Luận án Hôn nhân của người Việt ở xã Thọ Nghiệp – huyện Xuân Trường – tỉnh Nam Định

Tên luận án:

HÔN NHÂN CỦA NGƯỜI VIỆT Ở XÃ THỌ NGHIỆP, HUYỆN XUÂN TRƯỜNG, TỈNH NAM ĐỊNH

Ngành:

Nhân học

Tóm tắt nội dung tài liệu:

Luận án “Hôn nhân của người Việt ở xã Thọ Nghiệp, huyện Xuân Trường, tỉnh Nam Định” đi sâu nghiên cứu các khía cạnh về hôn nhân của người Việt tại một địa bàn đặc thù, nơi có sự chung sống của hai cộng đồng người Việt theo Công giáo và không theo Công giáo. Nghiên cứu tập trung làm rõ thực trạng, các nguyên nhân tác động, xu hướng biến đổi trong đời sống hôn nhân, đồng thời chỉ ra những vấn đề đang đặt ra trong bối cảnh kinh tế thị trường, hội nhập, toàn cầu hóa và các chính sách pháp luật. Luận án cũng hướng tới cung cấp hệ thống tư liệu khoa học mới về hôn nhân của cả hai nhóm tôn giáo.

Về phương pháp luận, nghiên cứu dựa trên các nguyên tắc của chủ nghĩa Mác – Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh về văn hóa gia đình, đoàn kết lương giáo, cùng các quan điểm, chính sách pháp luật của Đảng và Nhà nước. Các phương pháp nghiên cứu chính bao gồm điền dã dân tộc học/nhân học (quan sát tham dự, phỏng vấn sâu, thảo luận nhóm), phân tích, so sánh, tổng hợp tài liệu, tham vấn chuyên gia và điều tra định lượng.

Các kết quả nghiên cứu chỉ ra rằng hôn nhân của người Việt ở xã Thọ Nghiệp vẫn bảo lưu nhiều giá trị văn hóa truyền thống, thể hiện qua các nghi lễ đám cưới, tập tục và trang phục. Đồng thời, cũng có sự giao lưu và tiếp thu các giá trị văn hóa mới, dẫn đến những biến đổi như xu hướng gia tăng tuổi kết hôn và bình đẳng hơn trong quan hệ vợ chồng. Tuy nhiên, giữa hôn nhân của người Công giáo và người không Công giáo vẫn tồn tại những điểm tương đồng và khác biệt rõ rệt. Cả hai đều coi trọng tình yêu, sự tự nguyện và tuân thủ các nghi lễ truyền thống như dạm ngõ, ăn hỏi, lễ cưới, có giấy chứng nhận kết hôn. Song, đối với người Công giáo, hôn nhân còn mang tính thiêng liêng, bất khả phân ly và tuân thủ giáo luật nghiêm ngặt về sinh sản, nuôi dạy con cái, ly hôn và mang thai trước hôn nhân.

Luận án cũng chỉ ra những vấn đề tồn tại như sự "vênh" giữa giáo lý Công giáo và pháp luật Nhà nước, việc giới trẻ Công giáo không tuân thủ nghiêm ngặt giáo luật, tâm lý ganh đua trong tổ chức đám cưới, chi phí cưới hỏi, tiền mừng cưới, quan hệ và mang thai trước hôn nhân, cùng các vấn đề trong cuộc sống gia đình như nuôi dạy con, gia trưởng, bạo lực, ngoại tình và ly hôn. Từ đó, luận án đề xuất các khuyến nghị nhằm tăng cường tuyên truyền chính sách pháp luật, phát huy giá trị tích cực của hôn nhân truyền thống và giáo luật Công giáo, tổ chức các lớp học tiền hôn nhân, góp phần xây dựng hôn nhân bền vững, gia đình hạnh phúc và củng cố khối đại đoàn kết tại địa phương.

Mục lục chi tiết:

• MỞ ĐẦU

  • 1. Tính cấp thiết của đề tài
  • 2. Mục đích và nhiệm vụ của luận án
    • 2.1. Mục đích nghiên cứu
    • 2.2. Nhiệm vụ nghiên cứu
  • 3. Đối tượng, phạm vi và địa bàn nghiên cứu của luận án
  • 4. Phương pháp nghiên cứu
    • 4.1. Phương pháp luận
    • 4.2. Phương pháp nghiên cứu
  • 5. Đóng góp mới về khoa học của luận án.
  • 6. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của luận án
  • 7. Kết cấu của luận án

• Chương 1: TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU, CƠ SỞ LÝ THUYẾT VÀ KHÁI QUÁT VỀ ĐỊA BÀN NGHIÊN CỨU

  • 1.1. Tổng quan tình hình nghiên cứu
    • 1.1.1. Nghiên cứu về hôn nhân
    • 1.1.2. Nghiên cứu về hôn nhân của người Công giáo
  • 1.2. Khái niệm và lý thuyết nghiên cứu
    • 1.2.1. Một số khái niệm cơ bản
    • 1.2.2. Lý thuyết nghiên cứu
      • 1.2.2.1. Lý thuyết chức năng
      • 1.2.2.2. Lý thuyết về giao lưu, tiếp biến văn hóa
  • 1.3. Khái quát về địa bàn nghiên cứu
    • 1.3.1 Đặc điểm tự nhiên – xã hội
    • 1.3.2. Lịch sử hình thành xã Thọ Nghiệp
    • 1.3.3. Vài nét về kinh tế - văn hóa xã Thọ Nghiệp
  • Tiểu kết chương 1

