Luận án Các yếu tố ảnh hưởng đến hành vi tuân thủ thuế của hộ kinh doanh cá thể trong các làng nghề ở Việt Nam

Tên luận án:

CÁC YẾU TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN HÀNH VI TUÂN THỦ THUẾ CỦA HỘ KINH DOANH CÁ THỂ TRONG CÁC LÀNG NGHỀ Ở VIỆT NAM

Ngành:

TÀI CHÍNH - NGÂN HÀNG (Mã số: 9340201)

Tóm tắt nội dung tài liệu:

Luận án "CÁC YẾU TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN HÀNH VI TUÂN THỦ THUẾ CỦA HỘ KINH DOANH CÁ THỂ TRONG CÁC LÀNG NGHỀ Ở VIỆT NAM" do Nguyễn Quỳnh Trang thực hiện, là một Tóm tắt Luận án Tiến sĩ được bảo vệ tại Trường Đại học Kinh tế Quốc dân vào năm 2022 dưới sự hướng dẫn khoa học của PGS.TS. Đàm Văn Huệ. Luận án giải quyết khoảng trống nghiên cứu về hành vi tuân thủ thuế (TTT) của hộ kinh doanh cá thể (HKDCT) trong các làng nghề tại Việt Nam, một đối tượng còn hạn chế được nghiên cứu, trong bối cảnh thực tế cho thấy nhiều HKDCT chưa tự nguyện tuân thủ nghĩa vụ thuế, dẫn đến thất thu ngân sách.

Mục tiêu nghiên cứu chính là xác định các yếu tố ảnh hưởng đến hành vi TTT của HKDCT trong các làng nghề ở Việt Nam. Để đạt được mục tiêu này, luận án áp dụng phương pháp nghiên cứu hỗn hợp, bao gồm phỏng vấn chuyên gia, cán bộ quản lý thuế và HKDCT (nghiên cứu định tính) cùng với khảo sát định lượng 358 HKDCT tại các làng nghề thuộc đồng bằng Sông Hồng. Dữ liệu khảo sát được phân tích bằng các kỹ thuật thống kê như Cronbach's Alpha, EFA, CFA và SEM, dựa trên nền tảng lý thuyết hành vi có kế hoạch (TPB) mở rộng và mô hình khung sườn dốc trơn trượt (SSF) về TTT.

Kết quả nghiên cứu chỉ ra những đóng góp mới về mặt lý luận và bối cảnh. Thứ nhất, chuẩn mực chủ quan là yếu tố ảnh hưởng mạnh mẽ nhất đến hành vi TTT của HKDCT, phù hợp với đặc điểm văn hóa làng xã và hoạt động kinh doanh theo phường hội. Thứ hai, niềm tin vào cơ quan thuế (CQT) đóng vai trò biến trung gian trong mối quan hệ giữa nhận thức công bằng và hành vi TTT tự nguyện. Thứ ba, khả năng bị kiểm tra, thanh tra thuế ảnh hưởng đến hành vi TTT bắt buộc, nhưng chỉ rõ ràng khi nhận thức về quyền lực của CQT ở HKDCT là cao, lý giải cho thực trạng kiểm tra thuế thường xuyên nhưng hiệu quả thu thuế chưa tương xứng. Luận án cũng xác định các yếu tố khác như tinh thần thuế, thông tin thuế, nhận thức về tính công bằng, nhận thức về thuế, xử phạt và nhận thức về quyền lực của CQT có ảnh hưởng thuận chiều hoặc nghịch chiều đến TTT tự nguyện và bắt buộc.

Trên cơ sở kết quả này, luận án đề xuất một số khuyến nghị nhằm nâng cao TTT của HKDCT, bao gồm hoàn thiện chính sách thuế, gắn trách nhiệm của chính quyền địa phương, tăng cường phối hợp giữa CQT và các tổ chức địa phương để tuyên truyền chính sách thuế, rà soát và thanh tra đột xuất các hộ có rủi ro cao, và áp dụng các biện pháp xử phạt nghiêm minh, tăng nặng mức phạt cho hành vi gian lận thuế.