TÁC ĐỘNG CỦA BẤT BÌNH ĐẲNG TRONG PHÂN PHỐI THU NHẬP ĐẾN TĂNG TRƯỞNG KINH TẾ CỦA CÁC NƯỚC TRÊN THẾ GIỚI VÀ HÀM Ý CHÍNH SÁCH CHO VIỆT NAM
Kinh tế phát triển
Luận án "TÁC ĐỘNG CỦA BẤT BÌNH ĐẲNG TRONG PHÂN PHỐI THU NHẬP ĐẾN TĂNG TRƯỞNG KINH TẾ CỦA CÁC NƯỚC TRÊN THẾ GIỚI VÀ HÀM Ý CHÍNH SÁCH CHO VIỆT NAM" tập trung nghiên cứu mối quan hệ phức tạp giữa bất bình đẳng trong phân phối thu nhập (BBĐTN) và tăng trưởng kinh tế (TTKT), đặc biệt trong bối cảnh Việt Nam. Nghiên cứu này chỉ ra rằng dù Việt Nam đạt được những tín hiệu tích cực về tăng trưởng, sự gia tăng BBĐTN tiềm ẩn nguy cơ gây bất lợi cho sự phát triển bền vững, phù hợp với định hướng của Nghị quyết Đại hội XIII về tiến bộ và công bằng xã hội.
Luận án giải quyết các khoảng trống trong các nghiên cứu trước đây vốn còn hạn chế về dữ liệu, phương pháp tiếp cận và phạm vi thời gian. Điểm mới về lý luận bao gồm việc phân nhóm dữ liệu dựa trên hai tiêu chí (mức độ BBĐTN và mức phát triển kinh tế), là nghiên cứu đầu tiên kết hợp bộ số liệu SWIID với cách tiếp cận hệ phương trình đồng thời, và sử dụng nhiều thước đo BBĐTN nhất. Về thực tiễn, luận án cung cấp kết quả với dữ liệu cập nhật đến năm 2019, đánh giá ảnh hưởng của giáo dục, y tế, tiến bộ kỹ thuật đến tác động của BBĐTN lên TTKT và kiểm chứng 9 kênh truyền dẫn tác động, từ đó đưa ra các kiến nghị chính sách cập nhật cho Việt Nam.
Sử dụng mô hình hệ phương trình đồng thời với phương pháp ước lượng GMM, nghiên cứu chỉ ra rằng đối với nhóm quốc gia có mức phát triển kinh tế và BBĐTN thấp (trong đó có Việt Nam), BBĐTN tác động đến TTKT dưới dạng hàm bậc 2 hình chữ U ngược, với ngưỡng Gini Solt tối ưu khoảng 32%. Nếu vượt ngưỡng này, BBĐTN tăng sẽ kích thích TTKT, nhưng nếu thấp hơn, bình đẳng hơn nữa lại kìm hãm TTKT. Các yếu tố như giáo dục, y tế và tiến bộ kỹ thuật có khả năng ảnh hưởng đáng kể đến mối quan hệ này, thậm chí triệt tiêu tác động tiêu cực của BBĐTN nếu mức độ tiếp cận đủ lớn.
Đối với Việt Nam, luận án kết luận rằng BBĐTN tiếp tục gia tăng sẽ cản trở TTKT, và ngưỡng BBĐTN tối ưu được đề xuất cho năm 2028 là khoảng 35.6% (theo chỉ số Gini Solt). Luận án ủng hộ mô hình TTKT đi đôi với công bằng xã hội và đề xuất các giải pháp chính sách toàn diện về giáo dục, y tế, khoa học công nghệ, an sinh xã hội, thuế, phát triển nông thôn và người lao động nhằm kiểm soát tốt BBĐTN và thúc đẩy tăng trưởng bền vững.