CHIẾN LƯỢC NÂNG CẤP CHUỖI GIÁ TRỊ SẢN PHẨM ỚT VÙNG ĐỒNG BẰNG SÔNG CỬU LONG
QUẢN TRỊ KINH DOANH (MÃ NGÀNH: 62340102)
Luận án này tập trung vào chiến lược nâng cấp chuỗi giá trị sản phẩm ớt tại vùng Đồng bằng sông Cửu Long (ĐBSCL), một khu vực mà cây ớt đóng vai trò quan trọng trong chuyển đổi cơ cấu sản xuất và nâng cao thu nhập. Tuy nhiên, ngành ớt ĐBSCL đang đối mặt với nhiều thách thức như sản xuất nhỏ lẻ, kỹ thuật canh tác hạn chế, ảnh hưởng của biến đổi khí hậu, thiếu áp dụng tiêu chuẩn GAP, vệ sinh an toàn thực phẩm chưa đảm bảo, hậu cần yếu kém, giá cả không ổn định, phụ thuộc vào xuất khẩu tiểu ngạch sang Trung Quốc, và thiếu chiến lược sản xuất rải vụ. Những vấn đề này dẫn đến tình trạng cung vượt cầu và giảm giá sản phẩm.
Mục tiêu chung của nghiên cứu là xây dựng chiến lược nhằm nâng cao giá trị và hiệu quả chuỗi ngành hàng ớt, góp phần phát triển ổn định ngành hàng này. Luận án đã sử dụng phương pháp tiếp cận chuỗi giá trị (CGT) kết hợp với các công cụ phân tích định lượng như phân tích hiệu quả sản xuất (DEA), hàm hồi quy Tobit và phân tích hiệu quả tài chính. Các địa bàn nghiên cứu chính là Đồng Tháp, An Giang, Tiền Giang, chiếm hơn 90% diện tích và sản lượng ớt của vùng.
Kết quả nghiên cứu cho thấy sản phẩm ớt ĐBSCL chủ yếu xuất khẩu (97,7%) dưới dạng tươi, cấp đông và khô, nhưng chưa đáp ứng được các yêu cầu về kích cỡ, màu sắc, độ cay và đặc biệt là vệ sinh an toàn thực phẩm của thị trường nhập khẩu. Người trồng ớt có hiệu quả sản xuất chưa cao (hiệu quả kỹ thuật 0,58; hiệu quả chi phí 0,37; hiệu quả phân phối nguồn lực 0,52), mặc dù hiệu quả theo quy mô khá hợp lý (0,86). Diện tích trồng ớt lớn có tác động tích cực đến hiệu quả sản xuất. Nông dân nhận giá trị gia tăng thuần trên mỗi kg ớt cao nhất nhưng lợi nhuận hàng năm thấp do sản lượng sản xuất nhỏ lẻ. Thị trường tiêu thụ ớt có độ tập trung cao ở khâu trung gian, khiến nông dân khó thương thuyết giá. Rủi ro trong chuỗi như thời tiết, dịch bệnh, giá cả đầu vào/đầu ra và yêu cầu thị trường chưa được quản lý tốt, đồng thời hậu cần yếu kém.
Để khắc phục các điểm nghẽn, nghiên cứu đề xuất hai chiến lược chính: nâng cao chất lượng sản phẩm và đầu tư công nghệ, cùng với 8 nhóm giải pháp cụ thể từ phân tích SWOT. Các hàm ý quản trị tập trung vào việc tổ chức sản xuất ớt chất lượng cao với chi phí thấp hơn thông qua liên kết kinh doanh, tập huấn kỹ thuật, nâng cao kiến thức kinh tế và đầu tư công nghệ để đáp ứng tốt hơn yêu cầu thị trường về số lượng, chất lượng và giá cạnh tranh.
Nội dung Chương 1 giới thiệu ý nghĩa khoa học và những tồn tại của chuỗi ngành hàng ớt dẫn đến sự cần thiết phải thực hiện nghiên cứu; Mục tiêu và câu hỏi nghiên cứu; Đối tượng và phạm vi nghiên cứu; Ý nghĩa khoa học, thực tiễn của nghiên cứu và cấu trúc luận án.
Chương này tập trung lược khảo tổng quan phương pháp tiếp cận CGT, những kết quả nghiên cứu về CGT và mục đích nghiên cứu CGT cũng như các chiến lược nâng cấp CGT nông sản, những nghiên cứu về phân tích hiệu quả sản xuất ớt trong và ngoài nước để xác định khung nghiên cứu của luận án.
Chương 3 bao gồm chi tiết các khái niệm về CGT đã được đề cập trong khung nghiên cứu; Các phương pháp tiếp cận, thu thập dữ liệu và phân tích dữ liệu.
Nội dung chương 4 trình bày kết quả nghiên cứu theo các mục tiêu cụ thể bao gồm: phân tích yêu cầu thị trường, đánh giá thực trạng sản xuất, chế biến và phân tích hiệu quả sản xuất ớt, các yếu tố ảnh hưởng đến hiệu quả sản xuất, phân tích CGT ớt vùng ĐBSCL và đề xuất các chiến lược nâng cấp CGT ớt vùng ĐBSCL.
Chương này trình bày tóm tắt kết quả thực hiện nghiên cứu và những tồn tại; một số hàm ý quản trị có thể vận dụng vào thực tế để nâng cấp CGT ớt ở các tỉnh trồng ớt vùng ĐBSCL.