TÁCH CHIẾT, TINH SẠCH VÀ ỨNG DỤNG HỢP CHẤT CÓ HOẠT TÍNH SINH HỌC TỪ NẤM VÂN CHI (Coriolopsis aspera)
Công nghệ thực phẩm
Luận án “TÁCH CHIẾT, TINH SẠCH VÀ ỨNG DỤNG HỢP CHẤT CÓ HOẠT TÍNH SINH HỌC TỪ NẤM VÂN CHI (Coriolopsis aspera)” tập trung vào nhu cầu sử dụng các hợp chất sinh học tự nhiên, đặc biệt từ nấm dược liệu. Mục tiêu chính là nghiên cứu điều kiện trích ly, tinh sạch, định danh các hợp chất có hoạt tính sinh học từ dịch chiết nấm Coriolopsis aspera và phát triển sản phẩm bột hòa tan có lợi cho sức khỏe.
Đóng góp khoa học của đề tài bao gồm những kết quả nghiên cứu mới về thành phần hóa học và tính chất sinh học của các hoạt chất từ nấm Vân chi, cùng với các điều kiện tối ưu để thu nhận và làm giàu chúng. Về mặt thực tiễn, luận án đã đề xuất quy trình trích ly hoạt chất sinh học và thông số sấy phun để tạo ra bột hòa tan với hàm lượng TTC cao, có tiềm năng ứng dụng trong các sản phẩm thực phẩm bổ sung.
Nghiên cứu đã xác định nấm Coriolopsis aspera tự nhiên thu nhận tại Vườn Quốc Gia Pù Mát làm nguyên liệu. Các phương pháp nghiên cứu cổ điển và quy hoạch thực nghiệm được sử dụng để khảo sát các yếu tố ảnh hưởng đến quá trình trích ly và sấy phun. Dịch chiết ethanol từ nấm Coriolopsis aspera (CoAEO) được tối ưu hóa cho hàm lượng TTC cao nhất, với các điều kiện nhiệt độ trích ly 40°C, tỷ lệ dung môi/nguyên liệu 53:1, thời gian trích ly 8,04 giờ và nồng độ ethanol 79,6%.
Thành phần của dịch chiết CoAEO giàu các chất chuyển hóa bậc hai như phenolic, tannin, alkaloid, terpenoid, steroid, flavonoid, saponin và coumarin. Nghiên cứu đã phân lập và định danh được 9 chất sạch, bao gồm 1 triterpene, 3 steroid và 5 phenolic. Dịch chiết này thể hiện khả năng khử gốc tự do mạnh, hoạt tính gây độc và ức chế tế bào ung thư (HeLa và Hep-G2) tốt, và khả năng kháng nhiều chủng vi sinh vật. Các thử nghiệm độc tính cấp và bán mãn tính trên chuột Swiss albino cho thấy cao CoAEO không gây độc ở liều khảo sát.
Về sản phẩm bột hòa tan, các thông số sấy phun tối ưu đã được xác định (nhiệt độ đầu vào 133°C, hàm lượng chất mang 16%, lưu lượng nạp liệu 22,5ml/phút). Sản phẩm bột CoAEO có tỷ trọng phù hợp, khả năng hòa tan nhanh (1,4 phút/1 gram) và hình dạng hạt đồng nhất. Thời gian bảo quản của bột ở 20°C được dự đoán là 45,2 ngày cho khả năng chống oxy hóa (RSA) giảm 20% và 69,5 ngày cho hàm lượng TTC giảm 20%, với kết quả kiểm chứng thực nghiệm tương đồng.