Nghiên cứu những nhân tố ảnh hưởng đến đầu tư phát triển sản xuất nông nghiệp của nông hộ theo tiêu chuẩn GAP - Phân tích trường hợp Ninh Thuận
Phát triển Nông nghiệp (Luận án tiến sĩ)
Luận án tiến sĩ này tập trung vào việc nghiên cứu các nhân tố ảnh hưởng đến đầu tư phát triển sản xuất nông nghiệp (SXNN) của nông hộ theo tiêu chuẩn Thực hành Nông nghiệp Tốt (GAP), với trường hợp điển hình tại tỉnh Ninh Thuận trong giai đoạn 2013-2017. Đề tài nhấn mạnh tính cấp thiết của việc áp dụng GAP nhằm đáp ứng yêu cầu thị trường, bảo vệ sức khỏe người sản xuất và môi trường, trong bối cảnh các nông hộ ở Ninh Thuận, dù có truyền thống trồng Nho và Táo, vẫn đối mặt với nhiều khó khăn khi tham gia sản xuất theo tiêu chuẩn này.
Mục tiêu của luận án là làm rõ các vấn đề lý luận và kinh nghiệm về đầu tư, các nhân tố ảnh hưởng đến ĐTPT SXNN theo GAP; phân tích thực trạng và tác động của các nhân tố tại Ninh Thuận; từ đó đề xuất các giải pháp thúc đẩy nông hộ đầu tư phát triển nông nghiệp theo tiêu chuẩn GAP. Phạm vi nghiên cứu tập trung vào các nhân tố tác động đến quyết định đầu tư, quy mô vốn và hiệu quả ĐTPT SXNN của các hộ trồng Nho và Táo.
Luận án đóng góp mới về mặt lý luận bằng cách xem xét đầu tư theo GAP ở cả hai góc độ (nội dung và mục tiêu đầu tư) và xây dựng mô hình để lượng hóa tác động của các nhân tố đến quyết định đầu tư (7 nhân tố), quy mô vốn đầu tư (15 nhân tố) và hiệu quả đầu tư (6 nhân tố). Về mặt thực tiễn, luận án đề xuất bốn nhóm giải pháp chính: xây dựng và tổ chức thực hiện quy hoạch vùng sản xuất an toàn; nâng cao hiểu biết và trình độ sản xuất của nông hộ theo GAP; phát triển thị trường tiêu thụ sản phẩm đạt GAP; và thực hiện liên kết bốn nhà (Nhà nông - Doanh nghiệp - Nhà nước - Nhà khoa học), trong đó giải pháp liên kết bốn nhà được coi là quan trọng nhất.
Nghiên cứu sử dụng phương pháp tiếp cận hệ thống, tiếp cận theo phân tích liên kết chuỗi giá trị và thị trường cho người nghèo, kết hợp phương pháp định tính và định lượng. Kết quả chỉ ra rằng, các nhân tố như nhu cầu thị trường, giá bán sản phẩm, hỗ trợ của nhà nước, hiểu biết về GAP, lợi nhuận bình quân và tuổi chủ hộ tác động tích cực đến quyết định đầu tư theo GAP. Đối với quy mô vốn, lợi nhuận bình quân, hiểu biết về GAP, kinh nghiệm chủ hộ, hỗ trợ của nhà nước và doanh nghiệp là những nhân tố tác động mạnh. Luận án cũng khẳng định đầu tư theo GAP có tác động tích cực tới hiệu quả kinh tế tổng hợp và mức thay đổi năng suất tổng hợp. Tuy nhiên, việc ĐTPT SXNN theo GAP vẫn còn đối mặt với hạn chế về tỷ lệ tham gia, quy mô đầu tư nhỏ do sản xuất tự phát, hiểu biết hạn chế, thị trường tiêu thụ manh mún và thiếu liên kết. Dựa trên những phát hiện này, luận án đưa ra các phương hướng và giải pháp cụ thể để thúc đẩy phát triển bền vững SXNN theo GAP.