NGHIÊN CỨU ĐÁNH GIÁ CẢNH QUAN CHO MỤC ĐÍCH PHÁT TRIỂN NÔNG LÂM NGHIỆP VÀ DU LỊCH HUYỆN MỘC CHÂU, TỈNH SƠN LA
Địa lí tự nhiên
Luận án tiến sĩ "Nghiên cứu đánh giá cảnh quan cho mục đích phát triển nông lâm nghiệp và du lịch huyện Mộc Châu, tỉnh Sơn La" của Lê Thị Thu Hòa, chuyên ngành Địa lí tự nhiên, được hoàn thành tại Trường Đại học Sư phạm Hà Nội vào năm 2022. Đề tài tập trung giải quyết vấn đề phát triển nông lâm nghiệp và du lịch một cách bền vững tại huyện Mộc Châu, một cao nguyên với tài nguyên cảnh quan đa dạng nhưng đang đối mặt với những hạn chế trong phát triển kinh tế, gây ảnh hưởng xấu đến môi trường và sinh kế địa phương.
Mục tiêu chính của luận án là xác lập cơ sở khoa học cho việc sử dụng hợp lý các nguồn tài nguyên phục vụ phát triển nông, lâm nghiệp và du lịch bền vững, dựa trên nghiên cứu quy luật hình thành cấu trúc cảnh quan của huyện Mộc Châu. Nghiên cứu đã xây dựng cơ sở lý luận, lựa chọn phương pháp đánh giá cảnh quan, phân tích đặc trưng và vai trò nhân tố thành tạo cảnh quan, xây dựng hệ thống phân loại và bản đồ cảnh quan, đánh giá thích nghi sinh thái và định hướng không gian phát triển.
Luận án đã áp dụng phương pháp tiếp cận địa lí tổng hợp để làm rõ đặc trưng cảnh quan và tiềm năng của từng đơn vị lãnh thổ. Các kết quả nổi bật bao gồm việc làm rõ tính đặc thù trong cấu trúc và phân hóa cảnh quan huyện Mộc Châu ở tỉ lệ 1:50.000, dựa trên tiếp cận sinh thái cảnh quan và nhân sinh. Nghiên cứu đã định lượng được chỉ số khô hạn (K) và chỉ số khí hậu du lịch (TCI), làm cơ sở khoa học cho hoạt động du lịch và sản xuất nông lâm nghiệp theo mùa vụ.
Hệ thống phân loại cảnh quan huyện Mộc Châu được xác định gồm 3 lớp, 4 phụ lớp, 4 kiểu và 175 loại cảnh quan, nằm trong hệ cảnh quan nhiệt đới gió mùa lục địa Đông Nam Á. Luận án cũng phân vùng Mộc Châu thành 3 tiểu vùng chính: Tiểu vùng núi thấp sông Đà - Tân Hợp - Hua Păng; Tiểu vùng cao nguyên Nông Trường Mộc Châu; và Tiểu vùng núi trung bình biên giới Việt - Lào - Chiềng Khừa - Chiềng Sơn, đồng thời đánh giá tiềm năng tài nguyên của từng tiểu vùng.
Đặc biệt, nghiên cứu đã đánh giá mức độ thích nghi sinh thái của 175 đơn vị cảnh quan cho 7 loại hình sản xuất (Khoai môn, cỏ Mombasa Ghine, rừng phòng hộ, rừng sản xuất, cây Sơn tra, du lịch tham quan, du lịch nghỉ dưỡng) theo 3 cấp độ (rất thích hợp, thích hợp, ít thích hợp). Từ đó, luận án đề xuất các không gian ưu tiên phát triển nông nghiệp, lâm nghiệp và du lịch, cùng với 11 mô hình kinh tế sinh thái đa chức năng nhằm tối đa hóa hiệu quả kinh tế, chống xói mòn đất, cải thiện khí hậu tiểu vùng và tạo sinh kế bền vững cho người dân địa phương.
Ngoài phần mở đầu, phần kết luận và đề nghị, phần tài liệu tham khảo và phụ lục, các kết quả đạt được của luận án được trình bày trong 03 chương: