PHỐI ÂM TRONG CÁC TÁC PHẨM HỢP XƯỚNG VIỆT NAM
Âm nhạc học (Mã số ngành: 62 21 02 01)
Luận án "Phối âm trong các tác phẩm hợp xướng Việt Nam" của Nguyễn Xuân Chiến là một công trình nghiên cứu chuyên sâu về nghệ thuật phối âm trong các tác phẩm hợp xướng Việt Nam. Đề tài này được lựa chọn nhằm nghiên cứu, đúc kết và đánh giá một cách nghiêm túc, khoa học về đặc điểm nghệ thuật phối âm của các tác giả Việt Nam, trong bối cảnh nghệ thuật hợp xướng Việt Nam ra đời muộn so với châu Âu nhưng đã đạt được những thành tựu đáng kể.
Mục đích nghiên cứu của luận án là tìm ra những điểm kế thừa các thủ pháp phối âm từ thời kỳ Cổ điển và lãng mạn của châu Âu, đồng thời làm rõ những sáng tạo độc đáo của các nhạc sĩ Việt Nam trong việc phối âm cho hợp xướng. Nhiệm vụ nghiên cứu bao gồm tổng quan về sự hình thành và phát triển nghệ thuật hợp xướng trên thế giới và tại Việt Nam; phân tích các đặc điểm, phân loại hợp xướng; và hệ thống hóa các thủ pháp phối âm trong hợp xướng châu Âu.
Phạm vi nghiên cứu của luận án giới hạn trong 50 tác phẩm hợp xướng của các tác giả Việt Nam, được sáng tác từ năm 1954 đến nay, bao gồm nhiều thể loại như ca khúc hợp xướng, liên ca khúc hợp xướng, tổ khúc hợp xướng, hợp xướng không nhạc đệm (A cappella), hợp xướng có nhạc đệm và hợp xướng phóng tác từ dân ca. Luận án tập trung phân tích các thủ pháp phối âm, cách phối phần đệm và việc sử dụng ca từ trong các tác phẩm này.
Kết quả nghiên cứu đã làm rõ sự kế thừa khoa học và sáng tạo của các nhạc sĩ Việt Nam. Họ đã vận dụng các thang âm điệu thức ngũ cung đặc trưng của dân tộc, lối tiến hành 4 bè song song, cũng như các quãng 5, 8 song song – những đặc điểm hiếm thấy trong hợp xướng quốc tế. Luận án cũng phân tích vai trò của phần nhạc đệm (đặc biệt là piano và dàn nhạc) và cách vận dụng ca từ trong các bè hợp xướng, làm nổi bật phong cách Việt Nam đậm nét. Công trình này góp phần khẳng định giá trị khoa học và nghệ thuật của các tác phẩm hợp xướng Việt Nam, đồng thời là tài liệu tham khảo quan trọng cho việc giảng dạy, biểu diễn và sáng tác hợp xướng trong tương lai, hướng tới một nền hợp xướng Việt Nam mang tầm quốc tế và đậm đà bản sắc dân tộc.