PHÁT TRIỂN KINH TẾ THỊ TRƯỜNG TẠI NƯỚC CỘNG HOÀ HỒI GIÁO IRAN TỪ NĂM 1989 TỚI 2019
Kinh tế quốc tế
Luận án "PHÁT TRIỂN KINH TẾ THỊ TRƯỜNG TẠI NƯỚC CỘNG HOÀ HỒI GIÁO IRAN TỪ NĂM 1989 TỚI 2019" của Trần Anh Đức, thuộc ngành Kinh tế quốc tế, tập trung nghiên cứu quá trình chuyển đổi kinh tế sang thị trường của Iran trong giai đoạn 1989-2019. Đề tài được đặt trong bối cảnh Việt Nam đang tiếp tục hoàn thiện thể chế kinh tế thị trường, cần tham khảo kinh nghiệm quốc tế, và Iran được xem là một đối tác quan trọng với nhiều điểm tương đồng.
Mục đích tổng quát của luận án là cung cấp luận cứ khoa học để lý giải và đánh giá tình hình phát triển kinh tế thị trường tại Iran, phân tích các thành công, hạn chế cùng nguyên nhân, từ đó rút ra hàm ý chính sách cho Việt Nam. Phạm vi nghiên cứu bao gồm tự do hóa kinh tế, phát triển kinh tế tư nhân và cổ phần hóa doanh nghiệp nhà nước tại cả Iran và Việt Nam trong giai đoạn 1989-2019. Luận án tiếp cận vấn đề dưới góc nhìn kinh tế và chính trị, đặc biệt nhấn mạnh mối liên hệ mật thiết giữa hai yếu tố này tại Iran.
Kết quả nghiên cứu chỉ ra rằng mô hình kinh tế thị trường tại Iran là mô hình nhà nước chi phối, chịu ảnh hưởng sâu sắc từ nền chính trị thần quyền tập quyền và các lệnh cấm vận quốc tế. Mặc dù gặp nhiều rào cản, chính quyền Iran đã thực hiện các chương trình cải cách lớn theo hướng thị trường, bao gồm tự do hóa kinh tế, cổ phần hóa doanh nghiệp nhà nước và phát triển kinh tế tư nhân. Những chính sách này, sau 30 năm triển khai, đã mang lại những kết quả nhất định, thể hiện sự thay đổi trong tư duy lãnh đạo và việc thừa nhận tính ưu việt của kinh tế thị trường.
Tuy nhiên, luận án cũng chỉ rõ nguyên nhân sâu xa cho sự chậm trễ trong tiến trình này là thiếu hụt những thay đổi trong thể chế chính trị. Từ trường hợp của Iran, luận án rút ra nhiều hàm ý cho Việt Nam, nhấn mạnh rằng cải cách kinh tế phải đi đôi với cải cách thể chế chính trị, cần xác định rõ vai trò của Nhà nước và khu vực kinh tế nhà nước, đồng thời khuyến khích mạnh mẽ sự phát triển của kinh tế tư nhân.