Các nhân tố ảnh hưởng đến Chất lượng Kiểm toán của Kiểm toán nhà nước Việt Nam
Kiểm toán
Luận án tập trung nghiên cứu về các nhân tố ảnh hưởng đến Chất lượng Kiểm toán (CLKT) của Kiểm toán nhà nước (KTNN) Việt Nam. Nghiên cứu xuất phát từ thực tiễn cho thấy chất lượng kiểm toán là trọng tâm của nhiều công trình khoa học, nhưng đa phần tập trung vào các công ty kiểm toán độc lập, trong khi các nghiên cứu về CLKT của KTNN còn hạn chế, chưa xác định và kiểm định toàn diện các nhân tố ảnh hưởng. Thực trạng này dẫn đến các hạn chế như kết luận, kiến nghị kiểm toán còn chung chung, tỷ lệ thực hiện kiến nghị chưa đạt 100%, và các vướng mắc trong phối hợp hoạt động. Mục tiêu của luận án là xem xét, phân tích các nhân tố chính ảnh hưởng đến CLKT trong lĩnh vực kiểm toán tài chính, tài sản công của KTNN Việt Nam, từ đó đề xuất các giải pháp phù hợp để nâng cao CLKT.
Để đạt được mục tiêu, nghiên cứu sử dụng kết hợp phương pháp định tính (nghiên cứu tài liệu, phỏng vấn sâu chuyên gia) và định lượng (khảo sát bằng bảng hỏi Likert 5 cấp độ, thu thập dữ liệu thứ cấp và sơ cấp, xử lý bằng phần mềm SPSS với các kỹ thuật kiểm định Cronbach's alpha, phân tích nhân tố khám phá, hồi quy tuyến tính bội). Kết quả nghiên cứu đã xác định 03 nhóm nhân tố chính gồm 08 biến độc lập có ảnh hưởng thuận chiều đến CLKT của KTNN Việt Nam. Cụ thể, các nhóm nhân tố bao gồm: (i) Nhóm nhân tố thuộc về kiểm toán viên nhà nước (Kinh nghiệm, Tuân thủ chuẩn mực và hướng dẫn kỹ thuật chuyên môn, Độc lập, Chuyên môn_Đào tạo, Chuyên nghiệp); (ii) Nhóm nhân tố thuộc về KTNN (Kiểm soát chất lượng kiểm toán_Sự tham gia của lãnh đạo, Uy tín); và (iii) Nhóm nhân tố thuộc về môi trường thể chế (Sự quan tâm, phối hợp thường xuyên, chặt chẽ của các cơ quan trực thuộc Quốc hội, Chính phủ và các cơ quan dân cử). Mức độ ảnh hưởng của từng nhân tố được xếp theo thứ tự giảm dần, trong đó "Kinh nghiệm của KTVNN" có ảnh hưởng mạnh nhất.
Luận án đóng góp về mặt lý luận bằng cách bổ sung cơ sở lý luận, xây dựng mô hình hồi quy và xác định các nhân tố ảnh hưởng. Về mặt thực tiễn, nghiên cứu đề xuất các khuyến nghị cụ thể nhằm nâng cao CLKT của KTNN Việt Nam, tập trung vào việc nâng cao chất lượng đội ngũ kiểm toán viên, cải thiện hoạt động của KTNN và hoàn thiện môi trường thể chế liên quan. Các giải pháp bao gồm duy trì tính độc lập, ứng dụng công nghệ thông tin, phát triển nguồn nhân lực, hoàn thiện pháp luật, tăng cường phối hợp và áp dụng cơ chế khen thưởng/xử phạt.