Thái độ chấp hành kỷ luật của hạ sĩ quan, binh sĩ ở đơn vị cơ sở trong Quân đội nhân dân Việt Nam và các yếu tố ảnh hưởng
Tâm lý học (từ góc độ tâm lý học lãnh đạo quản lý)
Luận án được thực hiện trong bối cảnh Nghị quyết Đại hội đại biểu lần thứ XIII của Đảng nhấn mạnh yêu cầu xây dựng Quân đội nhân dân cách mạng, chính quy, tinh nhuệ, hiện đại, trong đó việc củng cố và nâng cao tính kỷ luật cho quân nhân, đặc biệt là thái độ chấp hành kỷ luật của hạ sĩ quan, binh sĩ ở đơn vị cơ sở, là nội dung quan trọng hàng đầu. Kỷ luật quân đội được xác định là nền tảng tạo nên sức mạnh, sự thống nhất và đoàn kết.
Nghiên cứu tập trung vào đối tượng là biểu hiện, mức độ thái độ chấp hành kỷ luật và các yếu tố ảnh hưởng đến thái độ này ở hạ sĩ quan, binh sĩ tại đơn vị cơ sở. Khách thể nghiên cứu bao gồm hạ sĩ quan, binh sĩ cùng cán bộ chỉ huy, quản lý. Phạm vi nghiên cứu đi sâu vào tính tích cực của thái độ chấp hành kỷ luật trên ba mặt biểu hiện chính: nhận thức, cảm xúc và hành vi, đồng thời làm rõ các yếu tố chi phối.
Cơ sở lý luận của luận án dựa trên Chủ nghĩa Mác-Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, đường lối của Đảng về xây dựng Quân đội và kỷ luật quân đội, cùng với các nguyên tắc, phạm trù của khoa học tâm lý. Cơ sở chính trị và pháp lý được xây dựng từ các nghị quyết của Đảng, Quân ủy Trung ương, Bộ Quốc phòng, cùng các luật và thông tư liên quan (như Thông tư số 143/2023/TT-BQP về xử lý kỷ luật).
Luận án đã xác định và luận giải rõ những biểu hiện, mức độ biểu hiện thái độ chấp hành kỷ luật, cũng như phân tích các yếu tố ảnh hưởng đến thái độ này. Kết quả nghiên cứu chỉ ra rằng thái độ chấp hành kỷ luật của hạ sĩ quan, binh sĩ ở mức cao, tuy nhiên, mặt biểu hiện hành vi chấp hành kỷ luật lại ở mức thấp nhất. Trên cơ sở đó, luận án đề xuất các biện pháp tâm lý - xã hội nhằm nâng cao thái độ tích cực chấp hành kỷ luật cho đối tượng nghiên cứu. Luận án cũng chỉ ra khoảng trống nghiên cứu khi chưa có công trình nào trực tiếp đề cập đến vấn đề này từ góc độ tâm lý học lãnh đạo quản lý.
Thái độ được định nghĩa là trạng thái tâm lý tương đối ổn định, thể hiện sự sẵn sàng phản hồi tích cực hoặc không tích cực, có sự tham gia của ý thức, tính mức độ và tính chi phối, biểu hiện qua nhận thức, cảm xúc và hành vi. Các yếu tố ảnh hưởng được phân thành yếu tố chủ quan (nhu cầu học tập, ý chí khắc phục khó khăn, kinh nghiệm hoạt động quân sự, thói quen) và yếu tố khách quan. Phương pháp nghiên cứu đa dạng, bao gồm nghiên cứu tài liệu, phương pháp chuyên gia, điều tra bằng bảng hỏi, quan sát, phỏng vấn, nghiên cứu kết quả hoạt động, phân tích chân dung tâm lý điển hình và thống kê toán học, được triển khai qua bốn giai đoạn cụ thể. Mức độ tích cực của thái độ chấp hành kỷ luật được phân loại thành 5 cấp độ từ rất thấp đến rất cao.