Dạy học Hát Bả trạo cho học sinh Trung học cơ sở tại thành phố Đà Nẵng theo hướng tích hợp
Lý luận và Phương pháp dạy học Âm nhạc
Luận án tiến sĩ "Dạy học Hát Bả trạo cho học sinh Trung học cơ sở tại thành phố Đà Nẵng theo hướng tích hợp" thuộc ngành Lý luận và Phương pháp dạy học Âm nhạc, được thực hiện bởi Nguyễn Thị Lệ Quyên tại Trường Đại học Sư phạm Nghệ thuật Trung ương. Đề tài xuất phát từ tính cấp thiết của việc bảo tồn và phát huy âm nhạc truyền thống, cụ thể là Hát Bả trạo – di sản văn hóa phi vật thể quốc gia của cư dân vùng biển duyên hải Nam Trung Bộ, đang đứng trước nguy cơ mai một trong giới trẻ. Bối cảnh Chương trình Giáo dục Phổ thông 2018 theo hướng phát triển năng lực cũng mở ra cơ hội đổi mới phương pháp dạy học âm nhạc theo hướng tích hợp. Mặc dù một số trường THCS tại Đà Nẵng đã giới thiệu Hát Bả trạo, việc triển khai chưa phổ biến và thiếu các nghiên cứu chuyên sâu về dạy học tích hợp thể loại này.
Mục đích nghiên cứu là đề xuất các biện pháp dạy học Hát Bả trạo theo hướng tích hợp phù hợp với đặc điểm học sinh THCS tại Đà Nẵng, nhằm làm phong phú nội dung dạy học âm nhạc, giữ gìn bản sắc âm nhạc truyền thống địa phương và nâng cao chất lượng dạy học. Để đạt được mục tiêu này, luận án thực hiện các nhiệm vụ: nghiên cứu tổng quan và hệ thống hóa cơ sở lý luận, phân tích đặc điểm nghệ thuật của Hát Bả trạo (lời ca, thể thơ, lề lối, làn điệu, cấu trúc, giai điệu, không gian diễn xướng), khảo sát thực trạng dạy học và đề xuất, thực nghiệm sư phạm các biện pháp dạy học tích hợp.
Đối tượng nghiên cứu bao gồm đặc điểm Hát Bả trạo, hoạt động dạy học Hát Bả trạo theo hướng tích hợp và các biện pháp dạy học đề xuất. Phạm vi nghiên cứu tập trung vào cơ sở lý luận, phân tích 10 làn điệu Hát Bả trạo tiêu biểu và đề xuất biện pháp tích hợp vào môn Âm nhạc (Thường thức, Nghe nhạc, Hát), Hoạt động trải nghiệm, hướng nghiệp, và Giáo dục địa phương, cùng với phương pháp dự án liên môn và bồi dưỡng giáo viên. Thực nghiệm được tiến hành tại 4 trường THCS ven biển Đà Nẵng từ năm 2021 đến 2025.
Luận án sử dụng cách tiếp cận thực tiễn, theo quá trình dạy học, phát triển năng lực người học và liên ngành (lý luận âm nhạc dân tộc, lý luận dạy học âm nhạc, lý luận dạy học tích hợp). Các phương pháp nghiên cứu lý thuyết (phân tích, tổng hợp, so sánh) và thực tiễn (điền dã, điều tra, phỏng vấn sâu, chuyên gia, quan sát sư phạm, thực nghiệm sư phạm, thống kê toán học) được áp dụng.
Đóng góp của luận án bao gồm việc bổ sung lý luận về dạy học Hát Bả trạo theo hướng tích hợp, xây dựng khung lý thuyết quá trình dạy học, làm rõ đặc điểm thể loại và mối liên hệ với giáo dục âm nhạc. Về thực tiễn, luận án đánh giá thực trạng, đề xuất các biện pháp khả thi, cung cấp tài liệu tham khảo cho giáo viên và quản lý giáo dục, góp phần bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa truyền thống của Hát Bả trạo.