CÁC YẾU TỐ TÁC ĐỘNG ĐẾN CHI TIÊU CỦA HỘ GIA ĐÌNH CHO GIÁO DỤC TRẺ MẦM NON TẠI VIỆT NAM: NGHIÊN CỨU TRƯỜNG HỢP MỘT SỐ TỈNH PHÍA BẮC
Kinh tế phát triển
Luận án "CÁC YẾU TỐ TÁC ĐỘNG ĐẾN CHI TIÊU CỦA HỘ GIA ĐÌNH CHO GIÁO DỤC TRẺ MẦM NON TẠI VIỆT NAM: NGHIÊN CỨU TRƯỜNG HỢP MỘT SỐ TỈNH PHÍA BẮC" của Nguyễn Thanh Thủy, ngành Kinh tế phát triển, tập trung nghiên cứu vai trò quan trọng của chi tiêu hộ gia đình (HGĐ) đối với giáo dục trẻ mầm non (GDMN) tại Việt Nam. Đề tài này được thực hiện nhằm lấp đầy khoảng trống nghiên cứu về các yếu tố tác động đến chi tiêu GDMN của HGĐ, đặc biệt trong bối cảnh Việt Nam và tại một số tỉnh phía Bắc.
Về mặt lý luận, luận án đã mở rộng nội dung nghiên cứu bằng cách xem xét đồng thời cả ý định chi tiêu và hành vi chi tiêu của HGĐ cho GDMN, đồng thời xây dựng một mô hình mới dựa trên "Lý thuyết hành vi có kế hoạch" của Ajzen (1991) để giải thích các yếu tố tác động đến ý định chi tiêu. Về thực tiễn, nghiên cứu cung cấp thông tin định tính và định lượng về mức chi tiêu và các yếu tố ảnh hưởng, từ đó đề xuất các giải pháp thiết thực.
Kết quả nghiên cứu chỉ ra rằng các HGĐ tại Việt Nam đều nhận thức GDMN là khoản đầu tư xứng đáng và có kỳ vọng cao vào con cái. Các yếu tố tác động mạnh nhất đến ý định chi tiêu bao gồm chuẩn mực chủ quan, kỳ vọng vào trẻ, thái độ về chi tiêu giáo dục và nhận thức kiểm soát hành vi. Đối với hành vi chi tiêu, thu nhập của HGĐ, trình độ học vấn của cha mẹ (đặc biệt là mẹ), và khu vực sinh sống (thành thị chi tiêu cao hơn nông thôn) có tác động thuận chiều đáng kể. Mức chi tiêu trung bình cho GDMN là 11,45 triệu đồng/trẻ/năm vào năm 2020 và có xu hướng tăng dần. Tuy nhiên, chi tiêu này chỉ chiếm khoảng 5,46% đến 6,62% thu nhập hộ gia đình, cho thấy đây không phải là gánh nặng tài chính quá lớn đối với đa số HGĐ.
Trên cơ sở các phát hiện, luận án đề xuất 05 nhóm giải pháp chính nhằm tăng cường chi tiêu của HGĐ cho GDMN, bao gồm: hoàn thiện cơ chế chính sách GDMN, nâng cao nhận thức của HGĐ và cộng đồng, tăng cường thông tin và chương trình GDMN, cải thiện trình độ học vấn của phụ huynh và cải thiện thu nhập của HGĐ. Nghiên cứu cũng chỉ ra hạn chế về phạm vi mẫu và dữ liệu tài chính, gợi ý hướng nghiên cứu tiếp theo rộng hơn.