PHÁT TRIỂN NGUỒN NHÂN LỰC CHẤT LƯỢNG CAO NGÀNH CÔNG NGHIỆP CHO VÙNG ĐÔNG NAM BỘ TRONG BỐI CẢNH HỘI NHẬP KINH TẾ QUỐC TẾ
Kinh tế phát triển
Vùng Đông Nam Bộ, một trung tâm công nghiệp trọng yếu của Việt Nam, đang đối mặt với thách thức lớn về chất lượng nguồn nhân lực ngành công nghiệp. Mặc dù dồi dào về số lượng, chất lượng lao động còn hạn chế (chỉ đạt 3,79/10 điểm theo WB), cơ cấu mất cân đối, thiếu hụt nhân lực có trình độ và kỹ năng cao, đặc biệt trong các ngành kỹ thuật – công nghệ. Năng suất lao động thấp do trình độ công nghệ yếu, tốc độ đổi mới chậm, cùng với kỹ năng chuyên môn, giao tiếp, tin học và ngoại ngữ chưa đáp ứng yêu cầu của nhà tuyển dụng, nhất là các doanh nghiệp FDI. Trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế sâu rộng, khi lợi thế cạnh tranh không còn dựa vào tài nguyên hay lao động giá rẻ, việc phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao (NNLCLC) trở thành yếu tố then chốt để vùng Đông Nam Bộ bứt phá, vượt qua "bẫy thu nhập trung bình" và gia tăng năng lực cạnh tranh quốc gia.
Luận án này tập trung nghiên cứu thực trạng phát triển NNLCLC ngành công nghiệp tại Vùng Đông Nam Bộ, nhằm đánh giá vai trò, xác định các vấn đề tồn tại và đề xuất định hướng, giải pháp cụ thể để đáp ứng yêu cầu hội nhập kinh tế quốc tế. Đối tượng nghiên cứu là NNLCLC ngành công nghiệp, chủ yếu là lao động sản xuất có trình độ từ cao đẳng hoặc bậc thợ 3/7 trở lên, làm việc trong ngành chế biến chế tạo trên địa bàn các tỉnh Đông Nam Bộ, với dữ liệu giai đoạn 2010-2020 và giải pháp đến năm 2030.
Nghiên cứu sử dụng phương pháp luận duy vật biện chứng, kết hợp các phương pháp thống kê mô tả, thống kê so sánh, phân tích tổng hợp, SWOT, thu thập xử lý số liệu (thứ cấp, khảo sát 110 doanh nghiệp), phân tích định lượng (IPA, sơ đồ lưới A-E) và định tính (15 phỏng vấn sâu). Các phương pháp này nhằm làm rõ bức tranh thực trạng, đánh giá ưu thế, hạn chế, cơ hội và thách thức, từ đó đề xuất các giải pháp thiết thực.
Luận án đóng góp về mặt lý luận bằng việc làm rõ các cơ sở lý thuyết về phát triển NNLCLC, bao gồm khái niệm, tiêu chí, yếu tố ảnh hưởng và nội dung phát triển, đồng thời cung cấp bài học kinh nghiệm thực tiễn. Về thực tiễn, nghiên cứu làm căn cứ cho các ban ngành và cơ sở đào tạo xây dựng chính sách, chương trình phát triển NNLCLC, khẳng định vai trò của Nhà nước và doanh nghiệp, và đề xuất các giải pháp khả thi để nâng cao năng suất lao động và thúc đẩy kinh tế hội nhập. Kết quả nghiên cứu là tài liệu tham khảo hữu ích cho các nhà nghiên cứu, giảng dạy và hoạch định chính sách.