Tên luận án:
ĐẦU TƯ TRỰC TIẾP NƯỚC NGOÀI Ở VIỆT NAM TRONG BỐI CẢNH MỚI
Ngành:
Kinh tế phát triển (Mã: 9.31.01.05)
Tóm tắt nội dung tài liệu:
Luận án "Đầu tư trực tiếp nước ngoài ở Việt Nam trong bối cảnh mới" của Bùi Kiều Anh (2023) là Tóm tắt luận án tiến sĩ, dưới sự hướng dẫn của GS. TSKH. Nguyễn Quang Thái, thuộc chuyên ngành Kinh tế phát triển (Mã: 9.31.01.05).
Nghiên cứu này ra đời trong bối cảnh toàn cầu hóa mạnh mẽ, nơi vốn FDI đóng vai trò thiết yếu cho phát triển kinh tế - xã hội, đặc biệt ở các nền kinh tế đang phát triển như Việt Nam. FDI đã mang lại nhiều lợi ích như tạo việc làm, chuyển giao công nghệ, đa dạng hóa xuất khẩu và tăng thu ngân sách. Tuy nhiên, Việt Nam vẫn đối mặt với các hạn chế như chất lượng vốn FDI còn thấp, liên kết yếu với doanh nghiệp trong nước, vấn đề chuyển giá, và tác động môi trường. Bối cảnh mới với Cách mạng công nghiệp 4.0, kinh tế số, biến đổi khí hậu, cạnh tranh địa chính trị, đại dịch COVID-19 và tầm nhìn phát triển của Việt Nam đến năm 2045 đặt ra cả thời cơ và thách thức.
Mục tiêu của luận án là tổng kết lý luận và thực tiễn về đầu tư trực tiếp nước ngoài, lựa chọn tiêu chuẩn đánh giá FDI hiệu quả phù hợp với Việt Nam trong bối cảnh mới, góp phần hoàn thiện chính sách thu hút FDI nhằm phát triển bền vững. Để đạt được mục tiêu này, luận án thực hiện các nhiệm vụ: hệ thống hóa cơ sở lý luận và kinh nghiệm quốc tế về FDI, phân tích thực trạng thu hút FDI tại Việt Nam giai đoạn 2010-2022, và đề xuất các quan điểm, giải pháp.
Luận án đã đóng góp vào lý luận bằng cách làm rõ cơ sở lý thuyết về FDI và bối cảnh mới, vai trò của FDI, các nhân tố ảnh hưởng (hệ thống chính trị, môi trường kinh tế vĩ mô, nguồn nhân lực, cơ sở hạ tầng, KHCN và chuyển đổi số, điều kiện tự nhiên), tiêu chuẩn đánh giá (kinh tế, xã hội, môi trường) và chính sách thu hút FDI. Về thực tiễn, luận án tổng kết kinh nghiệm thu hút FDI của Trung Quốc, Thái Lan, Singapore, đánh giá thực trạng FDI tại Việt Nam 2010-2022 theo 4 nhóm tiêu chuẩn, chỉ ra thành công, hạn chế và nguyên nhân. Từ đó, luận án đưa ra 5 quan điểm và 6 nhóm giải pháp trọng tâm nhằm thu hút hiệu quả vốn FDI trong bối cảnh mới, bao gồm hoàn thiện thể chế, nâng cao chất lượng tăng trưởng, thúc đẩy chuyển giao công nghệ, tăng cường liên kết kinh tế, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực và trách nhiệm xã hội, cũng như bảo vệ môi trường. Luận án sử dụng các phương pháp tiếp cận hệ thống, thực tiễn, lãnh thổ, lịch sử cùng các phương pháp nghiên cứu định tính và định lượng.
