Luận án Bồi dưỡng năng lực biểu diễn toán học và năng lực giao tiếp toán học cho học sinh trong dạy học môn toán lớp 6, lớp 7

Tên luận án:

BỒI DƯỠNG NĂNG LỰC BIỂU DIỄN TOÁN HỌC VÀ NĂNG LỰC GIAO TIẾP TOÁN HỌC CHO HỌC SINH TRONG DẠY HỌC MÔN TOÁN LỚP 6, LỚP 7

Ngành:

KHOA HỌC GIÁO DỤC

Tóm tắt nội dung tài liệu:

Luận án tập trung vào việc bồi dưỡng Năng lực Biểu diễn Toán học (BDTH) và Năng lực Giao tiếp Toán học (GTTH) cho học sinh lớp 6, lớp 7 trong dạy học môn Toán. Nghiên cứu bắt đầu bằng việc phân tích cơ sở lí luận và thực tiễn về năng lực, năng lực toán học phổ thông, từ đó xây dựng quan niệm về BDTH và GTTH, xác định các thành tố, biểu hiện đặc trưng và 5 mức độ của từng năng lực trong bối cảnh dạy học Toán THCS. Đồng thời, luận án khảo sát ngôn ngữ toán học (NNTH) trong chương trình và sách giáo khoa Toán lớp 6, 7, cũng như thực trạng bồi dưỡng BDTH và GTTH cho học sinh, chỉ ra các nguyên nhân dẫn đến những khó khăn hiện tại.

Trên cơ sở phân tích này, luận án đề xuất ba nhóm biện pháp sư phạm, bao gồm bảy biện pháp cụ thể, nhằm bồi dưỡng và phát triển BDTH và GTTH. Nhóm biện pháp thứ nhất tập trung vào BDTH, với việc tổ chức các hoạt động giúp học sinh nhận biết, hiểu và sử dụng đúng các dạng biểu diễn toán học, cũng như liên kết, biến đổi hoặc tạo ra các biểu diễn trong quá trình tư duy. Nhóm biện pháp thứ hai hướng đến GTTH, thông qua tăng cường các hoạt động nghe, đọc hiểu và ghi chép bằng NNTH, cùng với hướng dẫn học sinh tạo lập các ngôn phẩm nói hoặc viết toán học.

Nhóm biện pháp thứ ba được thiết kế để bồi dưỡng đồng thời cả BDTH và GTTH, bao gồm việc xây dựng, lựa chọn và tổ chức các hoạt động giải quyết các tình huống toán học hóa, tổ chức các hoạt động học tập tương tác đa dạng, và triển khai học theo dự án nhằm tăng cường cả hai năng lực. Mỗi biện pháp đều được mô tả rõ ràng về mục đích, cơ sở khoa học, cách thực hiện, những lưu ý và ví dụ minh họa cụ thể trong chương trình Toán lớp 6, 7.

Thực nghiệm sư phạm được tiến hành qua hai vòng độc lập đã khẳng định tính khả thi và hiệu quả của các biện pháp đề xuất. Kết quả cho thấy học sinh thuộc nhóm thực nghiệm có sự cải thiện rõ rệt về khả năng hiểu nội dung cốt lõi, đọc hiểu, đặt câu hỏi, sử dụng linh hoạt các BDTH, tự tin hơn trong học tập và trình bày giải pháp một cách khoa học, ngắn gọn, mạch lạc. Giáo viên cũng nâng cao kỹ năng tổ chức các hoạt động bồi dưỡng BDTH và GTTH. Luận án kết luận rằng việc thực hiện các biện pháp này không chỉ nâng cao kết quả học tập môn Toán mà còn góp phần phát triển tình yêu môn học, tính chủ động, tự giác và khả năng tự học cho học sinh, phù hợp với định hướng đổi mới giáo dục theo tiếp cận năng lực.

Mục lục chi tiết:

• Chương 1. Cơ sở lý luận và thực tiễn.
• Chương 2. Biện pháp bồi dưỡng năng lực BDTH và năng lực GTTH cho HS trong DH môn toán lớp 6, lớp 7.
• Chương 3. Thực nghiệm sư phạm.