Luận án Nghiên cứu văn bản “Bảo Đỉnh hành trì bí chỉ toàn chương”

Tên luận án:

NGHIÊN CỨU VĂN BẢN “BẢO ĐỈNH HÀNH TRÌ BÍ CHỈ TOÀN CHƯƠNG”

Ngành:

Hán Nôm

Tóm tắt nội dung tài liệu:

Luận án tập trung nghiên cứu văn bản “Bảo đỉnh hành trì bí chỉ toàn chương” (gọi tắt là Bảo đỉnh hành trì), một tác phẩm Phật giáo quan trọng do Đệ tam tổ Thiền phái Trúc Lâm Huyền Quang (1254-1334) định bản. Tác phẩm này, viết bằng chữ Hán có xen chữ Nôm, ghi chép các nghi lễ và hướng dẫn thực hành nghi thức trai đàn như đề ngạch sớ, giải oan, phá ngục, v.v., và được coi là bí chỉ của Thiền phái Trúc Lâm, thể hiện tinh thần nhập thế của Phật giáo.

Mục tiêu nghiên cứu là thực hiện khảo sát văn bản học đối với nhóm văn bản Bảo đỉnh hành trì, xác lập thế hệ bản sao, xác định bản tin cậy (thiện bản), đồng thời phân tích giá trị nội dung và nghệ thuật của tác phẩm. Luận án cũng nhằm giới thiệu tác phẩm Phật giáo do Huyền Quang định bản, làm rõ vai trò của nó trong hệ thống tác phẩm Trúc Lâm Yên Tử và ảnh hưởng đến đời sống văn hóa Phật giáo thời Trần cũng như xã hội hiện nay.

Đối tượng nghiên cứu là 09 văn bản Bảo đỉnh hành trì hiện lưu trữ tại Viện Nghiên cứu Hán Nôm (06 bản) và Thư viện Quốc gia Việt Nam (03 bản). Phạm vi nghiên cứu bao gồm các vấn đề về văn bản, tác giả, nội dung, hình thức và ảnh hưởng của tác phẩm. Các phương pháp nghiên cứu chủ yếu là văn bản học Hán Nôm, mộc bản học, Phật học, văn hóa học và liên ngành.

Đề tài có những đóng góp mới như hệ thống hóa các văn bản Bảo đỉnh hành trì, làm rõ cấu trúc, tác giả, quá trình truyền bản, nghiên cứu giá trị nội dung và nghệ thuật, khẳng định vai trò của Phật giáo Trúc Lâm Yên Tử trong đời sống chính trị tư tưởng, văn hóa xã hội. Luận án cũng thực hiện phiên âm toàn bộ và tuyển dịch một phần nội dung, cung cấp tài liệu tham khảo quý giá cho việc tìm hiểu nghi lễ tôn giáo và đời sống tâm linh người Việt. Tác phẩm này là minh chứng cho sự gắn kết giữa tôn giáo và thực hành, thể hiện tinh thần nhập thế, hòa đồng của Phật giáo Trúc Lâm Yên Tử, góp phần định hình bản sắc văn hóa dân tộc.

Mục lục chi tiết:

• MỞ ĐẦU

  • 1. Lý do chọn đề tài
  • 2. Mục tiêu khoa học
  • 3. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
    • 3.1. Đối tượng nghiên cứu
    • 3.2. Phạm vi nghiên cứu
  • 4. Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu
    • 4.1. Cơ sở lý thuyết
    • 4.2. Phương pháp nghiên cứu
  • 5. Đóng góp mới của đề tài
  • 6. Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của luận án
    • 6.1. Ý nghĩa lý luận
    • 6.2. Ý nghĩa thực tiễn
  • 7. Kết cấu của luận án

