Luận án Thái độ của phạm nhân với việc chấp hành án phạt tù

Tên luận án:

THÁI ĐỘ CỦA PHẠM NHÂN VỚI VIỆC CHẤP HÀNH ÁN PHẠT TÙ

Ngành:

Tâm lý học (Mã số: 9.31.04.01)

Tóm tắt nội dung tài liệu:

Luận án tiến sĩ tâm lý học "THÁI ĐỘ CỦA PHẠM NHÂN VỚI VIỆC CHẤP HÀNH ÁN PHẠT TÙ" được thực hiện tại Học viện Khoa học Xã hội, Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam. Nghiên cứu này xuất phát từ tính cấp thiết trong việc làm rõ thái độ của phạm nhân đối với việc chấp hành án phạt tù, đặc biệt là các hoạt động giáo dục cải tạo, một lĩnh vực chưa được nghiên cứu sâu dưới góc độ tâm lý học tư pháp tại Việt Nam. Bối cảnh thực tiễn cho thấy tỷ lệ tái phạm tội có xu hướng gia tăng, nhấn mạnh tầm quan trọng của việc giáo dục cải tạo hiệu quả.

Mục đích chính của luận án là nghiên cứu lý luận và thực trạng mức độ biểu hiện thái độ của phạm nhân, các yếu tố ảnh hưởng đến thái độ chấp hành án phạt tù, từ đó đề xuất các kiến nghị nhằm nâng cao hiệu quả giáo dục cải tạo. Đối tượng nghiên cứu là mức độ biểu hiện thái độ của phạm nhân và các yếu tố ảnh hưởng, với phạm vi nội dung tập trung vào ba thành phần cấu trúc của thái độ (nhận thức, cảm xúc, hành vi) trong các hoạt động lao động cải tạo, giáo dục pháp luật và văn hóa thể thao. Địa bàn nghiên cứu cụ thể là Trại giam Phú Sơn 4 - Thái Nguyên, với mẫu nghiên cứu gồm 370 phạm nhân.

Về phương pháp luận, luận án áp dụng nguyên tắc tiếp cận liên ngành (luật học, xã hội học, giáo dục học, tội phạm học) và nguyên tắc hệ thống. Các phương pháp nghiên cứu chính bao gồm nghiên cứu tài liệu, chuyên gia, phỏng vấn sâu, điều tra bằng bảng hỏi và phân tích dữ liệu. Luận án đưa ra giả thuyết rằng phạm nhân có thái độ ở mức trung bình, có sự khác biệt về biểu hiện thái độ giữa các thành phần và các yếu tố cá nhân, môi trường có ảnh hưởng.

Kết quả nghiên cứu thực tiễn cho thấy phần lớn phạm nhân có thái độ ở mức độ trung bình đối với các hoạt động chấp hành án phạt tù, với biểu hiện nhận thức và hành vi tích cực hơn cảm xúc. Thái độ đối với hoạt động lao động học nghề tích cực hơn so với giáo dục pháp luật và văn hóa thể thao. Luận án cũng chỉ ra rằng yếu tố cảm nhận của phạm nhân về hành vi phạm tội và mức án cải tạo có ảnh hưởng mạnh nhất đến thái độ, tiếp theo là mối quan hệ với gia đình, bạn tù và cán bộ trại giam. Các yếu tố này giải thích đáng kể sự thay đổi trong thái độ của phạm nhân. Từ đó, luận án đề xuất các khuyến nghị nhằm tăng cường hoạt động giáo dục, làm phong phú các hình thức hoạt động văn hóa, thể thao và lao động gắn với học nghề, cũng như củng cố mối quan hệ giữa gia đình và phạm nhân để nâng cao hiệu quả cải tạo.

Mục lục chi tiết:

• MỞ ĐẦU

  • 1. Tính cấp thiết của đề tài
  • 2. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu
    • 2.1. Mục đích nghiên cứu
    • 2.2. Nhiệm vụ nghiên cứu
  • 3. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
    • 3.1. Đối tượng nghiên cứu
    • 3.2. Phạm vi nghiên cứu
  • 4. Phương pháp luận và phương pháp nghiên cứu
    • 4.1. Quan điểm phương pháp luận
    • 4.2. Phương pháp nghiên cứu
    • 4.3. Giả thuyết nghiên cứu
  • 5. Đóng góp mới về khoa học của luận án
    • 5.1. Đóng góp về mặt lý luận
    • 5.2. Đóng góp về mặt thực tiễn
  • 6. Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của luận án
    • 6.1. Ý nghĩa về mặt lý luận
    • 6.2. Ý nghĩa về mặt thực tiễn
  • 7. Cấu trúc của luận án

• Chương 1: TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU VỀ THÁI ĐỘ CỦA PHẠM NHÂN VỚI VIỆC CHẤP HÀNH ÁN PHẠT TÙ

