Luận án "Tối ưu hóa hệ thống quản lý chất thải rắn ở thành phố Huế bằng công cụ Đánh giá Vòng đời (LCA)" được thực hiện nhằm giải quyết gánh nặng môi trường từ chất thải rắn (CTR) ngày càng gia tăng tại thành phố Huế. Với khoảng 300 tấn CTR phát sinh mỗi ngày, việc xử lý chủ yếu bằng chôn lấp kết hợp ủ phân hữu cơ, trong khi quy hoạch định hướng đến xử lý bằng nhà máy đốt rác phát điện, cho thấy sự cần thiết của việc đánh giá toàn diện các phương pháp xử lý. Đề tài lựa chọn công cụ Đánh giá Vòng đời (LCA) để tối ưu hóa hệ thống quản lý CTR, một phương pháp còn hạn chế áp dụng tại Việt Nam.
Mục tiêu chính của nghiên cứu là xác định kịch bản quản lý CTR tối ưu về môi trường cho thành phố Huế dựa trên phương pháp LCA. Các nội dung nghiên cứu bao gồm: phân tích đặc điểm thành phần và tính chất của CTR, nghiên cứu phương thức quản lý và vận hành hệ thống QLCTR hiện hành, xây dựng các kịch bản QLCTR khác nhau, và áp dụng LCA để phân tích, so sánh, lựa chọn kịch bản tối ưu nhất. Luận án giới hạn không gian nghiên cứu tại 27 phường của thành phố Huế trước ngày 01/7/2021, tập trung vào CTR sinh hoạt (CTRSH) và CTR đô thị (CTRĐT), sử dụng phần mềm OpenLCA và phương pháp đánh giá tác động IMPACT 2002+. Đây là lần đầu tiên công cụ LCA được áp dụng vào QLCTR tại thành phố Huế.
Kết quả nghiên cứu chỉ ra rằng hệ số phát thải CTRSH hộ gia đình tại Huế là 274g/người/ngày, với thành phần hữu cơ chiếm tỷ trọng cao nhất (66,7% trong CTRSH và 60,5% trong CTRĐT). Luận án đã xây dựng và đánh giá 5 kịch bản QLCTR: S1 (Chôn lấp hợp vệ sinh), S2 (Chôn lấp kết hợp sản xuất phân hữu cơ và thu hồi tái chế), S3 (100% CTR xử lý bằng đốt phát điện), S4 (50% đốt phát điện, 50% chôn lấp) và S5 (Thu hồi tái chế tại nguồn kết hợp chôn lấp).
Phân tích LCA cho thấy kịch bản S3 (100% đốt phát điện) là thân thiện với môi trường nhất, đạt điểm số tác động -2,08, nhờ khả năng giảm thiểu khối lượng chất thải và sản sinh điện. Kịch bản S1 (chôn lấp) có tác động tiêu cực nhất với điểm số 0,22. Kịch bản S2 (-0,20) có tác động tích cực nhưng hiệu quả môi trường từ ủ phân hữu cơ không cao do tiêu thụ năng lượng. Thứ tự thân thiện môi trường của các kịch bản là S3 > S4 > S2 > S5 > S1. Kịch bản S3 cũng có nhu cầu sử dụng đất chôn lấp thấp nhất (chỉ bằng 9% so với S1).
Luận án đề xuất thành phố Huế nên áp dụng kịch bản S3, đồng thời khuyến nghị điều chỉnh phân loại CTRSH tại nguồn thành 4 loại (cháy được, tái chế/tái sử dụng, nguy hại, không cháy) để phù hợp với công nghệ đốt. Nghiên cứu cũng nhấn mạnh sự cần thiết của việc hoàn thiện hệ thống pháp luật, chính sách và dữ liệu QLCTR để hỗ trợ các quyết định quản lý bền vững hơn.