PHÂN VÙNG SINH THÁI NÔNG NGHIỆP DỰA TRÊN ĐỘNG THÁI TÀI NGUYÊN NƯỚC Ở VÙNG VEN BIỂN ĐỒNG BẰNG SÔNG CỬU LONG
Chuyên ngành: Môi trường Đất và Nước
Mã ngành: 9440303
Luận án "Phân vùng sinh thái nông nghiệp dựa trên động thái tài nguyên nước ở vùng ven biển Đồng bằng sông Cửu Long" được thực hiện từ năm 2013 đến 2017 tại tỉnh Sóc Trăng. Đề tài xuất phát từ yêu cầu phát triển nông nghiệp bền vững, thích ứng với biến đổi khí hậu và xâm nhập mặn, nhận thấy sự thiếu sót trong việc xem xét yếu tố tài nguyên nước mặt trong các phương pháp phân vùng sinh thái nông nghiệp trước đây.
Mục tiêu tổng quát của luận án là đánh giá sự thay đổi của các vùng sinh thái nông nghiệp do công tác quản lý tài nguyên nước mặt, từ đó cung cấp cơ sở hỗ trợ quyết định trong định hướng và hoạch định chính sách sản xuất nông nghiệp phù hợp với điều kiện xâm nhập mặn. Các mục tiêu cụ thể bao gồm phân vùng sinh thái dựa trên đặc tính đất đai và nước mặt để đề xuất mô hình canh tác, đánh giá hiệu quả quản lý tài nguyên nước và vận hành hệ thống thủy lợi đối với biến động mặn, và phân tích tác động của động thái xâm nhập mặn cùng quản lý tài nguyên nước mặt đến sự thay đổi của các phân vùng sinh thái từ năm 2013 đến 2017.
Nghiên cứu tập trung vào đánh giá hiện trạng sử dụng đất đai, đặc tính nguồn tài nguyên nước mặt, xây dựng và phân tích sự thay đổi các phân vùng sinh thái nông nghiệp tỉnh Sóc Trăng. Luận án có ý nghĩa khoa học trong việc kết hợp khung 10 tiêu chí quản trị tài nguyên nước với cách tiếp cận từ cấp cộng đồng, góp phần hoàn chỉnh khung đánh giá quản lý tổng hợp tài nguyên nước ở ĐBSCL. Về thực tiễn, nghiên cứu cung cấp cơ sở quan trọng cho công tác quy hoạch và quản lý tài nguyên nước mặt bền vững trong bối cảnh biến đổi khó lường tại vùng ven biển ĐBSCL.
Đóng góp mới của luận án là việc xây dựng hệ phương pháp luận cho phân vùng sinh thái nông nghiệp trên cơ sở phân tích động thái nguồn tài nguyên nước mặt, kết hợp khung quản trị tài nguyên nước và cách tiếp cận cộng đồng. Luận án cũng đánh giá chi tiết công tác quản lý tổng hợp tài nguyên nước mặt tại các phân vùng ven biển ĐBSCL, cung cấp cơ sở dữ liệu khoa học và định hướng lý luận cho các nghiên cứu tiếp theo.
Kết quả chính cho thấy tỉnh Sóc Trăng có 3 vùng sinh thái nông nghiệp (mặn quanh năm, mặn theo mùa, ngọt quanh năm) với các loại hình sử dụng đất đai và canh tác đặc trưng. Các phân vùng này đã có sự chuyển dịch từ chuyên lúa sang các mô hình đa dạng hơn như lúa kết hợp màu, lúa-tôm, cây ăn trái do tác động của độ mặn gia tăng và điều kiện khí hậu thay đổi. Hạ tầng thủy lợi cơ bản đáp ứng, nhưng công tác quản lý cần tăng cường sự tương tác giữa các bên liên quan và nâng cao quan trắc để cập nhật liên tục động thái tài nguyên nước.