NGHIÊN CỨU PHÂN LOẠI HỌ RÁNG THƯ DỰC (THELYPTERIDACEAE CHING EX PIC. SERM. ) Ở VIỆT NAM
THỰC VẬT HỌC
Luận án này tập trung vào nghiên cứu phân loại họ Ráng thư dực (Thelypteridaceae Ching ex Pic. Serm.) tại Việt Nam, một họ thực vật quan trọng trong ngành Dương xỉ với nhiều giá trị khoa học và kinh tế, bao gồm cả việc sử dụng làm dược liệu. Công trình được thực hiện trong bối cảnh các tài liệu phân loại trước đây về họ này ở Việt Nam còn thiếu tính thực tiễn và chưa chi tiết.
Mục đích chính của luận án là hoàn thiện một cách chi tiết và có hệ thống nghiên cứu phân loại họ Thelypteridaceae ở Việt Nam, làm cơ sở khoa học cho việc xuất bản Thực vật chí Việt Nam và các nghiên cứu tiếp theo. Về mặt khoa học, công trình giúp cập nhật và hoàn thiện vốn hiểu biết về phân loại họ Ráng thư dực, đồng thời hỗ trợ các lĩnh vực khác như dược liệu và khoa học sự sống. Về mặt thực tiễn, kết quả nghiên cứu cung cấp căn cứ khoa học cho các lĩnh vực công nghệ và giảng dạy.
Kết quả nghiên cứu đã xác định và sắp xếp các taxon thuộc họ Thelypteridaceae theo hệ thống PPGI (2016), ghi nhận 18 chi và 52 loài ở Việt Nam. Trong đó, luận án đã công bố bổ sung 2 loài mới cho hệ thực vật Việt Nam (Amblovenatum immersum, Amblovenatum opulentum), cập nhật tên khoa học mới cho 2 chi (Amblovenatum J.P. Roux, Mesopteris Ching) và 1 loài (Mesopteris tonkinensis), cùng với ghi nhận phân bố mới cho 1 loài (Amblovenatum terminans). Luận án cũng đã xây dựng khóa định loại các cặp đặc điểm đối lập và cung cấp thông tin chi tiết cho từng taxon, bao gồm tên khoa học, tên tiếng Việt, trích dẫn tài liệu, hình dạng, mẫu chuẩn sinh học, khu vực sinh sống và hình minh họa.
Đặc biệt, dựa trên dữ liệu giải mã trình tự gen lục lạp (rbcL) của 4 loài tại Việt Nam và kết hợp với dữ liệu genbank, luận án đã xây dựng biểu đồ mối quan hệ gần gũi giữa 18 chi của họ Ráng thư dực, phân thành 6 nhóm. Nghiên cứu cũng ghi nhận 7 chi và 12 loài có giá trị chữa bệnh, với các bộ phận sử dụng như toàn cây, thân rễ và lá. Đây là công trình phân loại họ Ráng thư dực chi tiết, có hệ thống và chính xác nhất ở Việt Nam tính đến thời điểm hiện tại.