Sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam đối với việc xây dựng lực lượng Dân quân tự vệ giai đoạn 2001-2015
Lịch sử Đảng Cộng sản Việt Nam
Luận án tập trung nghiên cứu về sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam đối với việc xây dựng lực lượng Dân quân tự vệ (DQTV) trong giai đoạn từ năm 2001 đến năm 2015. DQTV được xác định là lực lượng vũ trang quần chúng không thoát ly sản xuất, một bộ phận quan trọng của lực lượng vũ trang nhân dân, có chức năng bảo vệ Đảng, chính quyền, tính mạng, tài sản của nhân dân và Nhà nước, đồng thời là lực lượng nòng cốt trong chiến tranh nhân dân tại địa phương, được Chủ tịch Hồ Chí Minh khẳng định là "lực lượng vô địch, bức tường sắt của Tổ quốc".
Đề tài được xây dựng dựa trên cơ sở thực tiễn quá trình lãnh đạo của Đảng, thể hiện qua các văn kiện, nghị quyết của Trung ương Đảng và Chính phủ, các báo cáo tổng kết từ các cấp ủy quân sự, Bộ Quốc phòng và các cơ quan liên quan, cùng với các công trình nghiên cứu khoa học và số liệu khảo sát thực tế của tác giả. Luận án sử dụng tổng hợp các phương pháp nghiên cứu chuyên ngành Lịch sử Đảng Cộng sản Việt Nam và tham khảo các nghiên cứu liên quan về DQTV.
Bối cảnh nghiên cứu được đặt trong tình hình thế giới, khu vực và trong nước với nhiều thuận lợi như xu thế hòa bình, hợp tác, phát triển khoa học công nghệ, hợp tác khu vực Đông Nam Á, cùng với những khó khăn như kinh tế thế giới bất ổn, chiến tranh cục bộ, đe dọa an ninh phi truyền thống và tranh chấp Biển Đông. Trong nước, kinh tế phát triển, chính trị ổn định là những yếu tố thuận lợi.
Luận án cũng chỉ ra những hạn chế trong công tác xây dựng DQTV giai đoạn này, bao gồm nhận thức và trách nhiệm chưa đầy đủ ở một số cấp ủy, chính quyền; công tác quản lý nhà nước còn thiếu chặt chẽ, văn bản pháp luật chưa đồng bộ; và chất lượng DQTV ở một số nơi chưa đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ.
Chủ trương của Đảng về xây dựng DQTV được thể hiện qua các quan điểm xác định đây là trách nhiệm quan trọng. Công tác đào tạo, bồi dưỡng cán bộ DQTV được chú trọng, đặc biệt là việc chuẩn hóa và nâng cao chất lượng đội ngũ chỉ huy trưởng quân sự cấp xã thông qua các chương trình đào tạo chuyên nghiệp.
Các nhiệm vụ và giải pháp chính được đề xuất bao gồm kiện toàn tổ chức, biên chế; nâng cao chất lượng đào tạo, bồi dưỡng cán bộ; tăng cường giáo dục chính trị, pháp luật, huấn luyện quân sự; và thực hiện tốt chế độ, chính sách cho lực lượng DQTV.
Kết quả lãnh đạo của Đảng (2001-2015) được đánh giá cao với ưu điểm là các cấp bộ đảng đã bám sát thực tiễn, đề ra chủ trương phù hợp, triển khai chỉ đạo toàn diện và nâng cao rõ rệt chất lượng tổng hợp của lực lượng. Nguyên nhân của những ưu điểm này là sự phối hợp chặt chẽ, chủ động giữa cơ quan quân sự và các bộ, ngành liên quan, phát huy sức mạnh tổng hợp. Tuy nhiên, luận án cũng ghi nhận những hạn chế và nhấn mạnh sự cần thiết phải chú trọng công tác giáo dục, tuyên truyền trong thời gian tới.