TÁC ĐỘNG CỦA CHI NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC, QUẢN TRỊ CÔNG ĐẾN TĂNG TRƯỞNG KINH TẾ CÁC ĐỊA PHƯƠNG TẠI VIỆT NAM
Tài chính – Ngân hàng
Luận án nghiên cứu tác động của chi ngân sách nhà nước (NSNN) và quản trị công địa phương đến tăng trưởng kinh tế tại Việt Nam trong giai đoạn 2011-2020, sử dụng dữ liệu bảng của 63 tỉnh/thành phố. Bối cảnh nghiên cứu xuất phát từ tranh luận về vai trò của thị trường và nhà nước trong tăng trưởng kinh tế, đặc biệt khi thị trường tự do chưa giải quyết hiệu quả các vấn đề kinh tế. Ngân sách nhà nước được xác định là công cụ quan trọng, nhưng hiệu quả quản lý chi NSNN ở Việt Nam còn nhiều hạn chế, cần đổi mới từ trung ương đến địa phương. Luận án cũng nhấn mạnh sự cần thiết phải xem xét tác động của chi NSNN dưới các điều kiện quản trị công địa phương khác nhau, đặc biệt khi Luật tổ chức chính quyền địa phương phân loại các đơn vị hành chính cấp tỉnh thành các loại đặc biệt, I, II, III, dẫn đến tác động khác nhau của chi NSNN.
Mục tiêu tổng quát là đánh giá tác động này dựa trên cơ sở khoa học, thực tiễn và kết quả ước lượng mô hình kinh tế, từ đó đề xuất các kiến nghị chính sách. Nghiên cứu sử dụng phương pháp định lượng, cụ thể là mô hình hồi quy dạng bảng động (System GMM – SGMM) để khắc phục hiện tượng nội sinh và mô hình ngưỡng của Hansen (1999) để xác định các ngưỡng quản trị công. Chỉ số Hiệu quả Quản trị và Hành chính công (PAPI) được dùng làm đại diện cho quản trị công địa phương.
Kết quả nghiên cứu chỉ ra rằng việc gia tăng chi NSNN thúc đẩy tăng trưởng kinh tế địa phương, với mức tăng 1% trong chi NSNN dẫn đến tăng trưởng 0,2580%. Chi phát triển sự nghiệp kinh tế xã hội có tác động tích cực. Không tìm thấy hiệu ứng ngưỡng đối với tác động tổng thể của chi NSNN đến tăng trưởng kinh tế địa phương. Tuy nhiên, tác động của chi NSNN khác nhau tùy thuộc vào loại tỉnh/thành phố: các tỉnh loại II có khả năng hấp thu vốn và thúc đẩy tăng trưởng tốt hơn. Đặc biệt, luận án đã xác định được các ngưỡng cho các thành phần quản trị công địa phương như Trách nhiệm giải trình với người dân (TN), Kiểm soát tham nhũng trong khu vực công (KS) và Thủ tục hành chính công (TT), cho thấy tác động của chi NSNN đến tăng trưởng kinh tế địa phương thay đổi khi các chỉ số quản trị này vượt qua hoặc dưới các ngưỡng nhất định.
Từ những kết quả này, luận án đề xuất các hàm ý chính sách quan trọng nhằm nâng cao hiệu quả quản trị chi NSNN và quản trị công địa phương, bao gồm minh bạch hóa hoạt động, phòng chống tham nhũng, tinh gọn thủ tục hành chính, và quản trị hiệu quả chi phát triển sự nghiệp kinh tế xã hội cũng như chi đầu tư phát triển.