Luận án Phân lập và tuyển chọn thực khuẩn thể có khả năng ức chế vi khuẩn Vibrio spp. từ các vùng nuôi tôm

Tên luận án:

PHÂN LẬP VÀ TUYỂN CHỌN THỰC KHUẨN THỂ CÓ KHẢ NĂNG ỨC CHẾ VI KHUẨN Vibrio spp. TỪ CÁC VÙNG NUÔI TÔM

Ngành:

Công nghệ sinh học

Tóm tắt nội dung tài liệu:

Luận án tiến sĩ này tập trung vào vấn đề các bệnh nguy hiểm do vi khuẩn Vibrio spp. gây ra trên tôm nuôi, bao gồm hội chứng hoại tử gan tụy cấp tính (AHPNS), bệnh phân trắng và bệnh phát sáng. Việc lạm dụng kháng sinh trong điều trị và phòng bệnh đã dẫn đến tình trạng kháng kháng sinh và tồn dư kháng sinh trong sản phẩm, ảnh hưởng đến xuất khẩu và yêu cầu cấp thiết về các liệu pháp sinh học an toàn. Trong bối cảnh đó, thực khuẩn thể (TKT) nổi lên như một giải pháp tiềm năng.

Mục tiêu tổng quát của nghiên cứu là tuyển chọn được ít nhất một chủng TKT có khả năng ức chế vi khuẩn Vibrio spp. Nghiên cứu cụ thể bao gồm phân lập khoảng 10 chủng Vibrio spp. (trong đó có chủng gây bệnh trên tôm), phân lập khoảng 10 chủng TKT có khả năng ức chế Vibrio spp., xác định đặc điểm sinh học và cấu trúc phân tử của TKT để chọn ra chủng hiệu quả nhất, và đánh giá khả năng phòng trị bệnh của TKT trên mô hình tôm bệnh. Phạm vi nghiên cứu tập trung vào hệ thực khuẩn thu nhận từ mẫu tôm và ao nuôi tôm tại các tỉnh Sóc Trăng, Bạc Liêu, Kiên Giang, với vi khuẩn chủ là Vibrio spp. gây bệnh trên tôm, đặc biệt là V. parahaemolyticus.

Các phương pháp nghiên cứu đáng tin cậy đã được áp dụng, từ phân lập ban đầu đến phân tích bộ gen và thử nghiệm trên mô hình tôm. Luận án đã phân lập được 16 chủng Vibrio spp. (trong đó có 9 V. parahaemolyticus và 2 V. alginolyticus) và 33 chủng TKT có khả năng xâm nhiễm Vibrio spp. Ba chủng TKT (29k-A23, ST5386, ST22) được chọn lọc dựa trên phổ ký chủ rộng và khả năng xâm nhiễm tốt. Đặc biệt, TKT 29k-A23 đã được xác định có khả năng kiểm soát hiệu quả bệnh do V. parahaemolyticus gây ra trên tôm thẻ chân trắng (Litopenaeus vannamei) trong thí nghiệm mô hình tôm, giúp phục hồi dấu hiệu bệnh lý và cấu trúc mô gan tụy.

Kết quả giải trình tự bộ gen cho thấy TKT 29k-A23 có bộ gen dài 29115 bp, thuộc họ Peduoviridae; bộ gen của TKT ST5386 và ST22 cũng đã được giải trình tự và đăng ký trên ngân hàng gen (PP41774.1 và OQ957557.1), với ST5386 có quan hệ gần với họ Microviridae và ST22 gần với họ Shiphoviridae, mang các gen chức năng đặc biệt như Restriction & modification và CRISPR-CAS. Nghiên cứu này là công trình đầu tiên về ứng dụng TKT trong ức chế Vibrio spp. trên tôm ở Đồng bằng sông Cửu Long, cung cấp nguồn tài liệu tham khảo quý giá và làm tiền đề cho các nghiên cứu ứng dụng tiếp theo, góp phần hạn chế sử dụng kháng sinh và hướng đến nền nông nghiệp nuôi tôm an toàn, bền vững.