Luận án Văn hóa ứng xử của người Raglai

Tên luận án:

VĂN HOÁ ỨNG XỬ CỦA NGƯỜI RAGLAI (TÓM TẮT LUẬN ÁN TIẾN SĨ VĂN HÓA HỌC)

Ngành:

Văn hóa học (Mã ngành: 9229040)

Tóm tắt nội dung tài liệu:

Luận án “Văn hóa ứng xử của người Raglai” tập trung nghiên cứu dân tộc Raglai, một cộng đồng bản địa sinh sống lâu đời tại các vùng núi của tỉnh Khánh Hòa, Ninh Thuận và Bình Thuận. Mục tiêu tổng quát của nghiên cứu là nhận diện bản sắc văn hóa Raglai thông qua văn hóa ứng xử truyền thống, chỉ ra những biến đổi trong bối cảnh hiện nay, từ đó hiểu được lựa chọn của cộng đồng và làm cơ sở khoa học cho chính sách văn hóa địa phương. Luận án hệ thống hóa và phân tích văn hóa ứng xử của người Raglai với môi trường tự nhiên và xã hội, từ truyền thống đến những biến đổi đương đại.

Về văn hóa ứng xử với môi trường tự nhiên, luận án chỉ ra rằng người Raglai truyền thống có tín ngưỡng đa thần và thái độ tôn trọng tự nhiên sâu sắc, thể hiện qua các quan niệm, quy định về rừng, đất, nước, khí hậu, động thực vật. Văn hóa ứng xử với rừng là yếu tố chủ đạo tạo nên bản sắc Raglai, được truyền tải qua vai trò của già làng, thầy cúng, luật tục và nghi lễ. Tuy nhiên, trong bối cảnh hiện đại hóa, văn hóa ứng xử với môi trường tự nhiên đã có nhiều biến đổi, chuyển từ tư duy sở hữu cộng đồng và sùng bái sang tư duy sở hữu cá nhân và tuân thủ pháp luật, dù một số tri thức bản địa và thực hành truyền thống vẫn được duy trì.

Đối với văn hóa ứng xử với môi trường xã hội, luận án nhấn mạnh vai trò của xã hội mẫu hệ truyền thống, với các nguyên tắc bảo vệ dòng họ mẹ, duy trì huyết tộc và tài sản, cùng tinh thần tôn trọng, bình đẳng, bao dung. Hiện nay, văn hóa ứng xử xã hội đã biến đổi, với luật tục không còn là công cụ điều tiết chính, nghi lễ vòng đời giản tiện hơn hoặc chịu ảnh hưởng từ văn hóa Kinh, và không gian giao tiếp xã hội mở rộng. Mặc dù vậy, những giá trị cốt lõi như sự chân thành, hòa nhã, và linh hoạt vẫn được người Raglai duy trì và truyền lại.

Luận án kết luận rằng văn hóa ứng xử của người Raglai là một hệ thống phức tạp, liên tục tương tác giữa truyền thống và hiện đại, thể hiện khả năng thích nghi linh hoạt của cộng đồng trước thách thức thời đại. Nghiên cứu này cung cấp bức tranh toàn diện về quá trình biến đổi văn hóa Raglai, đưa ra gợi ý cho việc bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa thông qua việc kết hợp truyền thống với yếu tố hiện đại, đồng thời nâng cao chia sẻ tâm thế văn hóa giữa các thế hệ.

Mục lục chi tiết:

• PHẦN MỞ ĐẦU

  • 1. LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI
  • 2. MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU
  • 3. ĐỐI TƯỢNG NGHIÊN CỨU VÀ ĐỐI TƯỢNG KHẢO SÁT
  • 4. PHẠM VI NGHIÊN CỨU
  • 5. CÂU HỎI NGHIÊN CỨU VÀ GIẢ THUYẾT NGHIÊN CỨU
  • 6. PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
  • 7. Ý NGHĨA KHOA HỌC, Ý NGHĨA THỰC TIỄN VÀ TÍNH MỚI
  • 8. BỐ CỤC CỦA LUẬN ÁN

• Chương 1: TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU, CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN

  • 1.1. TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU
  • 1.2. CƠ SỞ LÝ LUẬN
    • 1.2.1. Một số khái niệm
      • 1.2.1.1. Văn hóa và Văn hóa ứng xử
    • 1.2.2. Lý thuyết nghiên cứu
      • 1.2.2.1. Thuyết sinh thái văn hóa (Cultural ecology)
      • 1.2.2.2. Thuyết biến đổi văn hóa (Theory of Culture change)
      • 1.2.2.3. Thuyết lựa chọn duy lý (Rational choice theory)
  • 1.3. CƠ SỞ THỰC TIỄN
    • 1.3.1. Phân bố dân cư và địa bàn cư trú của người Raglai
      • 1.3.1.1. Phân bố dân cư của người Raglai
      • 1.3.1.2. Địa bàn cư trú của người Raglai
    • 1.3.2. Khái quát sinh kế và văn hóa truyền thống của người Raglai
      • 1.3.2.1. Sinh kế truyền thống của người Raglai
      • 1.3.2.2. Văn hóa truyền thống của người Raglai
  • Tiểu kết chương 1

• Chương 2: VĂN HÓA ỨNG XỬ VỚI MÔI TRƯỜNG TỰ NHIÊN CỦA NGƯỜI RAGLAI

  • 2.1. VĂN HÓA TRUYỀN THỐNG ỨNG XỬ VỚI MÔI TRƯỜNG TỰ NHIÊN
  • 2.2. VĂN HÓA ỨNG XỬ VỚI MÔI TRƯỜNG TỰ NHIÊN HIỆN NAY
  • Tiểu kết chương 2

• Chương 3: VĂN HÓA ỨNG XỬ VỚI MÔI TRƯỜNG XÃ HỘI CỦA NGƯỜI RAGLAI

  • 3.1. VĂN HÓA TRUYỀN THỐNG ỨNG XỬ VỚI MÔI TRƯỜNG XÃ HỘI
  • 3.2. VĂN HÓA ỨNG XỬ VỚI MÔI TRƯỜNG XÃ HỘI HIỆN NAY
  • Tiểu kết chương 3

• Chương 4: BIẾN ĐỔI VĂN HÓA ỨNG XỬ CỦA NGƯỜI RAGLAI: CÁC YẾU TỐ TÁC ĐỘNG, BẢN SẮC VÀ XU HƯỚNG

  • 4.1. CÁC YẾU TỐ TÁC ĐỘNG ĐẾN QUÁ TRÌNH BIẾN ĐỔI VĂN HÓA ỨNG XỬ RAGLAI
  • 4.2. BẢN SẮC VĂN HÓA RAGLAI QUA VĂN HÓA ỨNG XỬ
  • 4.3. NHẬN ĐỊNH VỀ BẢN SẮC TRONG VĂN HÓA ỨNG XỬ CỦA NGƯỜI RAGLAI
  • 4.4. DỰ BÁO XU HƯỚNG BIẾN ĐỔI CỦA VĂN HÓA ỨNG XỬ RAGLAI
  • 4.5. CHUYỂN GIAO TÂM THẾ VĂN HÓA GIỮA CÁC THẾ HỆ NGƯỜI RAGLAI ĐỐI VỚI MỤC TIÊU BẢO TỒN VÀ PHÁT HUY GIÁ TRỊ CỦA VĂN HÓA ỨNG XỬ TRONG BỐI CẢNH HIỆN NAY
  • Tiểu kết chương 4

• KẾT LUẬN