Luận án Sự biến đổi nhân sinh quan của người Ê-đê ở tỉnh Đắk Lắk hiện nay

Tên luận án:

SỰ BIẾN ĐỔI NHÂN SINH QUAN CỦA NGƯỜI Ê-ĐÊ Ở TỈNH ĐẮK LẮK HIỆN NAY

Ngành:

CHỦ NGHĨA DUY VẬT BIỆN CHỨNG VÀ DUY VẬT LỊCH SỬ

Tóm tắt nội dung tài liệu:

Luận án nghiên cứu một cách toàn diện và hệ thống quá trình biến đổi nhân sinh quan của người Ê-đê tại tỉnh Đắk Lắk trong bối cảnh đổi mới, hội nhập và phát triển hiện nay. Dựa trên cơ sở lý luận của chủ nghĩa duy vật biện chứng và duy vật lịch sử, luận án làm rõ khái niệm nhân sinh quan nói chung và nhân sinh quan của người Ê-đê, được định nghĩa là hệ thống quan niệm về mục đích, ý nghĩa cuộc sống, sự trân trọng, lòng biết ơn, ước mơ, khát vọng về một cuộc sống ấm no, hạnh phúc, mang tính cộng đồng sâu sắc, gắn liền với thiên nhiên, buôn làng, tổ tiên và thần linh, phản ánh điều kiện sống và sinh hoạt. Luận án khảo sát thực trạng biến đổi nhân sinh quan của người Ê-đê từ năm 1986 đến nay, tập trung vào ba khía cạnh: quan niệm về cuộc sống, quan niệm về sự trân trọng và lòng biết ơn, cùng quan niệm về ước mơ, khát vọng về cuộc sống ấm no, hạnh phúc.

Kết quả nghiên cứu chỉ ra rằng nhân sinh quan của người Ê-đê đang trải qua những biến đổi sâu sắc theo hai chiều hướng. Chiều tích cực bao gồm việc tiếp thu tri thức mới, nâng cao ý thức chủ động, năng lực thích nghi, khát vọng vươn lên, tinh thần trách nhiệm xã hội, và sự kết hợp linh hoạt giữa truyền thống với các giá trị tiến bộ. Chiều tiêu cực thể hiện qua xu hướng thực dụng, coi trọng vật chất, đứt gãy giá trị truyền thống, cá nhân hóa, suy giảm niềm tin vào luật tục, và nguy cơ phai nhạt bản sắc văn hóa. Các yếu tố tác động đến sự biến đổi này bao gồm quá trình toàn cầu hóa, đô thị hóa, kinh tế thị trường, các chính sách của Đảng và Nhà nước, và sự biến đổi của truyền thống văn hóa, tín ngưỡng, tập quán.

Trên cơ sở phân tích thực trạng, luận án đã xác lập năm nhóm quan điểm định hướng và đề xuất một số giải pháp khả thi nhằm phát huy những biến đổi tích cực và hạn chế những biến đổi tiêu cực. Các giải pháp bao gồm tăng cường nghiên cứu chuyên sâu, đẩy mạnh công tác tuyên truyền, giáo dục phù hợp văn hóa, tạo môi trường thuận lợi về kinh tế - xã hội, tiếp tục hoàn thiện cơ chế, chính sách của Đảng và Nhà nước về công tác dân tộc, và mở rộng hợp tác kết hợp kế thừa truyền thống với đổi mới. Luận án khẳng định đóng góp vào việc làm phong phú tri thức triết học dân tộc, có giá trị thực tiễn trong hoạch định chính sách, giáo dục văn hóa và phát triển cộng đồng Ê-đê theo hướng bền vững và hội nhập.

