TRÁCH NHIỆM XÃ HỘI CỦA CÁC DOANH NGHIỆP FDI TẠI VIỆT NAM, NHỮNG VẤN ĐỀ ĐẶT RA VÀ GIẢI PHÁP
Kinh tế quốc tế
Luận án "Trách nhiệm xã hội của các doanh nghiệp FDI tại Việt Nam, những vấn đề đặt ra và giải pháp" của Trần Ngọc Mai (2020) thuộc ngành Kinh tế quốc tế, được thực hiện tại Trường Đại học Ngoại thương. Đề tài nghiên cứu này nhằm mục tiêu làm rõ thực trạng thực hiện trách nhiệm xã hội doanh nghiệp (CSR) của các doanh nghiệp đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) tại Việt Nam, từ đó chỉ ra những vấn đề còn tồn tại và đề xuất các giải pháp nhằm hoàn thiện, thúc đẩy việc thực hiện CSR của nhóm doanh nghiệp này đến năm 2030.
Luận án bắt đầu bằng việc hệ thống hóa và bổ sung lý luận về CSR, khái niệm CSR của DN FDI, các yếu tố tác động và sự cần thiết của việc thực hiện CSR, cũng như xây dựng mô hình đo lường và phân tích tác động của CSR đến danh tiếng doanh nghiệp. Nghiên cứu tiếp cận CSR từ cả góc độ của Chính phủ (coi thực hiện CSR như một nghĩa vụ và sự tuân thủ pháp luật) và góc độ của doanh nghiệp (nhìn nhận CSR như một công cụ quản trị mối quan hệ với các bên liên quan nhằm đạt được các mục tiêu chiến lược), tập trung vào bốn đối tượng chính: Chính phủ, người lao động, khách hàng và cộng đồng.
Sử dụng phương pháp nghiên cứu định tính và định lượng, với dữ liệu thứ cấp giai đoạn 2010-2020 và dữ liệu sơ cấp thu thập từ 208 phiếu điều tra các chủ doanh nghiệp, trưởng phòng chiến lược của DN FDI tại Việt Nam vào tháng 4/2018, luận án đã phân tích thực trạng thực hiện CSR. Kết quả cho thấy các DN FDI đã đạt được những thành tựu nhất định, đặc biệt trong việc quan tâm đến nguồn nhân lực chất lượng cao, đào tạo, chuyển giao công nghệ, cung ứng sản phẩm dịch vụ và phát triển cộng đồng. Tuy nhiên, vẫn còn nhiều vấn đề tồn tại như vi phạm quy định về nộp thuế, lao động và môi trường, thiếu sự quan tâm đúng mức đến quyền lợi người lao động và người tiêu dùng, nhận thức chưa đầy đủ về CSR và sự khập khiễng giữa báo cáo tự đánh giá của doanh nghiệp và kết quả thanh tra của nhà nước.
Mô hình nghiên cứu chỉ ra rằng danh tiếng doanh nghiệp bị ảnh hưởng bởi việc thực hiện CSR đối với cả bốn đối tượng, trong đó tác động mạnh nhất là CSR đối với cộng đồng, tiếp đến là khách hàng, Chính phủ và người lao động. Dựa trên bối cảnh kinh tế - xã hội hiện tại và mục tiêu phát triển bền vững, luận án đề xuất một hệ thống các giải pháp vĩ mô (hoàn thiện pháp luật, chính sách hỗ trợ, phân định trách nhiệm, đào tạo, tuyên truyền) và vi mô (nâng cao nhận thức, xây dựng quy tắc ứng xử, chiến lược CSR, đưa CSR vào chiến lược kinh doanh) nhằm nâng cao hiệu quả thực hiện CSR của các DN FDI tại Việt Nam trong thời gian tới.