HOÀN THIỆN THÔNG TIN KẾ TOÁN CÔNG BỐ CỦA CÁC DOANH NGHIỆP NIÊM YẾT NHẰM ĐÁP ỨNG NHU CẦU THÔNG TIN CỦA CÁC NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI TẠI VIỆT NAM
Kế toán (Mã số: 9.34.03.01)
Luận án "Hoàn thiện thông tin kế toán công bố của các doanh nghiệp niêm yết nhằm đáp ứng nhu cầu thông tin của các ngân hàng thương mại tại Việt Nam" được thực hiện trong bối cảnh nền kinh tế Việt Nam tăng trưởng mạnh mẽ, đặt ra yêu cầu cao về nguồn vốn cho doanh nghiệp từ các ngân hàng thương mại. Thông tin kế toán công bố đóng vai trò thiết yếu trong quyết định cấp tín dụng của ngân hàng. Tuy nhiên, các nghiên cứu trước đây về nhu cầu thông tin của ngân hàng thương mại đối với doanh nghiệp niêm yết còn hạn chế, chủ yếu tập trung vào nhà đầu tư hoặc các loại hình doanh nghiệp khác.
Mục tiêu của luận án là đánh giá thực trạng thông tin kế toán công bố của các doanh nghiệp niêm yết, tìm hiểu nhu cầu và cách thức sử dụng thông tin này của ngân hàng thương mại trong quyết định cho vay. Từ đó, luận án đề xuất các giải pháp nhằm nâng cao chất lượng thông tin kế toán công bố, hỗ trợ doanh nghiệp niêm yết tiếp cận vốn và giúp ngân hàng thương mại đưa ra quyết định hiệu quả. Phạm vi nghiên cứu tập trung vào thông tin kế toán công bố của doanh nghiệp niêm yết và nhu cầu thông tin của các ngân hàng thương mại tại Việt Nam, sử dụng dữ liệu từ năm 2018 đến 2020. Luận án kết hợp phương pháp nghiên cứu định tính (phỏng vấn chuyên gia) và định lượng (khảo sát bảng hỏi) để thu thập và phân tích dữ liệu.
Kết quả nghiên cứu cho thấy, thông tin kế toán công bố là nguồn thông tin quan trọng nhất đối với ngân hàng khi thẩm định khách hàng doanh nghiệp niêm yết. Các báo cáo tài chính (Bảng cân đối kế toán, Báo cáo kết quả hoạt động kinh doanh, Báo cáo lưu chuyển tiền tệ) và ý kiến kiểm toán đều có tầm quan trọng cao. Tuy nhiên, các thông tin kế toán công bố hiện nay mới chỉ đáp ứng được phần nào nhu cầu của ngân hàng. Hạn chế bao gồm việc lập báo cáo lưu chuyển tiền tệ theo phương pháp gián tiếp làm giảm tính hữu ích, thuyết minh báo cáo tài chính còn chung chung, thiếu chi tiết và tính liên kết giữa các báo cáo chưa cao. Nguyên nhân được chỉ ra từ phía doanh nghiệp (lo ngại lộ bí mật, chất lượng nhân sự kế toán), cơ quan Nhà nước (quy định chưa theo kịp chuẩn mực quốc tế, giám sát chưa hiệu quả) và các ngân hàng (phương pháp thẩm định máy móc, thiếu kiến thức kế toán chuyên sâu).
Trên cơ sở đó, luận án đề xuất các giải pháp hoàn thiện thông tin kế toán công bố, bao gồm: bổ sung Báo cáo thay đổi Vốn chủ sở hữu, khuyến khích lập báo cáo lưu chuyển tiền tệ theo phương pháp trực tiếp, tăng tính liên kết giữa các báo cáo tài chính, quy định chi tiết hơn thông tin thuyết minh, và trình bày số liệu nhiều năm. Đồng thời, luận án cũng đưa ra kiến nghị cho các bên liên quan như doanh nghiệp niêm yết, Nhà nước, ngân hàng thương mại, hiệp hội nghề nghiệp và cơ sở đào tạo nhằm nâng cao chất lượng và tính hữu ích của thông tin kế toán công bố.
Luận án bao gồm các phần chính sau: