Rủi ro, được định nghĩa là sự không chắc chắn trong tương lai, là một đối tượng nghiên cứu trọng tâm từ thế kỷ 20, với các nhà khoa học như Frak Knight, Arthur William, Jr Micheal, L.Smith, Nassim Nicholas và Nguyễn Minh Kiều. Mặc dù chứng khoán phái sinh có bản chất là sản phẩm phòng ngừa rủi ro, thực tế lại cho thấy đây là kênh đầu tư mang lại lợi nhuận cao đi kèm rủi ro lớn. Các nghiên cứu hiện tại chủ yếu tập trung vào đo lường rủi ro trên thị trường chứng khoán cơ sở, thiếu vắng các nghiên cứu chuyên sâu về rủi ro trên thị trường chứng khoán phái sinh, đặc biệt đối với nhà đầu tư cá nhân và hợp đồng tương lai chỉ số VN30 tại Việt Nam.
Luận án này hướng tới mục tiêu hệ thống hóa cơ sở lý luận, xây dựng khung lý thuyết về rủi ro của nhà đầu tư cá nhân khi giao dịch hợp đồng tương lai trên thị trường chứng khoán phái sinh. Nghiên cứu sẽ phân tích thực trạng rủi ro biến động giá của hợp đồng tương lai chỉ số VN30 tại Việt Nam, đồng thời xác định các yếu tố ảnh hưởng. Một mục tiêu quan trọng khác là kiểm định tác động của các biến số xã hội học, thái độ và khả năng chịu rủi ro đến năng lực chấp nhận rủi ro của nhà đầu tư cá nhân đối với hợp đồng tương lai chỉ số VN30, từ đó đề xuất các khuyến nghị cho nhà đầu tư, doanh nghiệp dịch vụ tài chính và cơ quan quản lý nhà nước.
Đối tượng nghiên cứu là cơ sở lý luận và thực tiễn về rủi ro trong đầu tư hợp đồng tương lai chỉ số VN30 của nhà đầu tư cá nhân trên thị trường chứng khoán phái sinh Việt Nam. Phạm vi nghiên cứu tập trung vào sản phẩm hợp đồng tương lai chỉ số VN30 do đây là sản phẩm duy nhất dành cho nhà đầu tư cá nhân hiện có trên thị trường phái sinh Việt Nam, bao gồm đặc điểm, cơ chế giao dịch, tiêu chí đo lường và các yếu tố ảnh hưởng đến rủi ro. Các công trình nghiên cứu liên quan đã xem xét khái niệm rủi ro, các mô hình đo lường rủi ro (như Macaulay, Markowitz, CAPM, VaR, GARCH), các yếu tố vĩ mô ảnh hưởng đến giá cổ phiếu (tỷ giá, lạm phát, cung tiền, lãi suất) và các yếu tố xã hội học (tuổi, giới tính, thu nhập, tình trạng hôn nhân) tác động đến khả năng và năng lực chấp nhận rủi ro của nhà đầu tư.