Luận án Giải pháp phát triển nông nghiệp tại vùng đô thị của tỉnh Thái Nguyên

Tên luận án:

GIẢI PHÁP PHÁT TRIỂN NÔNG NGHIỆP TẠI VÙNG ĐÔ THỊ CỦA TỈNH THÁI NGUYÊN

Ngành:

Kinh tế nông nghiệp

Tóm tắt nội dung tài liệu:

Luận án tiến sĩ "Giải pháp phát triển nông nghiệp tại vùng đô thị của tỉnh Thái Nguyên" của Vũ Bạch Diệp, hoàn thành năm 2023 tại Trường Đại học Kinh tế và Quản trị Kinh doanh, Đại học Thái Nguyên, tập trung vào vấn đề cấp thiết của đô thị hóa và vai trò của nông nghiệp đô thị trong bối cảnh thu hẹp đất nông nghiệp, ô nhiễm môi trường và chuyển dịch lao động tại Thái Nguyên. Đề tài xuất phát từ thực tiễn tỉnh Thái Nguyên chưa có các nghiên cứu chuyên sâu về nông nghiệp đô thị và tác động của nó.

Mục tiêu nghiên cứu là làm rõ cơ sở lý luận và thực tiễn về nông nghiệp tại vùng đô thị, đánh giá thực trạng phát triển giai đoạn 2015-2020, và đề xuất các giải pháp phát triển đến năm 2030, tầm nhìn 2045. Phạm vi nghiên cứu giới hạn trong các đô thị của tỉnh Thái Nguyên, tập trung vào trồng trọt, chăn nuôi và dịch vụ nông nghiệp.

Về đóng góp lý luận, luận án đã hệ thống hóa khái niệm, đặc trưng, vai trò và các yếu tố ảnh hưởng đến phát triển nông nghiệp đô thị, bổ sung yếu tố "Không gian đô thị" vào các yếu tố ảnh hưởng. Về thực tiễn, đây là công trình đầu tiên nghiên cứu các yếu tố ảnh hưởng đến nông nghiệp đô thị và tác động của nó đến thu nhập hộ dân tại Thái Nguyên, đồng thời đề xuất 7 nhóm giải pháp cụ thể.

Luận án sử dụng phương pháp nghiên cứu định tính và định lượng, bao gồm thu thập dữ liệu sơ cấp và thứ cấp, phân tích thống kê mô tả, phân tích nhân tố khám phá (EFA) và phân tích hồi quy đa biến để xác định các yếu tố ảnh hưởng. Đặc biệt, phương pháp khớp điểm xu hướng (PSM) được áp dụng để đánh giá tác động của phát triển nông nghiệp đô thị đến thu nhập hộ nông dân. Kết quả cho thấy không gian đô thị là yếu tố tác động mạnh nhất, và nông nghiệp đô thị có tác động tích cực đáng kể, làm tăng thu nhập hộ gia đình khoảng 13,3% - 18,9%.

Thái Nguyên đã đạt được những kết quả tích cực như tốc độ tăng trưởng nông nghiệp nhanh (4,26%/năm), chuyển dịch cơ cấu sang chăn nuôi và các sản phẩm giá trị cao, ứng dụng khoa học công nghệ. Tuy nhiên, vẫn còn tồn tại hạn chế như sản xuất nhỏ lẻ, giá trị gia tăng thấp, ô nhiễm môi trường từ chăn nuôi và thiếu chính sách cụ thể cho nông nghiệp đô thị. Từ đó, luận án đề xuất các giải pháp như quy hoạch phân vùng sản xuất, đầu tư ứng dụng khoa học công nghệ, hoàn thiện cơ sở hạ tầng, phát triển thị trường, bổ sung chính sách, tăng cường huy động vốn và đào tạo nguồn nhân lực.

Mục lục chi tiết:

• CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN VỀ VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU
  • 1.1. Các nghiên cứu về phát triển nông nghiệp tại vùng đô thị
  • 1.2. Nghiên cứu về thực tiễn phát triển nông nghiệp tại vùng đô thị
  • 1.3. Nghiên cứu về các yếu tố ảnh hưởng đến phát triển nông nghiệp tại vùng đô thị và ảnh hưởng của phát triển nông nghiệp tại vùng đô thị đến thu nhập hộ dân
  • 1.4. Một số nhận xét, đánh giá và khoảng trống nghiên cứu
    • 1.4.1. Một số nhận xét, đánh giá
    • 1.4.2. Khoảng trống nghiên cứu và hướng nghiên cứu của đề tài
• CHƯƠNG 2: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ PHÁT TRIỂN NÔNG NGHIỆP TẠI VÙNG ĐÔ THỊ
  • 2.1. Cơ sở lý luận về phát triển nông nghiệp tại vùng đô thị
    • 2.1.1. Một số khái niệm cơ bản
    • 2.1.2. Vai trò của phát triển nông nghiệp tại vùng đô thị
      • 2.1.2.1. Cung cấp tốt hơn nguồn lương thực, thực phẩm tươi sống
      • 2.1.2.2. Tạo việc làm và tăng thu nhập cho bộ phận dân cư đô thị
      • 2.1.2.3. Quản lý bền vững tài nguyên thiên nhiên và giảm ô nhiễm môi trường
      • 2.1.2.4. Tạo cảnh quan đô thị và cải thiện sức khỏe cộng đồng
    • 2.1.3. Đặc điểm của phát triển nông nghiệp tại vùng đô thị
      • 2.1.3.1. Cung ứng các dịch vụ cho cư dân đô thị
      • 2.1.3.2. Nông nghiệp tại vùng đô thị phát triển tạo thành các vành đai nông nghiệp
      • 2.1.3.3. Sản phẩm của nông nghiệp tại vùng đô thị chịu tác động của thị trường đô thị
      • 2.1.3.4. Dễ dàng tiếp cận với các dịch vụ đô thị
      • 2.1.3.5. Nông nghiệp tại vùng đô thị phát triển dựa trên kỹ thuật thâm canh
      • 2.1.3.6. Phát triển nông nghiệp tại vùng đô thị mang lại hiệu quả kinh tế cao
    • 2.1.4. Một số lý thuyết liên quan đến phát triển nông nghiệp tại vùng đô thị
    • 2.1.5. Nội dung phát triển nông nghiệp tại vùng đô thị
      • 2.1.5.1. Phát triển trồng trọt, chăn nuôi và dịch vụ nông nghiệp
      • 2.1.5.2. Phát triển các hình thức tổ chức sản xuất
    • 2.1.6. Các yếu tố ảnh hưởng đến phát triển nông nghiệp tại vùng đô thị
      • 2.1.6.1. Không gian đô thị
      • 2.1.6.2. Đầu tư công của chính quyền địa phương
      • 2.1.6.3. Yếu tố khoa học kỹ thuật công nghệ
      • 2.1.6.4. Yếu tố điều kiện tự nhiên cơ sở hạ tầng
      • 2.1.6.5. Yếu tố chính sách
      • 2.1.6.6. Yếu tố nhận thức của chủ thể tham gia nông nghiệp tại vùng đô thị
      • 2.1.6.7. Yếu tố xúc tiến thương mại
  • 2.2. Cơ sở thực tiễn về phát triển nông nghiệp tại vùng đô thị
    • 2.2.1. Kinh nghiệm phát triển nông nghiệp tại vùng đô thị trên thế giới
    • 2.2.2. Kinh nghiệm ở một số địa phương trong nước
    • 2.2.3. Bài học kinh nghiệm về phát triển nông nghiệp tại vùng đô thị cho tỉnh Thái Nguyên
• CHƯƠNG 3: PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
  • 3.1. Câu hỏi nghiên cứu
  • 3.2. Phương pháp tiếp cận
    • 3.2.1. Tiếp cận hệ thống
    • 3.2.2. Tiếp cận tổng hợp
    • 3.2.3. Tiếp cận vùng kinh tế
    • 3.2.4. Tiếp cận có sự tham gia
    • 3.2.5. Tiếp cận phát triển bền vững
  • 3.3. Sơ đồ nghiên cứu luận án
  • 3.4. Phương pháp nghiên cứu
    • 3.4.1. Phương pháp thu thập thông tin
      • 3.4.1.1. Phương pháp thu thập thông tin thứ cấp
      • 3.4.1.2. Phương pháp thu thập thông tin sơ cấp
    • 3.4.2. Phương pháp tổng hợp xử lý thông tin