• Chương 2: HÔN NHÂN CỦA NGƯỜI VIỆT THEO CÔNG GIÁO

  • 2.1. Quan niệm về hôn nhân
    • 2.1.1. Quan niệm về quyền quyết định hôn nhân, tiêu chuẩn lựa chọn bạn đời, hôn nhân khác tôn giáo.
    • 2.1.2. Quan niệm về hôn nhân, gia đình của người Công giáo
      • 2.1.2.1. Quan niệm của Công giáo về việc quan hệ tình dục và chung sống trước khi kết hôn
      • 2.1.2.2. Quan điểm của Công giáo về vấn đề con cái
      • 2.1.2.3. Quan điểm của Công giáo về vấn đề ly hôn.
  • 2.2. Đặc tính và điều kiện của hôn nhân Công giáo
    • 2.2.1. Đặc tính của hôn nhân Công giáo
    • 2.2.2. Mục đích của hôn nhân Công giáo
    • 2.2.3 Điều kiện của hôn nhân Công giáo
  • 2.3. Quy định hôn nhân theo Giáo luật
    • 2.3.1. Các thủ tục trước hôn nhân
    • 2.3.2. Các nghi lễ trong nhà thờ
  • 2.4. Nghi lễ hôn nhân
    • 2.4.1. Các thủ tục, nghi lễ
    • 2.4.2. Một số điểm tương đồng và khác biệt trong đám cưới của người Công giáo xã Thọ Nghiệp và đám cưới của người Công giáo ở địa phương khác.
  • 2.5. Vai trò của tôn giáo đối với hôn nhân của người Công giáo ở xã Thọ Nghiệp.
  • Tiểu kết chương 2

• Chương 3: HÔN NHÂN CỦA NGƯỜI VIỆT KHÔNG THEO CÔNG GIÁO VÀ MỘT SỐ TRƯỜNG HỢP HÔN NHÂN KHÁC

  • 3.1. Quan niệm về hôn nhân
    • 3.1.1. Quyền quyết định hôn nhân
    • 3.1.2. Tiêu chí lựa chọn bạn đời
  • 3.2. Các nghi lễ trong hôn nhân
    • 3.2.1. Các thủ tục cần thiết trước lễ cưới
    • 3.2.2 Lễ cưới.
      • 3.2.2.1. Các thủ tục chuẩn bị trước hôn lễ
      • 3.2.2.2. Ăn cỗ và mừng cưới
      • 3.2.2.3. Các nghi lễ trong đám cưới
    • 3.2.3. Cư trú sau hôn nhân
  • 3.3. Hôn nhân giữa người Việt theo Công giáo và người Việt không theo Công giáo
  • 3.4. Hôn nhân với người nước ngoài
  • 3.5. Một số điểm tương đồng và khác biệt giữa hôn nhân của người Công giáo và người không theo Công giáo
    • 3.5.1. Một số điểm tương đồng
    • 3.5.2. Một số điểm khác biệt
  • Tiểu kết chương 3

• Chương 4: XU HƯỚNG BIẾN ĐỔI, NHỮNG VẤN ĐỀ ĐẶT RA VÀ KHUYẾN NGHỊ

  • 4.1. Xu hướng biến đổi và nguyên nhân
    • 4.1.1. Xu hướng biến đổi
      • 4.1.1.1. Xu hướng bảo lưu và phục hồi các giá trị văn hóa truyền thống trong hôn nhân
      • 4.1.1.2. Xu hướng giao lưu và tiếp thu các giá trị văn hóa mới
      • 4.1.1.3. Xu hướng gia tăng tuổi kết hôn
      • 4.1.1.4. Xu hướng bình đẳng trong quan hệ vợ - chồng
    • 4.1.2. Nguyên nhân của sự biến đổi
  • 4.2. Một số giá trị của hôn nhân
  • 4.3. Những vấn đề đặt ra trong hôn nhân của người Việt xã Thọ Nghiệp hiện nay.
    • 4.3.1. Những vấn đề đặt ra từ góc độ giáo lý Công giáo với chính sách, pháp luật của Nhà nước
    • 4.3.2. Những vấn đề đặt ra giữa giáo luật Công giáo với thực tế đang diễn ra trong cộng đồng giáo dân
    • 4.3.3. Những vấn đề đặt ra trong tổ chức đám cưới
    • 4.3.4. Những vấn đề đặt ra trong cuộc sống gia đình
    • 4.3.4.4. Những vấn đề đặt ra trong hôn nhân khác tôn giáo.
  • 4.4. Khuyến nghị
    • 4.4.1. Quan điểm, chính sách pháp luật của Đảng và Nhà nước
    • 4.4.2. Một số khuyến nghị
  • Tiểu kết chương 4

• KẾT LUẬN