NGHIÊN CỨU XÂY DỰNG MÔ HÌNH THỰC NGHIỆM BỆNH TỰ KỶ BẰNG NATRI VALPROAT VÀ TÁC DỤNG CẢI THIỆN HÀNH VI CỦA MÔI TRƯỜNG PHONG PHÚ TRÊN CHUỘT NHẮT TRẮNG
Sinh lý học
Luận án tập trung vào nghiên cứu xây dựng mô hình thực nghiệm bệnh tự kỷ và đánh giá tác động của môi trường phong phú trong cải thiện hành vi trên chuột nhắt trắng. Bệnh tự kỷ là một rối loạn phát triển tâm thần lan tỏa với các đặc trưng suy giảm tương tác xã hội, giao tiếp, hành vi rập khuôn và các mối quan tâm hạn hẹp. Nguyên nhân và cơ chế bệnh sinh của bệnh này chưa được làm sáng tỏ hoàn toàn, và tỷ lệ mắc bệnh đang gia tăng nhanh chóng. Các nghiên cứu trước đây đã chỉ ra rằng việc phơi nhiễm với natri valproat (VPA) trong thai kỳ có thể gây ra những bất thường phát triển và tăng nguy cơ rối loạn phổ tự kỷ ở trẻ, cũng như dẫn đến những thay đổi hành vi và bệnh học tương tự ở động vật thực nghiệm. Tuy nhiên, các nghiên cứu về mô hình bệnh tự kỷ trên động vật và đánh giá hiệu quả can thiệp còn hạn chế ở Việt Nam.
Đề tài này có hai mục tiêu chính: một là, xây dựng mô hình thực nghiệm bệnh tự kỷ trên chuột nhắt trắng chủng Swiss bằng cách tiêm natri valproat trước sinh; hai là, đánh giá tác dụng của môi trường phong phú lên hành vi của những chuột nhắt được gây mô hình bệnh tự kỷ này.
Luận án đã cung cấp dữ liệu chi tiết về sự thay đổi hành vi của chuột nhắt trắng chủng Swiss sau khi phơi nhiễm VPA trước sinh ở các liều 300-500 mg/kg cân nặng. Kết quả cho thấy liều VPA 500 mg/kg cân nặng là hiệu quả nhất trong việc gây ra mô hình bệnh tự kỷ thực nghiệm, với các rối loạn hành vi tương tự như ở bệnh nhân tự kỷ người, bao gồm chậm phát triển phối hợp vận động, giảm hoạt động giao tiếp và tương tác xã hội, tăng hành vi liên quan đến lo lắng, giảm phối hợp vận động và giữ thăng bằng, cũng như giảm khả năng học tập và trí nhớ không gian.
Thêm vào đó, luận án đã chứng minh rằng việc nuôi chuột nhắt được gây mô hình bệnh tự kỷ (bằng VPA 500 mg/kg) trong môi trường phong phú (MTPP) đã mang lại sự cải thiện đáng kể về hành vi so với chuột nuôi trong môi trường chuẩn. Các cải thiện được ghi nhận bao gồm tăng hoạt động khám phá trong môi trường mở, tăng khả năng phối hợp vận động và giữ thăng bằng, tăng khả năng học tập và trí nhớ không gian, cùng với xu hướng cải thiện hoạt động tương tác xã hội và giảm các hành vi liên quan đến lo lắng. Mô hình này có thể được ứng dụng để nghiên cứu sâu hơn về cơ chế bệnh sinh và đánh giá hiệu quả của các phương pháp điều trị tiềm năng cho bệnh tự kỷ.