Mục lục chi tiết:

• MỞ ĐẦU

  • 1. Tính cấp thiết của đề tài nghiên cứu
  • 2. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu
    • 2.1. Mục đích nghiên cứu
    • 2.2. Nhiệm vụ nghiên cứu
  • 3. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
    • 3.1 Đối tượng nghiên cứu
    • 3.2. Phạm vi nghiên cứu:
  • 4. Cơ sở lý luận và phương pháp nghiên cứu
    • 4.1. Cơ sở lý luận
    • 4.2. Phương pháp nghiên cứu
  • 5. Đóng góp mới của luận án
  • 6. Ý nghĩa lý luận và ý nghĩa thực tiễn của luận án
  • 7. Kết cấu của luận án

• Chương 1: TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI LUẬN ÁN

  • 1.1. CÁC CÔNG TRÌNH NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN ĐẾN VẤN ĐỀ NHÂN SINH QUAN VÀ SỰ BIẾN ĐỔI NHÂN SINH QUAN
  • 1.2. CÁC CÔNG TRÌNH NGHIÊN CỨU LÊN QUAN ĐẾN NGƯỜI Ê-ĐÊ
  • 1.3. CÁC CÔNG TRÌNH NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN ĐẾN NHÂN SINH QUAN VÀ SỰ BIẾN ĐỔI NHÂN SINH QUAN CỦA NGƯỜI Ê-ĐÊ
  • 1.4. CÁC CÔNG TRÌNH NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN ĐẾN QUAN ĐIỂM VÀ GIẢI PHÁP PHÁT HUY NHỮNG BIẾN ĐỔI TÍCH CỰC VÀ HẠN CHẾ NHỮNG BIẾN ĐỔI TIÊU CỰC CỦA NHÂN SINH QUAN CỦA NGƯỜI Ê-ĐÊ Ở TỈNH ĐẮK LẮK HIỆN NAY
  • 1.5. GIÁ TRỊ CỦA CÁC CÔNG TRÌNH NGHIÊN CỨU VÀ NHỮNG VẤN ĐỀ ĐẶT RA CẦN TIẾP TỤC NGHIÊN CỨU, LÀM SÁNG TỎ THÊM
    • 1.5.1. Khái quát giá trị những công trình đã được tổng quan
    • 1.5.2. Những vấn đề luận án sẽ tiếp tục nghiên cứu

• Chương 2: SỰ BIẾN ĐỔI NHÂN SINH QUAN CỦA NGƯỜI Ê-ĐÊ Ở TỈNH ĐẮK LẮK HIỆN NAY - MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN

  • 2.1. NHÂN SINH QUAN VÀ NHÂN SINH QUAN CỦA NGƯỜI Ê-ĐÊ Ở TỈNH ĐẮK LẮK
    • 2.1.1. Nhân sinh quan
    • 2.1.2. Nhân sinh quan của người Ê Đê ở tỉnh Đắk Lắk
      • 2.1.2.1. Khái quát về tỉnh Đắk Lắk và người Ê-đê ở tỉnh Đắk Lắk
      • 2.1.2.2. Khái niệm và nội dung nhân sinh quan của người Ê-đê ở tỉnh Đắk Lắk
  • 2.2. SỰ BIẾN ĐỔI NHÂN SINH QUAN CỦA NGƯỜI Ê-ĐÊ Ở TỈNH ĐẮK LẮK HIỆN NAY - QUAN NIỆM VÀ NỘI DUNG
    • 2.2.1. Quan niệm về sự biến đổi nhân sinh quan của người Ê-đê ở tỉnh Đắk Lắk hiện nay
    • 2.2.2. Nội dung biến đổi nhân sinh quan của người Ê-đê ở tỉnh Đắk Lắk hiện nay
      • 2.2.2.1. Sự biến đổi tích cực trong nhân sinh quan của người Ê-đê ở tỉnh Đắk Lắk hiện nay
      • 2.2.2.2. Sự biến đổi tiêu cực trong nhân sinh quan của người Ê-đê ở tỉnh Đắk Lắk hiện nay
  • 2.3. NHỮNG NHÂN TỐ TÁC ĐỘNG ĐẾN SỰ BIẾN ĐỔI NHÂN SINH QUAN CỦA NGƯỜI Ê-ĐÊ Ở TỈNH ĐẮK LẮK HIỆN NAY
    • 2.3.3. Hội nhập quốc tế và giao lưu văn hóa
    • 2.3.2. Điều kiện kinh tế - xã hội
    • 2.3.3. Chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước và của địa phương
    • 2.3.4. Truyền thống văn hóa, tín ngưỡng, tập quán của người Ê-đê