• Chương 1: TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI

  • 1.1. Lược khảo các công trình nghiên cứu về Thiền phái Trúc Lâm Yên Tử
    • 1.1.1. Tư liệu Hán Nôm về Thiền phái Trúc Lâm Yên tử
    • 1.1.2. Thiền phái Trúc Lâm Yên Tử qua một số các công trình biên dịch
    • 1.1.3. Các công trình, bài viết nghiên cứu về Thiền phái Trúc Lâm Yên Tử
    • 1.1.4. Một số công trình sưu tầm, nghiên cứu, biên dịch về khoa cúng
  • 1.2. Công trình nghiên cứu về văn bản tác phẩm Bảo đỉnh hành trì
  • 1.3. Định hướng nghiên cứu của đề tài luận án

• Chương 2: KHẢO SÁT, MÔ TẢ VĂN BẢN BẢO ĐỈNH HÀNH TRÌ

  • 2.1. Mô tả văn bản Bảo đỉnh hành trì
    • 2.1.1. Văn bản lưu trữ tại Viện Nghiên cứu Hán Nôm
      • (1) Văn bản VHv.1096
      • (2) Văn bản VHv.1097
      • (3) Văn bản A.2838
      • (4) Văn bản AC.225
      • (5) Văn bản A.2760
      • (6) Văn bản AH.a1/4
    • 2.1.2. Văn bản lưu trữ tại Thư viện Quốc gia Việt Nam
      • (1) Văn bản R.3199
      • (2) Văn bản R.332
      • (3) Văn bản R.311
  • 2.2. Một số nhận xét về vấn đề văn bản

• Chương 3: QUÁ TRÌNH TRUYỀN BẢN VÀ NỘI DUNG, TÁC GIẢ TÁC PHẨM BẢO ĐỈNH HÀNH TRÌ

  • 3.1. Phân loại văn bản Bảo đỉnh hành trì
    • 3.1.1. Loại hình văn bản
      • A. Nhóm bản in gồm 07 văn bản:
      • B. Nhóm bản viết tay gồm 02 văn bản:
  • 3.2. Quá trình truyền bản, tên gọi tác phẩm và chọn bản nghiên cứu và biên dịch công bố
    • 3.2.1. Phân tích quá trình truyền bản
    • 3.2.2. Tên gọi, nội dung tác phẩm
    • 3.2.3. Chọn bản nghiên cứu và biên dịch công bố
  • 3.3. Vấn đề tác giả tác phẩm Bảo đỉnh hành trì

• Chương 4: ẢNH HƯỞNG CỦA BẢO ĐỈNH HÀNH TRÌ TRONG ĐỜI SỐNG VĂN HÓA XÃ HỘI

  • 4.1. Bảo đỉnh hành với Phật giáo thời Trần và Trúc Lâm Yên Tử
    • 4.1.1. ‘Bảo đỉnh hành trì' với Phật giáo thời Trần
    • 4.1.2. ‘Bảo đỉnh hành' với tư tưởng của Trúc Lâm tam tổ
    • 4.1.3. ‘Bảo đỉnh hành trì' với tư tưởng tam giáo (Nho - Phật - Đạo)
  • 4.2. Bảo đỉnh hành trì và nghi thức thờ cúng
    • 4.2.1. Tín ngưỡng dân gian
    • 4.2.2. Tín ngưỡng thờ tam phủ, tứ phủ
  • 4.3. Bảo đỉnh hành trì - sự lan tỏa sức sống trong văn hóa Phật giáo
    • 4.3.1. ‘Bảo đỉnh hành trì' và sự hoà hợp với tín ngưỡng bản địa
    • 4.3.2. ‘Bảo đỉnh hành trì' và sự lan tỏa trong văn hóa Phật giáo
  • 4.4. Bảo đỉnh hành trì trong đời sống văn hóa xã hội
    • 4.4.1. ‘Bảo đỉnh hành trì' và tư tưởng nhập thế vì dân
    • 4.4.2. ‘Bảo đỉnh hành trì' và sự đóng góp tốt đời đẹp đạo