Tác động của cấu trúc vốn tới hoạt động của công ty niêm yết trên TTCK Việt Nam
Tài chính doanh nghiệp
Đề tài nghiên cứu này tập trung phân tích tác động của cấu trúc vốn tới hoạt động của các công ty niêm yết trên Thị trường Chứng khoán Việt Nam (TTCK Việt Nam). Bối cảnh nghiên cứu xuất phát từ thực tiễn chuyển đổi nền kinh tế và cổ phần hóa doanh nghiệp Nhà nước tại Việt Nam, cùng với sự thiếu nhất quán trong các nghiên cứu trước đây về mối quan hệ giữa cấu trúc vốn và hiệu quả hoạt động của doanh nghiệp trên thế giới và tại Việt Nam. Các nghiên cứu hiện có tại Việt Nam còn hạn chế về tính bao quát, đại diện, việc xem xét các yếu tố đặc trưng nội tại, môi trường vĩ mô, chỉ tiêu giá trị thị trường, và sự khác biệt giữa các sàn giao dịch.
Mục tiêu chính của luận án là khái quát và so sánh các lý thuyết cấu trúc vốn, đồng thời nghiên cứu thực nghiệm tác động của cấu trúc vốn (bao gồm nợ ngắn hạn, nợ dài hạn, nợ vay dài hạn) tới hoạt động và giá trị của công ty, được đo lường qua các thước đo kế toán, kinh tế và thị trường, trong bối cảnh kinh tế và TTCK Việt Nam giai đoạn 2008-2014. Luận án cũng xem xét các yếu tố kiểm soát như cơ hội tăng trưởng, quy mô công ty, thời gian hoạt động và lĩnh vực hoạt động. Đối tượng nghiên cứu là cấu trúc vốn và hoạt động của 461 doanh nghiệp niêm yết (trừ ngành tài chính – ngân hàng – bảo hiểm – bất động sản) trên hai Sở Giao dịch Chứng khoán Việt Nam.
Những đóng góp mới của luận án bao gồm việc phân tích sâu các lý thuyết cấu trúc vốn như Modigliani và Miller, lý thuyết đánh đổi, và chi phí đại diện trong bối cảnh Việt Nam. Kết quả nghiên cứu chỉ ra rằng tỷ lệ nợ trên tổng tài sản có tác động âm tới các thước đo hoạt động kế toán (ROE, ROA, GM) nhưng lại có tác động dương tới các thước đo thị trường (MBVE, PB). Tỷ lệ nợ ngắn hạn tác động tiêu cực tới ROE, ROA, trong khi nợ dài hạn có tác động dương tới ROE nhưng âm tới ROA và ROCE. Đặc biệt, tỷ lệ nợ vay dài hạn thể hiện tác động tích cực tới ROE và giá trị thị trường của doanh nghiệp (PB), cho thấy vai trò quan trọng của nó trong việc nâng cao khả năng sinh lời và giá trị. Ngược lại, nợ ngắn hạn có tác động tiêu cực nhất.
Luận án cũng nhấn mạnh rằng cấu trúc vốn với tỷ trọng nợ cao trong điều kiện kinh tế vĩ mô bất ổn sẽ ảnh hưởng tiêu cực tới hoạt động của doanh nghiệp. Quy mô công ty lớn có xu hướng làm giảm khả năng sinh lời và khiến thị trường đánh giá thấp tiềm năng tăng trưởng. Các doanh nghiệp niêm yết trên thị trường có điều kiện niêm yết và tính đại chúng tốt hơn sẽ có giá trị thị trường cao hơn.
Trên cơ sở các phát hiện, luận án đề xuất các giải pháp chính sách vĩ mô nhằm ổn định kinh tế, tái cơ cấu hệ thống tài chính, phát triển thị trường nợ dài hạn và nâng cao chất lượng doanh nghiệp niêm yết. Đối với TTCK, các giải pháp tập trung vào hài hòa cung – cầu, đa dạng hóa sản phẩm, phát triển trái phiếu doanh nghiệp, nâng cao quản trị công ty và hoàn thiện chuẩn mực kế toán. Các công ty niêm yết được khuyến nghị xây dựng chính sách cấu trúc vốn phù hợp, nâng cao năng lực quản lý và chất lượng báo cáo tài chính cũng như công bố thông tin để tăng cường uy tín và giảm chi phí.