• Chương 3: SỰ BIẾN ĐỔI NHÂN SINH QUAN CỦA NGƯỜI Ê-ĐÊ Ở TỈNH ĐẮK LẮK HIỆN NAY - THỰC TRẠNG VÀ VẤN ĐỀ ĐẶT RA

  • 3.1. KHÁI QUÁT VỀ KẾ HOẠCH KHẢO SÁT THỰC TIỄN VÀ CÁC ĐỊA BÀN KHẢO SÁT
  • 3.2. THỰC TRẠNG SỰ BIẾN ĐỔI NHÂN SINH QUAN CỦA NGƯỜI Ê-ĐÊ Ở TỈNH ĐẮK LẮK HIỆN NAY
    • 3.2.1. Thực trạng sự biến đổi tích cực nhân sinh quan của người Ê-đê ở tỉnh Đắk Lắk hiện nay
      • 3.2.1.1. Thực trạng sự biến đổi tích cực trong quan niệm về cuộc sống
      • 3.2.1.2. Thực trạng sự biến đổi tích cực trong quan niệm về sự trân trọng, lòng biến ơn
      • 3.2.1.3. Thực trạng sự biến đổi tích cực trong ước mơ, khát vọng về cuộc sống ấm no, hạnh phúc
    • 3.2.2. Thực trạng sự biến đổi tiêu cực nhân sinh quan của người Ê-đê ở tỉnh Đắk Lắk hiện nay
      • 3.2.2.1. Thực trạng sự biến đối tiêu cực trong quan niệm về cuộc sống
      • 3.2.2.2. Thực trạng sự biến đối tiêu cực trong quan niệm về sự trân trọng, lòng biến ơn
      • 3.2.2.3. Thực trạng sự biến đối tiêu cực trong ước mơ, khát vọng về cuộc sống ấm no, hạnh phúc
  • 3.3. VẤN ĐỀ ĐẶT RA TỪ THỰC TRẠNG BIẾN ĐỔI NHÂN SINH QUAN CỦA NGƯỜI Ê-ĐÊ Ở TỈNH ĐẮK LẮK HIỆN NAY
    • 3.3.1. Mâu thuẫn giữa đảm bảo ổn định chính trị - xã hội và phát triển kinh tế với nguy cơ phá vỡ ổn định, phân hóa, xung đột trong cộng đồng người Ê-đê ở tỉnh Đắk Lắk
    • 3.3.2. Mâu thuẫn giữa nhận thức và hành vi của các chủ thể đối với nội dung, phương thức bảo tồn, phát huy các giá trị nhân sinh quan tích cực của người Ê-đê ở tỉnh Đắk Lắk hiện nay
    • 3.3.3. Hoạt động nghiên cứu về những giá trị tích cực trong nhân sinh quan của người Ê-đê ở tỉnh Đắk Lắk chưa đi vào chiều sâu
    • 3.3.4. Mâu thuẫn giữa công tác bảo tồn, phát huy các giá trị tích cực trong nhân sinh quan của người Ê-đê ở tỉnh Đắk Lắk với yêu cầu đổi mới, phát triển
    • 3.3.5. Phương thức giáo dục, tuyên truyền để lan tỏa những giá trị nhân sinh quan tích cực của người Ê-đê ở tỉnh Đắk Lắk chưa phong phú, sinh động

• Chương 4: QUAN ĐIỂM VÀ GIẢI PHÁP PHÁT HUY NHỮNG BIẾN ĐỔI TÍCH CỰC, HẠN CHẾ NHỮNG BIẾN ĐỔI TIÊU CỰC TRONG NHÂN SINH QUAN CỦA NGƯỜI Ê-ĐÊ Ở TỈNH ĐẮK LẮK HIỆN NAY