Mục lục chi tiết:
- MỞ ĐẦU
- 1. Sự cần thiết nghiên cứu đề tài
- 2. Mục tiêu và nhiệm vụ nghiên cứu
- 2.1. Mục tiêu nghiên cứu
- 2.2. Nhiệm vụ nghiên cứu
- 3. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
- 3.1. Đối tượng nghiên cứu
- 3.2. Phạm vi nghiên cứu
- 4. Câu hỏi nghiên cứu
- 5. Phương pháp nghiên cứu
- 5.1. Cách tiếp cận nghiên cứu
- 5.2. Phương pháp nghiên cứu
- 6. Khung phân tích nghiên cứu
- 7. Đóng góp mới của luận án
- 7.1. Về lý luận và học thuật
- 7.2. Về thực tiễn
- 8. Kết cấu của luận án
- CHƯƠNG 1. TỔNG QUAN CÁC CÔNG TRÌNH NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN ĐẾN LUẬN ÁN
- 1.1. Tổng quan các công trình nghiên cứu về FDI
- 1.2. Tổng quan các công trình nghiên cứu về hình thành bối cảnh mới gần đây
- 1.3. Khoảng trống nghiên cứu và định hướng nghiên cứu của luận án
- 1.3.1. Những nội dung nghiên cứu có thể kế thừa và những vấn đề cần tiếp tục nghiên cứu
- 1.3.2. Định hướng nghiên cứu của luận án
- CHƯƠNG 2. CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ ĐẦU TƯ TRỰC TIẾP NƯỚC NGOÀI GẮN VỚI BỐI CẢNH QUỐC TẾ VÀ TRONG NƯỚC
- 2.1. Một số khái niệm chủ yếu có liên quan, đặc điểm, các hình thức đầu tư và vai trò của FDI tới phát triển kinh tế
- 2.1.1. Một số khái niệm chủ yếu có liên quan
- 2.1.1.1. Đầu tư
- 2.1.1.2. Đầu tư trực tiếp nước ngoài
- 2.1.1.3. Bối cảnh mới
- 2.1.2. Đặc điểm của đầu tư trực tiếp nước ngoài
- 2.1.3. Các hình thức đầu tư trực tiếp nước ngoài
- 2.1.4. Vai trò của FDI đối với phát triển kinh tế
- 2.1.4.1. Đối với bên đầu tư
- 2.1.4.2. Đối với bên nhận đầu tư
- 2.2. Các nhân tố ảnh hưởng đến đầu tư trực tiếp nước ngoài
- 2.3. Tiêu chuẩn và tiêu chí đánh giá FDI trong bối cảnh mới
- 2.4. Chính sách thu hút FDI của nước tiếp nhận FDI
- 2.5. Kinh nghiệm quốc tế về thu hút FDI và bài học cho Việt Nam
- CHƯƠNG 3. THỰC TRẠNG THU HÚT ĐẦU TƯ TRỰC TIẾP NƯỚC NGOÀI Ở VIỆT NAM
- 3.1. Kinh tế Việt Nam thời kỳ 2010-2022
- 3.2. Quan điểm và chính sách thu hút FDI của Việt Nam
- 3.3. Kết quả đạt được trong thu hút FDI ở Việt Nam
- 3.3.1. Thu hút FDI ở Việt Nam trước năm 2010
- 3.3.2. Thu hút FDI giai đoạn 2010-2022
- 3.3.2.1. Quy mô vốn FDI
- 3.3.2.2. Quy mô vốn của dự án FDI
- 3.3.2.3. Vốn FDI phân theo ngành
- 3.3.2.4. Vốn FDI phân theo vùng, địa phương
- 3.3.2.5. Vốn FDI phân theo đối tác đầu tư
- 3.3.3. Đóng góp của FDI cho kinh tế Việt Nam giai đoạn 2010-2022
- 3.3.3.1. Tăng trưởng và chuyển dịch cơ cấu kinh tế
- 3.3.3.2. Góp phần tạo việc làm
- 3.3.3.3. Đóng góp vào thu ngân sách nhà nước
- 3.3.3.4. Thúc đẩy cải cách thể chế kinh tế và hội nhập quốc tế
- 3.4. Hạn chế trong thu hút FDI và nguyên nhân của hạn chế
- 3.4.1. Hạn chế trong thu hút FDI
- 3.4.1.1. Về chuyển giao công nghệ
- 3.4.1.2. Về liên kết với doanh nghiệp trong nước
- 3.4.1.3. Về vấn đề chuyển giá
- 3.4.1.4. Về trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp FDI
- 3.4.1.5. Về vấn đề môi trường
- 3.4.2. Nguyên nhân của hạn chế
- CHƯƠNG 4. QUAN ĐIỂM, GIẢI PHÁP THU HÚT ĐẦU TƯ TRỰC TIẾP NƯỚC NGOÀI Ở VIỆT NAM TRONG BỐI CẢNH MỚI
- 4.1. Bối cảnh mới tác động đến hoạt động FDI
- 4.1.1. Xu hướng FDI trên thế giới
- 4.1.1.1. Xu hướng FDI phân theo quốc gia và vùng lãnh thổ
- 4.1.1.2. Xu hướng FDI phân theo loại hình và ngành kinh tế
- 4.1.2. Cách mạng công nghiệp 4.0 và sự hình thành kinh tế số
- 4.1.3. Cạnh tranh thương mại Mỹ - Trung, xung đột Nga - Ukraina và xu hướng địa chính trị, kinh tế mới
- 4.1.4. Biến đổi khí hậu và môi trường
- 4.1.5. Đại dịch COVID-19 và các dịch bệnh khác
- 4.1.6. Tầm nhìn và khát vọng phát triển của Việt Nam nêu trong Văn kiện Đại hội XIII (01/2021) của Đảng.
- 4.2. Quan điểm thu hút FDI ở Việt Nam trong bối cảnh mới
- 4.3. Giải pháp thu hút FDI ở Việt Nam trong bối cảnh mới
- 4.3.1. Giải pháp về hoàn thiện thể chế, khung chính sách về FDI
- 4.3.2. Giải pháp nâng cao chất lượng tăng trưởng, góp phần phục hồi kinh tế sau đại dịch COVID-19
- 4.3.3. Giải pháp liên quan đến chuyển giao công nghệ
- 4.3.4. Giải pháp về tăng cường liên kết kinh tế
- 4.3.5. Giải pháp nâng cao chất lượng nguồn nhân lực và trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp
- 4.3.6. Giải pháp về bảo vệ môi trường
- KẾT LUẬN