Luận án Thực hiện chính sách xóa đói, giảm nghèo ở khu vực Tây Nam Bộ hiện nay theo tư tưởng Hồ Chí Minh

Tên luận án:

THỰC HIỆN CHÍNH SÁCH XÓA ĐÓI, GIẢM NGHÈO Ở KHU VỰC TÂY NAM BỘ HIỆN NAY THEO TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH

Ngành:

HỒ CHÍ MINH HỌC

Tóm tắt nội dung tài liệu:

Luận án "Thực hiện chính sách xóa đói, giảm nghèo ở khu vực Tây Nam Bộ hiện nay theo tư tưởng Hồ Chí Minh" tập trung nghiên cứu vấn đề xóa đói, giảm nghèo, một trong những mối quan tâm hàng đầu của các quốc gia và là ưu tiên xuyên suốt của Đảng, Nhà nước Việt Nam, được soi chiếu từ tư tưởng Hồ Chí Minh. Mục đích của nghiên cứu là tổng hợp một cách toàn diện và hệ thống tư tưởng của Hồ Chí Minh về xóa đói, giảm nghèo, sau đó vận dụng vào thực tiễn nhằm nâng cao hiệu quả chính sách giảm nghèo bền vững tại khu vực Tây Nam Bộ.

Tư tưởng Hồ Chí Minh xác định xóa đói, giảm nghèo không chỉ là công tác cứu tế mà là một cuộc cách mạng vĩ đại, bền bỉ, mang tính chiến lược lâu dài của chủ nghĩa xã hội, với mục tiêu nâng cao đời sống vật chất và tinh thần của nhân dân. Tư tưởng này mang đậm triết lý nhân văn sâu sắc, đảm bảo quyền con người và phù hợp với tinh thần phát triển bền vững, "không để ai bị bỏ lại phía sau" theo Chương trình nghị sự 2030 của Liên Hợp Quốc.

Nghiên cứu phân tích thực trạng thực hiện chính sách xóa đói, giảm nghèo tại Tây Nam Bộ từ năm 2011 đến nay, ghi nhận những thành tựu nổi bật như cải thiện đời sống, tăng cường tiếp cận dịch vụ xã hội cơ bản, phát triển cơ sở hạ tầng và giảm đáng kể tỷ lệ hộ nghèo. Tuy nhiên, luận án cũng chỉ ra các hạn chế như tính bền vững chưa cao, nguy cơ tái nghèo còn lớn, chênh lệch giàu nghèo đáng kể giữa các vùng, đặc biệt là ở vùng đồng bào dân tộc thiểu số và biên giới.

Trên cơ sở đó, luận án đề xuất các phương hướng và giải pháp đồng bộ đến năm 2025, tầm nhìn 2030. Các giải pháp bao gồm nâng cao nhận thức và trách nhiệm của các chủ thể, chuyển đổi chiến lược đầu tư giảm nghèo từ diện rộng sang chiều sâu, tập trung vào "vùng lõi nghèo" và phát huy tinh thần tự lực, tự cường của người dân. Đồng thời, nghiên cứu khuyến nghị hoàn thiện cơ chế, chính sách tạo sinh kế và tiếp cận dịch vụ xã hội, huy động hiệu quả nguồn lực, tăng cường kiểm tra, giám sát và nhân rộng các mô hình giảm nghèo hiệu quả. Luận án góp phần bổ sung lý luận về Hồ Chí Minh học và cung cấp cơ sở thực tiễn cho việc hoạch định chính sách tại Tây Nam Bộ.

Mục lục chi tiết:

