Tên luận án:
XU HƯỚNG BIẾN ĐỔI KIẾN TRÚC NÔNG THÔN TỈNH QUẢNG TRỊ
Ngành:
Kiến trúc (Mã số: 9.58.01.01)
Tóm tắt nội dung tài liệu:
Luận án "Xu hướng biến đổi kiến trúc nông thôn tỉnh Quảng Trị" của Hoàng Đức Anh Vũ tập trung nghiên cứu sự biến đổi của kiến trúc nông thôn (KTNT) tại Quảng Trị, một tỉnh Bắc Trung Bộ có khí hậu khắc nghiệt và chịu nhiều tác động từ lịch sử, đô thị hóa, phát triển kinh tế, xã hội, khoa học công nghệ, cùng công nghiệp hóa - hiện đại hóa. Mục tiêu chính của nghiên cứu là nhận diện các xu hướng biến đổi của KTNT Quảng Trị, đánh giá mức độ tích cực hay hạn chế của chúng, từ đó đề xuất các định hướng phát triển KTNT bền vững, hiệu quả và thích ứng với biến đổi khí hậu.
Nghiên cứu sử dụng nhiều phương pháp như thu thập tài liệu, điều tra khảo sát thực địa, so sánh, đối chiếu, điều tra xã hội học, bản đồ, lịch sử, kế thừa và lấy ý kiến chuyên gia. Phạm vi nghiên cứu tập trung vào cấu trúc làng và không gian KTNT ở vùng đồng bằng và ven biển, chủ yếu là kiến trúc nhà ở, với tầm nhìn đến năm 2035 và đến năm 2050.
Luận án đã hệ thống hóa quá trình hình thành, phát triển làng, xã và KTNT tỉnh Quảng Trị qua các giai đoạn lịch sử, nhận diện những đặc điểm và giá trị truyền thống của KTNT, đồng thời phân tích các yếu tố tác động đến sự biến đổi. Sáu xu hướng biến đổi chính được nhận diện và đánh giá: đô thị hóa nông thôn (được đánh giá tốt), mở rộng ra ngoài phạm vi làng truyền thống (trung bình), bảo tồn giá trị kiến trúc truyền thống (tốt), đa dạng hóa/hiện đại hóa kiến trúc nhà ở (trung bình), tăng nhanh các kiểu nhà ở tách ra từ gia đình lớn/chia lô (kém), và kiên cố hóa nhà ở thích ứng biến đổi khí hậu (tốt).
Dựa trên những đánh giá này, luận án đề xuất các định hướng phát triển không gian cấu trúc làng thuần nông theo mô hình "làng nông thị", bảo tồn làng nghề truyền thống gắn với du lịch dịch vụ, và phát triển làng đánh bắt hải sản ven biển theo hướng du lịch gắn với văn hóa kiến trúc bản địa, đảm bảo kế thừa giá trị truyền thống, tích hợp tiện nghi hiện đại và thích ứng với biến đổi khí hậu. Luận án góp phần bổ sung cơ sở lý luận và thực tiễn cho quy hoạch, quản lý và phát triển KTNT tại Quảng Trị và các vùng nông thôn khác ở Việt Nam.
