VAI TRÒ CỦA NHÀ TRƯỜNG QUÂN ĐỘI TRONG QUÁ TRÌNH HÌNH THÀNH PHẨM CHẤT CHÍNH TRỊ CỦA HỌC VIÊN ĐÀO TẠO SĨ QUAN QUÂN ĐỘI HIỆN NAY
XÃ HỘI HỌC
Luận án tiến sĩ “Vai trò của nhà trường quân đội trong quá trình hình thành phẩm chất chính trị của học viên đào tạo sĩ quan quân đội hiện nay” của Nguyễn Trọng Tuân tập trung nghiên cứu một vấn đề then chốt trong công tác đào tạo cán bộ quân đội. Trong bối cảnh toàn cầu hóa, cách mạng công nghiệp 4.0 và sự tác động của các yếu tố xã hội như kinh tế thị trường, mạng xã hội, cùng các hoạt động “diễn biến hòa bình”, việc hình thành phẩm chất chính trị (PCTT) cho sĩ quan tương lai đang đối mặt với nhiều thách thức. Nhà trường quân đội, với vai trò trung tâm, vẫn còn những hạn chế nhất định về nội dung, phương pháp giáo dục và môi trường văn hóa chính trị.
Mục tiêu của luận án là làm rõ và phân tích có hệ thống vai trò của nhà trường quân đội trong quá trình hình thành PCTT cho học viên, xác định các yếu tố xã hội ảnh hưởng và đề xuất giải pháp khoa học, khả thi. Để đạt được mục tiêu này, nghiên cứu đã vận dụng tổng hợp các lý thuyết xã hội học giáo dục như lý thuyết xã hội hóa, lý thuyết vai trò - vị thế xã hội và lý thuyết chức năng. Phương pháp nghiên cứu kết hợp định tính (phân tích tài liệu, phỏng vấn sâu 30 cán bộ, giảng viên và học viên) và định lượng (khảo sát bảng hỏi 775 người tại Học viện Hậu cần, Trường Sĩ quan Chính trị, Trường Sĩ quan Lục quân 1), sử dụng phần mềm SPSS 26.0 để xử lý dữ liệu.
Kết quả nghiên cứu đã hệ thống hóa cơ sở lý luận, làm rõ khái niệm PCTT và vai trò của nhà trường quân đội, đồng thời chỉ ra ba vai trò cơ bản: giáo dục lý luận chính trị; tổ chức các hoạt động bồi dưỡng, rèn luyện PCTT; và xây dựng môi trường văn hóa chính trị quân sự. Luận án khẳng định các nhà trường quân đội đã thực hiện tương đối tốt các vai trò này, đặc biệt là vai trò giáo dục lý luận chính trị, góp phần hình thành bản lĩnh chính trị, lòng trung thành và ý thức trách nhiệm cho học viên. Tuy nhiên, vẫn còn những hạn chế về nội dung, hình thức giáo dục, chất lượng đội ngũ và tính tự giác của học viên. Nhiều yếu tố ảnh hưởng đã được xác định, trong đó các yếu tố chủ quan từ nhà trường và học viên có tác động trực tiếp và mạnh mẽ nhất.
Trên cơ sở đó, luận án đề xuất một hệ thống giải pháp đồng bộ và toàn diện. Các giải pháp bao gồm tăng cường lãnh đạo, chỉ đạo và nâng cao nhận thức cho các chủ thể; xây dựng đội ngũ cán bộ, giảng viên mẫu mực; hoàn thiện, cập nhật nội dung, chương trình đào tạo; đổi mới phương pháp dạy học; xây dựng nhà trường mẫu mực, đoàn kết, dân chủ, kỷ cương; và nâng cao ý thức tự giác của học viên. Những giải pháp này nhằm phát huy tối đa vai trò của nhà trường quân đội, góp phần xây dựng đội ngũ sĩ quan có phẩm chất chính trị vững vàng, đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ bảo vệ Tổ quốc trong tình hình mới.