Quản lý rủi ro trong quản lý thuế tại Việt Nam
Luận án "Quản lý rủi ro trong quản lý thuế tại Việt Nam" được thực hiện dựa trên tính cấp thiết của việc đổi mới công tác quản lý thuế (QLT) tại Việt Nam. Trong bối cảnh kinh tế phát triển, số lượng doanh nghiệp và hộ kinh doanh gia tăng, cùng với quy mô thu thuế lớn nhưng nguồn nhân lực có hạn, cơ quan thuế cần tập trung quản lý các đối tượng nộp thuế (NNT) có rủi ro cao. Phương pháp quản lý rủi ro (QLRR) đã được ngành Thuế Việt Nam áp dụng từ năm 2010 và chính thức luật hóa vào năm 2012. Tuy nhiên, qua hơn 10 năm thực hiện, QLRR trong QLT vẫn còn nhiều hạn chế như khung mô hình tổng thể chưa hoàn thiện, việc thu thập và khai thác thông tin NNT chưa tập trung, thống nhất, và khả năng tự động hóa trong phân tích, đánh giá rủi ro còn thấp.
Mục đích nghiên cứu của luận án là đề xuất các giải pháp nhằm hoàn thiện QLRR trong QLT tại Việt Nam đến năm 2025 và tầm nhìn đến năm 2030. Để đạt được mục tiêu này, luận án có bốn nhiệm vụ chính: hệ thống hóa và bổ sung cơ sở lý luận về QLRR trong QLT, các nhân tố ảnh hưởng và tiêu chí đánh giá rủi ro; nghiên cứu, phân tích kinh nghiệm QLRR trong QLT của một số nước để rút ra bài học cho Việt Nam; phân tích thực trạng QLRR trong QLT tại Việt Nam giai đoạn 2014-2020, đánh giá kết quả, hạn chế và nguyên nhân; và đề xuất các giải pháp hoàn thiện QLRR trong QLT tại Việt Nam đến năm 2025, tầm nhìn đến năm 2030.
Đối tượng nghiên cứu của luận án là những vấn đề lý luận và thực tiễn về QLRR trong QLT. Phạm vi nghiên cứu về nội dung tập trung vào QLRR trong QLT thuộc lĩnh vực cơ quan thuế quản lý (không bao gồm hải quan) và QLRR trong các nghiệp vụ QLT của cơ quan thuế (bao gồm rủi ro trong hoạt động quản lý của cơ quan thuế và rủi ro tuân thủ pháp luật thuế của NNT), không nghiên cứu về hoạch định, xây dựng chính sách thuế. Phạm vi về không gian và thời gian là nghiên cứu thực trạng tại Việt Nam giai đoạn 2014-2020 và đề xuất giải pháp đến năm 2025, tầm nhìn đến năm 2030. Luận án sử dụng các phương pháp nghiên cứu như thu thập và xử lý thông tin, thống kê, so sánh, phân tích, và điều tra khảo sát với 400 bảng hỏi.
Luận án có ý nghĩa khoa học quan trọng khi bổ sung, phát triển khung lý thuyết về QLRR trong QLT, bao gồm khái niệm, các hình thức rủi ro, nội dung, quy trình và các nhân tố ảnh hưởng. Về ý nghĩa thực tiễn, luận án phân tích thực trạng QLRR ở một số quốc gia, rút ra bài học cho Việt Nam; phân tích thực trạng QLRR tại Việt Nam giai đoạn 2014-2020; và đề xuất các giải pháp hoàn thiện QLRR trong QLT tại Việt Nam đến năm 2025, tầm nhìn đến năm 2030. Luận án được kết cấu gồm 4 chương chính.