NGHIÊN CỨU MỘT SỐ ĐẶC ĐIỂM DỊCH TỄ LÂM SÀNG HOẠI TỬ VÔ KHUẨN CHỎM XƯƠNG ĐÙI Ở NGƯỜI BỆNH TẠI HÀ TĨNH, HIỆU QUẢ CAN THIỆP (2022 -2023)
Dịch tễ học
Luận án "NGHIÊN CỨU MỘT SỐ ĐẶC ĐIỂM DỊCH TỄ LÂM SÀNG HOẠI TỬ VÔ KHUẨN CHỎM XƯƠNG ĐÙI Ở NGƯỜI BỆNH TẠI HÀ TĨNH, HIỆU QUẢ CAN THIỆP (2022 -2023)" là một tóm tắt luận án tiến sĩ y học, chuyên ngành Dịch tễ học, mã số 972.01.17.
Hoại tử vô khuẩn (HTVK) chỏm xương đùi là tình trạng tổn thương cấp máu dẫn đến phá hủy chỏm xương đùi, thường đi kèm hoại tử mạch máu cấp máu cho cổ chỏm xương đùi. Các yếu tố như béo phì, lạm dụng rượu, bia, thuốc lá đang góp phần làm tăng nguy cơ mắc bệnh ở người trẻ tuổi. Tại Việt Nam, HTVK chỏm xương đùi là nguyên nhân chiếm tỷ lệ cao (14,5% - 18%) trong các ca thay khớp háng. Trên địa bàn Hà Tĩnh, hằng năm có khoảng trên 300 trường hợp được phẫu thuật thay khớp háng do HTVK chỏm xương đùi, với số ca bệnh có xu hướng tăng, nhưng chưa có đề tài nghiên cứu chuyên sâu về dịch tễ học và can thiệp.
Đề tài được thực hiện nhằm mô tả một số đặc điểm dịch tễ lâm sàng hoại tử vô khuẩn chỏm xương đùi tại bệnh viện đa khoa TTH Hà Tĩnh trong giai đoạn 2022-2023, và đánh giá kết quả điều trị bằng phẫu thuật thay khớp háng toàn phần cùng các yếu tố liên quan. Luận án được thực hiện trên 180 bệnh nhân HTVK chỏm xương đùi được phẫu thuật thay khớp háng toàn phần tại Bệnh viện đa khoa TTH Hà Tĩnh từ tháng 1/2022 đến 06/2023, sử dụng thiết kế mô tả cắt ngang và can thiệp không đối chứng.
Kết quả nghiên cứu cho thấy tuổi trung bình của bệnh nhân là 54,7 tuổi, chủ yếu là nhóm 50-69 tuổi (63,3%), nam giới (89,4%) và đến từ nông thôn (86,1%), với nghề nghiệp chính là làm ruộng (57,2%). Phần lớn bệnh nhân có tổn thương một bên (77,2%), thời gian từ khi xuất hiện tổn thương đến khi vào viện trung bình là 19,7 tháng. 89,4% bệnh nhân có triệu chứng đau, 100% có teo cơ và hạn chế vận động, 65,6% có ngắn chi. Các yếu tố nguy cơ như sử dụng thuốc lá (72,2%), rượu (76,1%), corticoid (75,6%) và các bệnh nền (39,4%) đều phổ biến. Trên phim MRI, hầu hết tổn thương ở mức độ III theo phân loại ARCO (57,2%).
Sau phẫu thuật, 139 trường hợp thay khớp háng một bên và 41 trường hợp thay hai bên. Thời gian phẫu thuật trung bình là 58 phút, thời gian nằm viện trung bình 7,24 ngày. Một trường hợp tử vong do tai biến mạch máu não sau 5 tháng. Kết quả điều trị được đánh giá theo thang điểm Harris cho thấy sự cải thiện đáng kể về tình trạng đau, dáng đi, khả năng vận động và giảm phụ thuộc vào dụng cụ hỗ trợ. Các yếu tố như tuổi ≥ 55, ngắn chi ≥ 1,5 cm, sử dụng corticoid ≥ 5 tháng, bệnh lý nền và thiếu máu đều có liên quan có ý nghĩa thống kê đến kết quả điều trị.
Luận án đề xuất khuyến nghị khám sàng lọc sớm cho nam giới trong độ tuổi lao động có nguy cơ cao, sử dụng MRI để chẩn đoán sớm, và khẳng định phẫu thuật thay khớp háng toàn phần là phương pháp hiệu quả cho HTVK chỏm xương đùi giai đoạn muộn.