc sử dụng mô hình DHKH. Giả thuyết khoa học đặt ra là việc xây dựng một website học trực tuyến tương tác cao, kết hợp với hướng dẫn học giáp mặt và tuân thủ các nguyên tắc, quy trình DHKH, sẽ cải thiện đáng kể chất lượng dạy học và năng lực tự học trực tuyến của sinh viên.

Những đóng góp nổi bật của luận án bao gồm: hệ thống hóa cơ sở lý luận và thực tiễn về DHKH và năng lực tự học; xác định khái niệm và cấu trúc của năng lực tự học trực tuyến với 5 kỹ năng thành phần (nghiên cứu mục tiêu, tìm kiếm, xử lý thông tin, lập báo cáo và tự kiểm tra, đánh giá); xây dựng bộ công cụ đánh giá năng lực này và đề xuất đường phát triển năng lực tự học trực tuyến theo 4 mức độ. Luận án cũng đề xuất các nguyên tắc, quy trình cụ thể để xây dựng website học trực tuyến đa phương tiện và quy trình sử dụng mô hình DHKH theo học chế tín chỉ (gồm giai đoạn tự học trực tuyến và học giáp mặt). Kết quả thực nghiệm sư phạm đã chứng minh tính khả thi và hiệu quả của mô hình DHKH trong việc nâng cao chất lượng dạy học và phát triển năng lực tự học trực tuyến cho sinh viên, góp phần vào việc đào tạo nguồn nhân lực đáp ứng yêu cầu xã hội.

Mục lục chi tiết:

• MỞ ĐẦU

  • 1. Lí do chọn đề tài
    • 1.1. Yêu cầu pháp lý về đổi mới phương pháp dạy học
    • 1.2. Sự phát triển của cuộc cách mạng khoa học kỹ thuật
    • 1.3. Xu thế phát triển tất yếu của mô hình tổ chức dạy học kết hợp (Blended Learning)
    • 1.4. Nội dung môn Sinh lý học người và động vật
  • 2. Mục đích nghiên cứu
  • 3. Đối tượng, khách thể và phạm vi nghiên cứu
    • 3.1. Đối tượng nghiên cứu
    • 3.2. Khách thể nghiên cứu
    • 3.3. Phạm vi nghiên cứu
  • 4. Giả thuyết khoa học
  • 5. Nhiệm vụ nghiên cứu
    • 5.1. Nghiên cứu cơ sở lý thuyết
    • 5.2. Nghiên cứu cơ sở thực tiễn về
    • 5.3. Nghiên cứu đề xuất các nguyên tắc xây dựng và sử dụng mô hình DHKH.
    • 5.4. Nghiên cứu chương trình khung môn Sinh lý người và động vật giành cho SV đại học khối ngành Sư phạm Sinh học.
    • 5.5. Nghiên cứu xác định quy trình xây dựng website và xây dựng được website học trực tuyến có tính tương tác cao để tổ chức dạy học môn Sinh lý người và động vật theo mô hình DHKH.
    • 5.6. Nghiên cứu xác định quy trình sử dụng website học trực tuyến để tổ chức dạy học môn Sinh lý học người và động vật theo mô hình DHKH.
    • 5.7. Xây dựng rubrics đánh giá và tự đánh giá năng lực tự học trực tuyến của SV
    • 5.8. Thực nghiệm sư phạm để khẳng định tính đúng đắn của giả thuyết khoa học của đề tài.
  • 6. Phương pháp nghiên cứu
    • 6.1. Phương pháp nghiên cứu lí thuyết
    • 6.2. Phương pháp nghiên cứu thực tiễn
    • 6.3. Phương pháp chuyên gia
    • 6.4. Phương pháp thực nghiệm sư phạm
    • 6.5. Phương pháp thống kê toán học
  • 7. Những đóng góp mới của luận án
  • 8. Cấu trúc của luận án

• KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU

  • CHƯƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN CỦA ĐỀ TÀI
    • 1.1. Tổng quan về tình hình nghiên cứu sự phát triển và sử dụng mô hình dạy học kết hợp trên thế giới và tại Việt Nam
    • 1.2. Cơ sở lí luận
      • 1.2.1. Mô hình dạy học kết hợp
        • 1.2.1.1. Khái niệm mô hình dạy học kết hợp
        • 1.2.1.2. Các cấp độ của mô hình dạy học kết hợp
        • 1.2.1.3. Các mô hình dạy học kết hợp
        • 1.2.1.4. Đặc điểm chung của mô hình dạy học kết hợp
        • 1.2.1.5. Các mức độ sử dụng mô hình dạy học kết hợp
        • 1.2.1.6. Những khó khăn, thách thức khi sử dụng mô hình dạy học kết hợp
      • 1.2.2. Năng lực tự học trực tuyến
        • 1.2.2.1. Khái niệm năng lực
        • 1.2.2.2. Khái niệm tự học
        • 1.2.2.3. Khái niệm năng lực tự học
        • 1.2.2.4. Khái niệm và cấu trúc năng lực tự học trực tuyến
    • 1.3. Cơ sở thực tiễn
      • 1.3.1. Thực trạng hiểu biết về mô hình dạy học kết hợp của giảng viên ở một số trường đại học
      • 1.3.2. Thực trạng sử dụng mô hình dạy học kết hợp ở các trường đại học
      • 1.3.3. Thực trạng sử dụng Internet trong giảng dạy và học tập trực tuyến ở một số trường đại học
  • CHƯƠNG 2 SỬ DỤNG MÔ HÌNH DẠY HỌC KẾT HỢP (BLENDED LEARNING) TRONG DẠY HỌC MÔN SINH LÝ NGƯỜI VÀ ĐỘNG VẬT CHO SINH VIÊN NGÀNH SƯ PHẠM SINH HỌC Ở CÁC TRƯỜNG ĐẠI HỌC
    • 2.1. Nguyên tắc xây dựng và sử dụng mô hình dạy học kết hợp
      • 2.1.1. Nguyên tắc quán triệt mục tiêu dạy học
      • 2.1.2. Nguyên tắc đảm bảo tính chính xác, cơ bản của nội dung kiến thức
      • 2.1.3. Nguyên tắc đảm bảo kết hợp giữa học trực tuyến với học giáp mặt
      • 2.1.4. Nguyên tắc đảm bảo tính mở và tính tương tác cao của website học trực tuyến
      • 2.1.5. Nguyên tắc đảm bảo tính trực quan và tính sư phạm của website học trực tuyến
      • 2.1.6. Nguyên tắc đảm bảo sự phát triển năng lực tự học trực tuyến của sinh viên
    • 2.2. Quy trình xây dựng website học trực tuyến môn Sinh lý người và động vật ở các trường đại học sư phạm
      • 2.2.1. Quy trình xây dựng kịch bản bài giảng trực tuyến đa phương tiện môn Sinh lý học người và động vật
        • 2.2.1.1. Xác định mục tiêu dạy học
        • 2.2.1.2. Phân tích logic cấu trúc nội dung dạy học
        • 2.2.1.3. Xây dựng hệ thống các phương tiện dạy học kỹ thuật số
        • 2.2.1.4. Thiết kế kịch bản bài giảng trực tuyến đa phương tiện (cũng sử dụng trong dạy học giáp mặt)
        • 2.2.1.5. Xây dựng đề kiểm tra - đánh giá
      • 2.2.2. Xây dựng website học trực tuyến bằng phần mềm Moodle
        • 2.2.2.1. Giới thiệu phần mềm Moodle
        • 2.2.2.2. Xây dựng website học trực tuyến bằng phần mềm Moodle
    • 2.3. Quy trình sử dụng mô hình dạy học kết hợp để tổ chức dạy học môn Sinh lý học người và động vật
      • 2.3.1. Quy trình sử dụng mô hình dạy học kết hợp
        • 2.3.1.1. Giai đoạn tự học trực tuyến
        • 2.3.1.2. Giai đoạn học giáp mặt
    • 2.4. Đánh giá năng lực tự học trực tuyến của sinh viên ngành sư phạm sinh học
      • 2.4.1. Xây dựng rubrics đánh giá và tự đánh giá năng lực tự học trực tuyến của sinh viên được sử dụng đo năng lực tự học trực tuyến trước và sau thực nghiệm sư phạm
      • 2.4.2. Thiết kế thang đo đánh giá năng lực tự học tực tuyến
      • 2.4.3. Công cụ đánh giá năng lực
  • CHƯƠNG 3 THỰC NGHIỆM SƯ PHẠM
    • 3.1. Mục đích thực nghiệm
    • 3.2. Nội dung thực nghiệm
      • 3.2.1. Các chương thực nghiệm
      • 3.2.2. Nội dung và các công cụ đo lường
    • 3.3. Phương pháp thực nghiệm
      • 3.3.1. Chọn lớp ĐC và lớp TN
      • 3.3.2. Bố trí thực nghiệm
    • 3.4. Kết quả và biện luận
      • 3.4.1. Phân tích kết quả học tập của sinh viên qua các bài kiểm tra
        • 3.4.1.1. Phân tích định lượng
        • 3.4.1.2. Phân tích định tính
      • 3.4.2. Phân tích, đánh giá sự phát triển năng lực tự học trực tuyến của sinh viên (sử dụng phiếu đánh giá năng lực tự học trực tuyến)

  • KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ

    • 1. KẾT LUẬN
    • 2. KIẾN NGHỊ