  • 1.1. Một số hướng tiếp cận nghiên cứu về thái độ nói chung
    • 1.1.1. Hướng nghiên cứu về chức năng của thái độ
      • 1.1.1.1. Những nghiên cứu trên thế giới
      • 1.1.1.2. Những nghiên cứu ở Việt Nam
    • 1.1.2. Hướng nghiên cứu về cấu trúc thái độ
      • 1.1.2.1. Những nghiên cứu trên thế giới
      • 1.1.2.2. Những nghiên cứu ở Việt Nam
    • 1.1.3. Hướng nghiên cứu về phương pháp đo lường thái độ
      • 1.1.3.1. Những nghiên cứu trên thế giới
      • 1.1.3.2. Những nghiên cứu ở trong nước
  • 1.2. Những nghiên cứu về thái độ của phạm nhân với việc chấp hành án phạt tù
    • 1.2.1. Những nghiên cứu về thái độ của phạm nhân với việc chấp hành án phạt tù trên thế giới
    • 1.2.2. Những nghiên cứu về thái độ của phạm nhân với việc chấp hành án phạt tù trong nước
  • Tiểu kết chương 1

• Chương 2: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ THÁI ĐỘ CỦA PHẠM NHÂN VỚI VIỆC CHẤP HÀNH ÁN PHẠT TÙ

  • 2.1. Lý luận về thái độ
    • 2.1.1. Khái niệm thái độ
    • 2.1.2. Đặc điểm của thái độ
    • 2.1.3. Cấu trúc, biểu hiện của thái độ
  • 2.2. Phạm nhân, trại giam, đặc điểm của hoạt động chấp hành án phạt tù
    • 2.2.1. Khái niệm phạm nhân
    • 2.2.2. Khái niệm trại giam
    • 2.2.3. Khái niệm hoạt động chấp hành án phạt tù có thời hạn
    • 2.2.4. Đặc điểm của hoạt động chấp hành án phạt tù
      • 2.2.4.1. Tiêu chí đánh giá thi đua trong chấp hành án phạt tù đối với phạm nhân
      • 2.2.4.2. Những quy định của pháp luật đối phạm nhân trong quá trình chấp hành án phạt tù
  • 2.3. Thái độ của phạm nhân với việc chấp hành án phạt tù
    • 2.3.1. Khái niệm thái độ của phạm nhân với việc chấp hành án phạt tù
    • 2.3.2. Biểu hiện thái độ của phạm nhân với việc chấp hành án phạt tù
  • 2.4. Những yếu tố ảnh hưởng đến thái độ của phạm nhân với việc chấp hành án phạt tù
    • 2.4.1. Yếu tố cảm nhận về hành vi phạm tội và mức án phải chấp hành của phạm nhân
    • 2.4.2. Mối quan hệ với gia đình phạm nhân trong quá trình chấp hành án phạt tù
    • 2.4.3. Mối quan hệ giữa các phạm nhân trong quá trình chấp hành án phạt tù
    • 2.4.4. Mối quan hệ giữa phạm nhân với cán bộ trại giam
  • Tiểu kết chương 2

• Chương 3: TỔ CHỨC VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU

  • 3.1. Vài nét về địa bàn và khách thể nghiên cứu
    • 3.1.1. Vài nét về địa bàn nghiên cứu
    • 3.1.2. Vài nét về mẫu nghiên cứu
  • 3.2. Tổ chức nghiên cứu
  • 3.3. Các phương pháp nghiên cứu
  • 3.4. Phương pháp xử lý số liệu và thang đo
  • Tiểu kết chương 3

• Chương 4: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU THỰC TIỄN THÁI ĐỘ CỦA PHẠM NHÂN VỚI VIỆC CHẤP HÀNH ÁN PHẠT TÙ

  • 4.1. Thực trạng thái độ của phạm nhân với việc chấp hành án phạt tù
    • 4.1.1. Đánh giá chung về thực trạng thái độ của phạm nhân với việc chấp hành án phạt tù
    • 4.1.2. Những biểu hiện cụ thể thái độ của phạm nhân với việc chấp hành án phạt tù
      • 4.1.2.1. Nhận thức trong thái độ của phạm nhân với việc chấp hành án phạt tù
      • 4.1.2.2. Cảm xúc trong thái độ của phạm nhân với việc chấp hành án phạt tù
      • 4.1.2.3. Thái độ của phạm nhân với việc chấp hành án phạt tù biểu hiện qua hành vi
    • 4.1.3. Tương quan giữa các mặt biểu hiện thái độ của phạm nhân
      • 4.1.3.1. Tương quan giữa thái độ của phạm nhân với từng thành phần của thái độ
      • 4.1.3.2. Tương quan giữa các mặt biểu hiện thái độ của phạm nhân
  • 4.2. Một số yếu tố ảnh hưởng đến thái độ của phạm nhân với việc chấp hành án phạt tù
    • 4.2.1. Ảnh hưởng của yếu tố cảm nhận của phạm nhân về hành vi phạm tội và mức án cải tạo đến thái độ của phạm nhân với việc chấp hành án phạt tù
    • 4.2.2. Ảnh hưởng của yếu tố mối quan hệ với gia đình đến thái độ của phạm nhân với việc chấp hành án phạt tù
    • 4.2.3. Ảnh hưởng của yếu tố mối quan hệ với cán bộ trại giam trong quá trình chấp hành án phạt tù đến thái độ của phạm nhân với việc chấp hành án phạt tù
    • 4.2.4. Ảnh hưởng của yếu tố mối quan hệ giữa các phạm nhân đến thái độ của phạm nhân với việc chấp hành án phạt tù
  • 4.3. Tổng hợp mức độ ảnh hưởng của các yếu tố đến thái độ của phạm nhân với việc chấp hành án phạt tù
  • Tiểu kết chương 4

• KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ

  • 1. Kết luận
  • 2. Khuyến nghị