Luận án Ảnh hưởng của cổ phần hóa đến hiệu quả tài chính của các DNNN Việt Nam

Tên luận án:

Tác động lan tỏa từ FDI tới xuất khẩu của ngành công nghiệp chế biến chế tạo ở Việt Nam

Ngành:

Kinh tế

Tóm tắt nội dung tài liệu:

Luận án này tập trung nghiên cứu tác động lan tỏa từ đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) tới xuất khẩu của ngành công nghiệp chế biến chế tạo (CNCBCT) tại Việt Nam. Ngành CNCBCT có vai trò thiết yếu, đóng góp lớn vào tăng trưởng xuất khẩu quốc gia với mức tăng trưởng trung bình 20%/năm trong giai đoạn 2000-2015, trong đó khối doanh nghiệp FDI đóng vai trò động lực quan trọng. Tuy nhiên, việc xác định cơ chế lan tỏa và điều kiện để phát huy các tác động tích cực từ FDI tới xuất khẩu của ngành vẫn còn là một khoảng trống trong nghiên cứu.

Mục tiêu chính của luận án là làm sâu sắc cơ sở lý luận và thực tiễn về tác động lan tỏa từ FDI tới xuất khẩu của CNCBCT ở các nước nhận đầu tư, đồng thời đánh giá cụ thể tác động này tại Việt Nam để từ đó đề xuất các giải pháp phù hợp. Luận án đã hệ thống hóa khái niệm tác động lan tỏa từ FDI, chỉ ra hai hình thức chính (ngang và dọc) và ba kênh truyền dẫn tác động (cải thiện năng lực xuất khẩu của ngành thông qua cạnh tranh, chuyển giao công nghệ, di chuyển lao động; thu hút doanh nghiệp FDI vệ tinh; và kênh thị trường xuất khẩu). Ba nhóm yếu tố chính ảnh hưởng đến tác động lan tỏa cũng được xác định: đặc điểm dòng vốn FDI, đặc trưng của ngành CNCBCT, và môi trường kinh doanh tại nước nhận đầu tư.

Dựa trên việc phân tích số liệu điều tra doanh nghiệp và chỉ số năng lực cạnh tranh cấp tỉnh (PCI) giai đoạn 2006-2015, nghiên cứu thực nghiệm đã chứng minh rằng tác động lan tỏa từ FDI tới xuất khẩu của ngành CNCBCT ở Việt Nam có cả yếu tố tích cực và tiêu cực. Các yếu tố như đặc điểm doanh nghiệp (lao động, vốn, chất lượng lao động), môi trường kinh doanh và mức độ tập trung hóa của ngành đều có ảnh hưởng. Luận án cũng chỉ ra rằng tác động lan tỏa khác nhau đáng kể tùy thuộc vào trình độ công nghệ của ngành và quy mô của doanh nghiệp. Sau khi đánh giá các tác động và nguyên nhân, đồng thời rút ra bài học kinh nghiệm từ Thái Lan, Trung Quốc và Malaysia, luận án đề xuất tám nhóm giải pháp chiến lược nhằm tăng cường tác động lan tỏa tích cực từ FDI tới xuất khẩu của ngành CNCBCT tại Việt Nam, bao gồm tăng cường vốn, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, phát triển R&D, tăng cường liên kết, nâng cấp hạ tầng, thu hút công nghệ tiên tiến, phát triển công nghiệp hỗ trợ, và cải thiện môi trường kinh doanh.

Mục lục chi tiết:

• PHẦN MỞ ĐẦU

  • 1. Lý do lựa chọn đề tài
  • 2. Tổng quan tình hình nghiên cứu trong và ngoài nước
    • 2.1. Nghiên cứu trong nước
    • 2.2. Nghiên cứu ngoài nước
  • 3. Mục tiêu và nhiệm vụ nghiên cứu
    • 3.1. Mục tiêu nghiên cứu
    • 3.2. Nhiệm vụ nghiên cứu
  • 4. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
    • 4.1. Đối tượng nghiên cứu
    • 4.2. Phạm vi nghiên cứu
  • 5. Phương pháp nghiên cứu
  • 6. Đóng góp mới của Luận án
    • 6.1. Về mặt lý luận
    • 6.2. Về mặt thực tiễn
  • 7. Kết cấu của Luận án

• CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ TÁC ĐỘNG LAN TỎA TỪ FDI TỚI XUẤT KHẨU CỦA NGÀNH CÔNG NGHIỆP CHẾ BIẾN CHẾ TẠO