  • 4.1. QUAN ĐIỂM PHÁT HUY NHỮNG BIẾN ĐỔI TÍCH CỰC, HẠN CHẾ NHỮNG BIẾN ĐỔI TIÊU CỰC TRONG NHÂN SINH QUAN CỦA NGƯỜI Ê-ĐÊ Ở TỈNH ĐẮK LẮK HIỆN NAY
    • 4.1.1. Phát huy những biến đổi tích cực, hạn chế những biến đổi tiêu cực trong nhân sinh quan của người Ê-đê ở tỉnh Đắk Lắk hiện nay theo định hướng xã hội chủ nghĩa, phù hợp với những giá trị chung của nhân loại
    • 4.1.2. Phát huy biến đổi tích cực, hạn chế những biến đổi tiêu cực trong nhân sinh quan của người Ê-đê ở tỉnh Đắk Lắk hiện nay phù hợp với hệ giá trị văn hóa, con người Việt Nam
    • 4.1.3. Phát huy những biến đổi tích cực, hạn chế những biến đổi tiêu cực trong nhân sinh quan của người Ê-đê ở tỉnh Đắk Lắk hiện nay phải đảm bảo nguyên tắc khách quan, toàn diện, lịch sử – cụ thể và nguyên tắc phát triển
    • 4.1.4. Thống nhất giữa bảo tồn, phát huy những biến đổi tích cực, hạn chế những biến đổi tiêu cực trong nhân sinh quan của người Ê-đê ở tỉnh Đắk Lắk hiện nay với yêu cầu đổi mới, phát triển của địa phương và của đất nước
    • 4.1.4. Phát huy những biến đổi tích cực, hạn chế những biến đổi tiêu cực trong nhân sinh quan của người Ê-đê ở tỉnh Đắk Lắk hiện nay gắn liền với mục tiêu phát triển bền vững
  • 4.2. MỘT SỐ GIẢI PHÁP PHÁT HUY NHỮNG BIẾN ĐỔI TÍCH CỰC, HẠN CHẾ NHỮNG BIẾN ĐỔI TIÊU CỰC TRONG NHÂN SINH QUAN CỦA NGƯỜI Ê-ĐÊ Ở TỈNH ĐẮK LẮK HIỆN NAY
    • 4.2.1. Tăng cường công tác nghiên cứu, xây dựng chương trình bảo tồn, khai thác, phát huy những biến đổi tích cực, hạn chế những biến đổi tiêu cực trong nhân sinh quan của người Ê-đê ở tỉnh Đắk Lắk hiện nay
    • 4.2.2. Đẩy mạnh công tác tuyên truyền, phổ biến, giáo dục để nâng cao nhận thức cho người Ê-đê nói riêng và mọi tầng lớp nhân dân nói chung phát huy những biến đổi tích cực, hạn chế những biến đổi tiêu cực nhân sinh quan của người Ê-đê ở tỉnh Đắk Lắk hiện nay
    • 4.2.3. Tạo môi trường thuận lợi cho việc phát huy những biến đổi tích cực, hạn chế những biến đổi tiêu cực nhân sinh quan của người Ê-đê ở tỉnh Đắk Lắk hiện nay
    • 4.2.4. Tiếp tục hoàn thiện cơ chế, chính sách của Đảng và Nhà nước về công tác dân tộc
    • 4.2.5. Mở rộng, tăng cường hợp tác, kết hợp giữa kế thừa và đổi mới, truyền thống và hiện đại trong phát huy những biến đổi tích cực, hạn chế những biến đổi tiêu cực nhân sinh quan của người Ê-đê ở tỉnh Đắk Lắk hiện nay
    • 4.2.6. Phát huy vai trò chủ thể của người Ê-đê ở tỉnh Đắk Lắk trong quá trình biến đổi nhân sinh quan hiện nay

• KẾT LUẬN

• DANH MỤC CÔNG TRÌNH NGHIÊN CỨU ĐÃ CÔNG BỐ CỦA TÁC GIẢ CÓ LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI LUẬN ÁN