• MỞ ĐẦU
  • 1. Tính cấp thiết của đề tài
  • 2. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu
    • 2.1. Mục đích nghiên cứu
    • 2.2. Nhiệm vụ nghiên cứu
  • 3. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
    • 3.1. Đối tượng nghiên cứu
    • 3.2. Phạm vi nghiên cứu
  • 4. Cơ sở lý luận và phương pháp nghiên cứu
    • 4.1. Cơ sở lý luận
    • 4.2. Phương pháp nghiên cứu
  • 5. Đóng góp khoa học của đề tài nghiên cứu
  • 6. Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của nghiên cứu
    • 6.1. Ý nghĩa lý luận
    • 6.2. Ý nghĩa thực tiễn
  • 7. Kết cấu của đề tài
• Chương 1: TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU
  • 1.1. TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU CÓ LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI LUẬN ÁN
    • 1.1.1. Những nghiên cứu về xóa đói, giảm nghèo ở Việt Nam
    • 1.1.2. Những nghiên cứu tư tưởng Hồ Chí Minh về xóa đói, giảm nghèo
    • 1.1.3. Những nghiên cứu vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh về xóa đói, giảm nghèo và thực hiện xóa đói, giảm nghèo ở khu vực Tây Nam Bộ
  • 1.2. ĐÁNH GIÁ NHỮNG KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU ĐẠT ĐƯỢC VÀ NHỮNG VẤN ĐỀ LUẬN ÁN CẦN TIẾP TỤC NGHIÊN CỨU
    • 1.2.1. Những kết quả nghiên cứu đạt được
    • 1.2.2. Những vấn đề đặt ra luận án tiếp tục nghiên cứu
• Chương 2: MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ THỰC HIỆN CHÍNH SÁCH XÓA ĐÓI, GIẢM NGHÈO THEO TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH
  • 2.1. MỘT SỐ KHÁI NIỆM CƠ BẢN
    • 2.1.1. Khái niệm “chính sách xóa đói, giảm nghèo”
    • 2.1.2. Khái niệm “Thực hiện chính sách xóa đói, giảm nghèo”
    • 2.1.3. Khái niệm “tư tưởng Hồ Chí Minh về xóa đói, giảm nghèo”
    • 2.1.4. Khái niệm “thực hiện chính sách xóa đói, giảm nghèo theo tư tưởng Hồ Chí Minh”
  • 2.2. NỘI DUNG TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH VỀ XÓA ĐÓI, GIẢM NGHÈO
    • 2.2.1. Quan điểm Hồ Chí Minh về mục tiêu của xóa đói, giảm nghèo
    • 2.2.2. Quan điểm Hồ Chí Minh về chủ thể thực hiện xóa đói, giảm nghèo
    • 2.2.3. Quan điểm của Hồ Chí Minh về nội dung xóa đói, giảm nghèo
    • 2.2.4. Quan điểm Hồ Chí Minh về phương pháp thực hiện xóa đói, giảm nghèo
• Chương 3: THỰC HIỆN CHÍNH SÁCH XÓA ĐÓI, GIẢM NGHÈO Ở KHU VỰC TÂY NAM BỘ THEO TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH - THỰC TRẠNG VÀ NHỮNG VẤN ĐỀ ĐẶT RA
  • 3.1. KHÁI QUÁT VỀ KHU VỰC TÂY NAM BỘ
    • 3.1.1. Vị trí địa lý, điều kiện tự nhiên
    • 3.1.2. Dân số, lao động, mức sống dân cư
    • 3.1.3. Tình hình phát triển kinh tế - xã hội
  • 3.2. THỰC TRẠNG THỰC HIỆN CHÍNH SÁCH XÓA ĐÓI, GIẢM NGHÈO THEO TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH Ở KHU VỰC TÂY NAM BỘ TỪ NĂM 2011 ĐẾN NAY
    • 3.2.1. Thành tựu thực hiện chính sách xóa đói, giảm nghèo ở khu vực Tây Nam Bộ theo tư tưởng Hồ Chí Minh (từ năm 2011 đến nay)
      • 3.2.1.1. Luôn đảm bảo đúng mục tiêu, định hướng của chính sách xóa đói, giảm nghèo nhằm không ngừng nâng cao đời sống nhân dân
      • 3.2.1.2. Vai trò các chủ thể trong thực hiện chính sách xóa đói, giảm ngày càng được nâng cao và không ngừng phát huy
      • 3.2.1.3. Các nội dung của chính sách xóa đói, giảm nghèo về đời sống vật chất và đời sống tinh thần được kịp thời bổ sung và hoàn thiện phù hợp với từng giai đoạn
      • 3.2.1.4. Thành tựu trong việc đa dạng hóa các phương pháp thực hiện chính sách xóa đói, giảm nghèo
    • 3.2.2. Hạn chế trong thực hiện chính sách xóa đói, giảm nghèo theo tư tưởng Hồ Chí Minh ở khu vực Tây Nam Bộ từ năm 2011 đến nay
      • 3.2.2.1. Hạn chế trong đảm bảo các mục tiêu thực hiện chính sách xóa đói, giảm nghèo
      • 3.2.2.2. Hạn chế trong việc phát huy vai trò của các chủ thể thực hiện chính sách xóa đói, giảm nghèo
      • 3.2.2.3. Hạn chế trong việc tổ chức thực hiện các nội dung chính sách xóa đói, giảm nghèo
      • 3.2.2.4. Hạn chế trong việc tổ chức thực hiện các phương pháp xóa đói, giảm nghèo
    • 3.2.3. Nguyên nhân của những thành tựu và những hạn chế