    • 3.4.3. Phương pháp phân tích dữ liệu
      • 3.4.3.1. Phương pháp phân tích thống kê mô tả
      • 3.4.3.2. Phương pháp so sánh
      • 3.4.3.3. Phương pháp phân tích nhân tố và phân tích hồi quy
      • 3.4.3.5. Mô hình phân tích ảnh hưởng của phát triển nông nghiệp tại vùng đô thị đến thu nhập hộ nông dân tỉnh Thái Nguyên
  • 3.5. Hệ thống các chỉ tiêu nghiên cứu
    • 3.5.1. Nhóm chỉ tiêu phản ánh thực trạng phát triển nông nghiệp tại vùng đô thị
    • 3.5.2. Nhóm chỉ tiêu phản ánh kết quả phát triển nông nghiệp tại vùng đô thị
• CHƯƠNG 4: THỰC TRẠNG PHÁT TRIỂN NÔNG NGHIỆP TẠI VÙNG ĐÔ THỊ TỈNH THÁI NGUYÊN
  • 4.1. Khái quát về tình hình kinh tế xã hội, phát triển nông nghiệp tỉnh Thái Nguyên và vùng đô thị của tỉnh Thái Nguyên
    • 4.1.1. Đặc điểm tự nhiên, kinh tế xã hội
      • 4.1.1.1. Đặc điểm tự nhiên
      • 4.1.1.2. Đặc điểm kinh tế xã hội
      • 4.1.1.3. Giới thiệu về vùng đô thị của tỉnh Thái Nguyên
    • 4.1.2. Một số thuận lợi và khó khăn đối với phát triển nông nghiệp tại vùng đô thị từ điều kiện tự nhiên, kinh tế xã hội của tỉnh Thái Nguyên
      • 4.1.2.1. Thuận lợi
      • 4.1.2.2. Khó khăn
  • 4.2. Thực trạng phát triển nông nghiệp tại vùng đô thị ở tỉnh Thái Nguyên
    • 4.2.1. Vai trò, vị trí của nông nghiệp tại vùng đô thị trong nền kinh tế của tỉnh Thái Nguyên
    • 4.2.2. Thực trạng phát triển nông nghiệp tại vùng đô thị ở tỉnh Thái Nguyên
      • 4.2.2.1. Ngành trồng trọt
      • 4.2.2.2. Ngành chăn nuôi
      • 4.2.2.3. Dịch vụ nông nghiệp
      • 4.2.2.4. Hình thức tổ chức sản xuất nông nghiệp tại các đô thị của tỉnh Thái Nguyên
  • 4.3. Các yếu tố ảnh hưởng đến phát triển nông nghiệp tại vùng đô thị tỉnh Thái Nguyên
    • 4.3.1. Phân tích mức độ ảnh hưởng của các yếu tố đến phát triển nông nghiệp tại vùng đô thị tỉnh Thái Nguyên
      • 4.3.1.1. Kiểm định độ tin cậy của thang đo bằng hệ số Cronbach's Alpha
      • 4.3.1.2. Phân tích nhân tố khám phá (EFA)
      • 4.3.1.3. Phân tích hồi quy đa biến
    • 4.3.2. Phân tích các yếu tố ảnh hưởng đến phát triển nông nghiệp tại vùng đô thị tỉnh Thái Nguyên
  • 4.4. Phân tích ảnh hưởng của phát triển nông nghiệp tại vùng đô thị đến thu nhập hộ nông dân tỉnh Thái Nguyên
  • 4.5. Đánh giá chung về phát triển nông nghiệp tại vùng đô thị của tỉnh Thái Nguyên
    • 4.5.1. Những kết quả đạt được
    • 4.5.2. Những hạn chế và nguyên nhân
• CHƯƠNG 5: ĐỊNH HƯỚNG VÀ GIẢI PHÁP PHÁT TRIỂN NÔNG NGHIỆP TẠI VÙNG ĐÔ THỊ Ở TỈNH THÁI NGUYÊN
  • 5.1. Định hướng phát triển nông nghiệp tại vùng đô thị của tỉnh Thái Nguyên
    • 5.1.1. Bối cảnh phát triển
    • 5.1.2. Dự báo một số yếu tố tác động
  • 5.2. Quan điểm, mục tiêu phát triển nông nghiệp tại vùng đô thị ở tỉnh Thái Nguyên đến năm 2030
    • 5.2.1. Quan điểm phát triển
    • 5.2.2. Mục tiêu phát triển
  • 5.3. Giải pháp phát triển nông nghiệp tại vùng đô thị ở tỉnh Thái Nguyên đến năm 2030
    • 5.3.1. Quy hoạch phân vùng sản xuất
    • 5.3.2. Đầu tư ứng dụng tiến bộ khoa học công nghệ
    • 5.3.3. Hoàn thiện hệ thống cơ sở hạ tầng và cơ sở vật chất kỹ thuật
    • 5.3.4. Phát triển thị trường và xúc tiến thương mại
    • 5.3.5. Bổ sung, hoàn chỉnh chính sách
    • 5.3.6. Tăng cường huy động và sử dụng vốn đầu tư
    • 5.3.7. Đào tạo phát triển nguồn nhân lực