  • 1.1. Lý thuyết về tác động lan tỏa từ FDI tới xuất khẩu của ngành công nghiệp chế biến chế tạo ở nước nhận đầu tư
    • 1.1.1. Khái niệm về tác động lan tỏa từ FDI
    • 1.1.2. Khái niệm về tác động lan tỏa từ FDI tới xuất khẩu của ngành công nghiệp chế biến chế tạo
      • 1.1.2.1. Khái niệm công nghiệp chế biến chế tạo
      • 1.1.2.2. Khái niệm tác động lan tỏa từ FDI tới xuất khẩu của ngành công nghiệp chế biến chế tạo
    • 1.1.3. Các hình thức tác động lan tỏa từ FDI tới xuất khẩu của ngành công nghiệp chế biến chế tạo
    • 1.1.4. Các kênh truyền dẫn tác động lan tỏa từ FDI tới xuất khẩu của ngành công nghiệp chế biến chế tạo
      • 1.1.4.1. Kênh cải thiện năng lực xuất khẩu của ngành
      • 1.1.4.2. Kênh thu hút thêm các doanh nghiệp FDI vệ tinh vào ngành
      • 1.1.4.3. Kênh thị trường xuất khẩu
    • 1.1.5. Các yếu tố tác động tới lan tỏa từ FDI tới xuất khẩu của ngành công nghiệp chế biến chế tạo ở nước nhận đầu tư
      • 1.1.5.1. Các yếu tố liên quan tới đặc điểm dòng vốn FDI vào ngành
      • 1.1.5.2. Các yếu tố liên quan tới đặc trưng ngành công nghiệp chế biến chế tạo
      • 1.1.5.3. Các yếu tố liên quan tới môi trường kinh doanh tại nước nhận đầu tư
  • 1.2. Kinh nghiệm quốc tế trong việc tăng cường tác động lan tỏa từ FDI tới xuất khẩu của ngành công nghiệp chế chế tạo
  • 1.3. Đề xuất mô hình đánh giá tác động lan tỏa từ FDI tới xuất khẩu của ngành công nghiệp chế biến chế tạo ở Việt Nam
    • 1.3.1. Khung nghiên cứu
    • 1.3.2. Mô hình nghiên cứu
    • 1.3.4. Giả thuyết nghiên cứu
    • 1.3.5. Mô tả số liệu

• CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG TÁC ĐỘNG LAN TỎA TỪ FDI TỚI XUẤT KHẨU CỦA NGÀNH CÔNG NGHIỆP CHẾ BIẾN CHẾ TẠO Ở VIỆT NAM

  • 2.1. Tình hình FDI và xuất nhập khẩu của ngành công nghiệp chế biến chế tạo ở Việt Nam
    • 2.1.1. Tình hình FDI của ngành công nghiệp chế biến chế tạo ở Việt Nam
      • 2.1.1.1. Về quy mô đầu tư
      • 2.1.1.2. Về công nghệ đầu tư
      • 2.1.1.3. Về động cơ đầu tư
      • 2.1.1.4. Về hình thức đầu tư
    • 2.1.2. Thực trạng xuất nhập khẩu ngành công nghiệp chế biến chế tạo ở Việt Nam
  • 2.2. Đánh giá tác động lan tỏa từ FDI tới xuất khẩu của ngành công nghiệp chế biến chế tạo ở Việt Nam
    • 2.2.1. Ước lượng kiểm định tác động lan tỏa từ FDI tới xuất khẩu của ngành công nghiệp chế biến chế tạo ở Việt Nam
      • 2.2.1.1. Ước lượng kiểm định tác động lan tỏa từ FDI tới xuất khẩu của toàn ngành công nghiệp chế biến chế tạo ở Việt Nam
      • 2.2.1.2. Ước lượng kiểm định tác động lan tỏa từ FDI tới xuất khẩu của ngành công nghiệp chế biến chế tạo ở Việt Nam phân theo trình độ công nghệ
      • 2.2.1.3. Ước lượng kiểm định tác động lan tỏa từ FDI tới xuất khẩu của ngành công nghiệp chế biến chế tạo ở Việt Nam phân theo quy mô doanh nghiệp
    • 2.2.2. Đánh giá chung về tác động lan tỏa từ FDI tới xuất khẩu của ngành công nghiệp chế biến chế tạo ở Việt Nam
      • 2.2.2.1. Đánh giá tác động lan tỏa tích cực từ FDI tới xuất khẩu của ngành công nghiệp chế biến chế tạo ở Việt nam
      • 2.2.2.2. Đánh giá tác động lan tỏa tiêu cực từ FDI tới xuất khẩu của ngành công nghiệp chế biến chế tạo ở Việt Nam
      • 2.2.2.3. Nguyên nhân của những tác động lan tỏa tiêu cực từ FDI tới xuất khẩu của ngành công nghiệp chế biến chế tạo ở Việt Nam

• CHƯƠNG 3: GIẢI PHÁP TĂNG CƯỜNG TÁC ĐỘNG LAN TỎA TỪ FDI TỚI XUẤT KHẨU CỦA NGÀNH CÔNG NGHIỆP CHẾ BIẾN CHẾ TẠO Ở VIỆT NAM

  • 3.1. Bối cảnh quốc tế và trong nước
    • 3.1.1. Bối cảnh quốc tế
    • 3.1.2. Bối cảnh trong nước
  • 3.2. Quan điểm của cá nhân về tăng cường tác động lan tỏa từ FDI tới xuất khẩu của các ngành công nghiệp chế biến chế tạo ở Việt Nam
  • 3.3. Giải pháp tăng cường tác động lan tỏa tích cực từ FDI tới xuất khẩu của ngành công nghiệp chế biến chế tạo ở Việt Nam

• KẾT LUẬN