Luận án Đánh giá kết quả thay huyết tương trong điều trị viêm tụy cấp do tăng triglyceride máu

Tên luận án:

ĐÁNH GIÁ KẾT QUẢ THAY HUYẾT TƯƠNG TRONG ĐIỀU TRỊ VIÊM TỤY CẤP DO TĂNG TRIGLYCERIDE MÁU

Ngành:

Hồi sức cấp cứu và chống độc

Tóm tắt nội dung tài liệu:

Viêm tụy cấp (VTC) là tình trạng viêm cấp tính nguy hiểm, với tăng triglyceride (TG) máu là nguyên nhân phổ biến thứ ba, thường dẫn đến diễn tiến nặng và tái phát. Mục tiêu điều trị chính là hạ nồng độ TG xuống dưới 500-1000 mg/dL trong 24-48 giờ để giảm biến chứng và tử vong. Thay huyết tương (TPE) được công nhận là phương pháp hiệu quả nhất để giảm TG nhanh chóng, đồng thời giảm cytokine và mức độ nặng của bệnh. Tuy nhiên, sự thiếu hụt hướng dẫn cụ thể về thời điểm thực hiện TPE và lựa chọn dịch thay thế (albumin 5% hoặc huyết tương tươi đông lạnh - FFP) vẫn là một khoảng trống nghiên cứu quan trọng, đặc biệt tại Việt Nam.

Luận án "Đánh giá kết quả thay huyết tương trong điều trị viêm tụy cấp do tăng triglyceride máu" của Phan Thái Sơn (2024) được thực hiện nhằm khảo sát các yếu tố lâm sàng, cận lâm sàng, thang điểm tiên lượng VTC do tăng TG, và đánh giá hiệu quả của TPE. Nghiên cứu tiến cứu, quan sát này đã phân tích dữ liệu từ 93 bệnh nhân VTC do tăng TG máu tại Bệnh viện Chợ Rẫy và Bệnh viện Đại học Y Dược TP. HCM từ tháng 6/2018 đến tháng 6/2023, trong đó 59 bệnh nhân được TPE bằng albumin 5% và 34 bệnh nhân bằng FFP.

Kết quả cho thấy bệnh nhân có tuổi trung bình 40,2 ± 8,0, chủ yếu là nam (71%). Đa số các trường hợp là VTC trung bình-nặng (83,9%) hoặc nặng (16,1%), với các biến chứng phổ biến như suy hô hấp (74,1%), suy thận cấp (19,3%). Nồng độ TG nhập viện trung bình là 3987,3 ± 2918,3 mg/dL. Các thang điểm tiên lượng như APACHE II, SOFA và BISAP đều giảm đáng kể sau TPE lần 1. SOFA ≥ 7 và BISAP ≥ 3 có mối liên quan với độ nặng VTC, trong đó SOFA ≥ 7 có giá trị tiên lượng tốt hơn. Mô hình tiên đoán VTC nặng liên quan trực tiếp đến tuổi cao, creatinine >1,9 mg/dL, BISAP ≥ 3 và SIRS ≥ 2.

Về hiệu quả TPE, nồng độ TG máu giảm trung bình 77,8% sau TPE. Hiệu quả giảm TG của albumin 5% (76,1%) và FFP (80,7%) là tương đương nhau. Các chỉ số xét nghiệm tiên lượng VTC như bạch cầu, Hct, CRP, BUN, creatinin máu đều cải thiện đáng kể sau TPE lần 1. Biến chứng phản ứng phản vệ được ghi nhận ở 11,7% bệnh nhân dùng FFP, trong khi không có ở nhóm albumin 5%. Thời gian nằm viện trung bình là 15,7 ngày, với nhóm FFP có thời gian nằm viện dài hơn do độ nặng bệnh lúc nhập viện cao hơn. Tỉ lệ tử vong chung là 4,3%, không có sự khác biệt giữa hai nhóm.

Nghiên cứu kết luận TPE bằng albumin 5% hoặc FFP đều hiệu quả trong việc giảm nồng độ TG máu và giảm mức độ nặng của VTC do tăng TG. Lựa chọn dịch thay thế nên dựa trên điều kiện sẵn có.