      • 3.2.3.1. Nguyên nhân của những thành tựu đạt được
      • 3.2.3.2. Nguyên nhân của những hạn chế
  • 3.3. NHỮNG VẤN ĐỀ ĐẶT RA
    • 3.3.1. Nguồn nhân lực khu vực Tây Nam bộ dồi dào, nhưng chất lượng nguồn nhân lực chưa đáp ứng yêu cầu đặt ra
    • 3.3.2. Tỷ lệ hộ nghèo giảm nhanh, nhưng khả năng tái nghèo cao do người dân chưa có nhiều năng lực ứng phó với những rủi ro phát sinh bất ngờ
    • 3.3.3. Chưa đánh giá được chi tiết mục tiêu, kết quả cụ thể thực hiện các dự án, tiểu dự án và chỉ tiêu giải quyết mức độ thiếu hụt các dịch vụ xã hội cơ bản của Chương trình trong năm 2021-2023
    • 3.3.4. Thiên nhiên nhiều ưu đãi, nhưng khu vực Tây Nam Bộ hiện nay đang phải đối mặt với sự ảnh hưởng nặng nề từ biến đổi khí hậu
    • 3.3.5. Xóa đói, giảm nghèo là nhu cầu, khát vọng, mong muốn của toàn xã hội, nhưng một số các hộ nghèo vẫn có tâm lý ỷ lại, trông chờ, không cố gắng vươn lên thoát nghèo
• Chương 4: PHƯƠNG HƯỚNG VÀ GIẢI PHÁP THỰC HIỆN HIỆU QUẢ CHÍNH SÁCH XÓA ĐÓI, GIẢM NGHÈO Ở KHU VỰC TÂY NAM BỘ THEO TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH
  • 4.1. DỰ BÁO CÁC YẾU TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN VIỆC THỰC HIỆN CHÍNH SÁCH XÓA ĐÓI, GIẢM NGHÈO Ở KHU VỰC TÂY NAM BỘ
    • 4.1.1. Tác động của tình hình thế giới
    • 4.1.2. Tác động của tình hình trong nước
    • 4.1.3. Tác động nội vùng
  • 4.2. PHƯƠNG HƯỚNG THỰC HIỆN HIỆU QUẢ CHÍNH SÁCH XÓA ĐÓI, GIẢM NGHÈO BỀN VỮNG Ở KHU VỰC TÂY NAM BỘ THỜI GIAN TỚI THEO TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH
    • 4.2.1. Cấp ủy Đảng và chính quyền địa phương các cấp cần xác định rõ thực hiện hiệu quả chính sách xóa đói, giảm nghèo là một trong những nhiệm vụ trọng tâm, lâu dài
    • 4.2.2. Chiến lược giảm nghèo cần phải chuyển từ đầu tư giảm nghèo theo diện rộng sang đầu tư giảm nghèo theo chiều sâu; tập trung đầu tư trọng tâm, trọng điểm vào “vùng lõi nghèo” và đầu tư vào con người, nâng cao năng lực phát triển của người dân.
    • 4.2.3. Thực hiện hiệu quả chính sách xóa đói, giảm nghèo phải trên cơ sở phát huy tinh thần độc lập, tự chủ, ý chí tự lực, tự cường và sức mạnh khối đại đoàn kết toàn dân tộc
  • 4.3. GIẢI PHÁP THỰC HIỆN HIỆU QUẢ CHÍNH SÁCH XÓA ĐÓI, GIẢM NGHÈO Ở KHU VỰC TÂY NAM BỘ THỜI GIAN TỚI THEO TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH
    • 4.3.1. Giải pháp nâng cao nhận thức, trách nhiệm của chủ thể thực hiện chính sách xóa đói, giảm nghèo
      • 4.3.1.1. Tăng cường nâng cao nhận thức và sự lãnh đạo, chỉ đạo của các cấp ủy, chính quyền, đoàn thể đối với công tác giảm nghèo:
      • 4.3.1.2. Tạo cơ chế phối hợp giữa các đơn vị, đoàn thể có liên quan
      • 4.3.1.3. Nâng cao ý thức tự vươn lên thoát nghèo của người nghèo
    • 4.3.2. Giải pháp về hoàn thiện cơ chế, chính sách xóa đói, giảm nghèo bền vững
      • 4.3.2.1. Xây dựng, hoàn thiện các chính sách tạo cơ hội cho hộ nghèo, hộ cận nghèo tiếp cận các dịch vụ xã hội
      • 4.3.2.2. Các chính sách tạo sinh kế cho người nghèo, hộ nghèo
      • 4.3.2.3. Thực hiện đồng bộ, hiệu quả các chương trình, chính sách hỗ trợ giảm nghèo, chuẩn nghèo đa chiều gắn với mục tiêu phát triển bền vững
    • 4.3.3. Giải pháp huy động và sử dụng hiệu quả nguồn lực cho chính sách xóa đói, giảm nghèo bền vững
      • 4.3.3.1. Đối với nguồn vốn hỗ trợ từ ngân sách của Trung ương và địa phương
      • 4.3.3.2. Đối với các nguồn vốn khác
      • 4.3.3.3. Thực hiện xã hội hóa công tác giảm nghèo
    • 4.3.4. Giải pháp về kiểm tra, giám sát, sơ kết, tổng kết,nhân rộng các mô hình xóa đói, giảm nghèo hiệu quả và thúc đẩy phong trào thi đua
      • 4.3.4.1. Tăng cường công tác kiểm tra, giám sát, đánh giá việc thực hiện các chương trình xóa đói, giảm nghèo.
      • 4.3.4.2. Nâng cao chất lượng công tác sơ kết, tổng kết
      • 4.3.4.3. Nhân rộng các mô hình giảm nghèo hiệu quả
      • 4.3.4.4. Tiếp tục đẩy mạnh phong trào thi đua
• KẾT LUẬN
• DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH NGHIÊN CỨU ĐÃ CÔNG BỐ LIÊN QUAN ĐẾN LUẬN ÁN