Mục lục chi tiết:
Mở đầu
- 1. Lý do chọn đề tài
- 2. Mục đích và mục tiêu nghiên cứu
- 3. Đối tượng nghiên cứu, phạm vi và giới hạn nghiên cứu
- 4. Phương pháp nghiên cứu
- 5. Nội dung nghiên cứu
- 6. Giá trị khoa học và thực tiễn của luận án
- 7. Những đóng góp mới của luận án
- 8. Cấu trúc luận án
- 9. Một số thuật ngữ sử dụng luận án
Nội dung
CHƯƠNG 1 : TỔNG QUAN VỀ QUÁ TRÌNH HÌNH THÀNH, PHÁT TRIỂN LÀNG, XÃ VÀ KIẾN TRÚC NÔNG THÔN TỈNH QUẢNG TRỊ
- 1.1. Quá trình hình thành, phát triển làng, xã tỉnh Quảng Trị
- 1.1.1. Giai đoạn trước khi người Việt đến định cư (trước năm 1075)
- 1.1.2. Giai đoạn người Việt đến định cư đến thời triều Nguyễn (1075 - 1801)
- 1.1.3. Giai đoạn triều Nguyễn (1801 – 1945)
- 1.1.4. Giai đoạn kháng chiến chống Pháp và chống Mỹ (1945 – 1975)
- 1.1.5. Giai đoạn tái thiết sau chiến tranh (1975 – 1986)
- 1.1.6. Giai đoạn 1986 đến nay
- 1.2. Cấu trúc làng truyền thống tỉnh Quảng Trị
- 1.2.1. Cơ cấu tổ chức làng
- 1.2.2. Cấu trúc không gian làng truyền thống
- 1.2.3. Cảnh quan không gian làng truyền thống
- 1.3. Các công trình kiến trúc truyền thống của làng
- 1.3.1. Nhà ở
- 1.3.2. Các công trình văn hóa, tín ngưỡng
- 1.4. Thực trạng kiến trúc nông thôn tỉnh Quảng Trị
- 1.4.1. Thực trạng cấu trúc không gian làng
- 1.4.2. Thực trạng kiến trúc nhà ở nông thôn
- 1.5. Các công trình nghiên cứu có liên quan
- 1.6. Đánh giá tổng quát và các vấn đề cần nghiên cứu
- 1.6.1. Đánh giá tổng quát
- 1.6.2. Các vấn đề cần nghiên cứu giải quyết
CHƯƠNG 2 : CƠ SỞ KHOA HỌC ĐỂ NHẬN DIỆN XU HƯỚNG BIẾN ĐỔI KIẾN TRÚC NÔNG THÔN TỈNH QUẢNG TRỊ
- 2.1. Cơ sở pháp lý
- 2.2. Cơ sở lý thuyết
- 2.2.1. Lý luận nhận diện sự biến đổi kiến trúc nông thôn tỉnh Quảng Trị
- 2.2.2. Lý thuyết về quy hoạch nông thôn phát triển bền vững thích ứng với biến đổi khí hậu
- 2.2.3. Lý thuyết về quy hoạch cải tạo chỉnh trang làng, bảo tồn kế thừa các giá trị kiến trúc, làng nghề truyền thống
- 2.2.4. Xu hướng phát triển kiến trúc nông thôn theo hướng sinh thái, bền vững
- 2.3. Các yếu tố tác động đến sự biến đổi kiến trúc nông thôn tỉnh Quảng Trị
- 2.3.1. Đặc điểm tự nhiên và biến đổi khí hậu
- 2.3.2. Kinh tế - xã hội
- 2.3.3. Lịch sử - văn hóa
- 2.3.4. CNH – HĐH nông nghiệp, nông thôn
- 2.3.5. Đô thị hóa nông thôn
- 2.3.6. Chương trình mục tiêu quốc gia về xây dựng nông thôn mới
- 2.3.7. Biến động về dân cư
- 2.3.8. Dân số và cấu trúc gia đình
- 2.3.9. Chuyển đổi nghề nghiệp
- 2.3.10. Nhu cầu của người dân về ở, sinh hoạt và lao động
- 2.3.11. Sự phát triển về khoa học kỹ thuật, vật liệu xây dựng
- 2.4. Nhận diện những đặc điểm và giá trị kiến trúc nông thôn truyền thống tỉnh Quảng Trị
- 2.4.1. Đặc điểm và giá trị tổ chức không gian làng
- 2.4.2. Đặc điểm và giá trị kiến trúc nhà ở
- 2.5. Bài học kinh nghiệm về định hướng phát triển kiến trúc nông thôn thế giới
- 2.6. Tổng hợp kết quả phiếu khảo sát ý kiến chuyên gia đánh giá các xu hướng biến đổi kiến trúc nông thôn tỉnh Quảng Trị
CHƯƠNG 3 : XU HƯỚNG BIẾN ĐỔI VÀ ĐỊNH HƯỚNG PHÁT TRIỂN KIẾN TRÚC NÔNG THÔN TỈNH QUẢNG TRỊ
- 3.1. Nhận diện xu hướng biến đổi kiến trúc nông thôn tỉnh Quảng Trị
- 3.1.1. Những biến đổi về cấu trúc không gian làng
- 3.1.2. Những biến đổi về không gian kiến trúc nhà ở
- 3.2. Đánh giá các xu hướng biến đổi kiến trúc nông thôn tỉnh Quảng Trị
- 3.2.1. Phương pháp đánh giá các xu hướng biến đổi
- 3.2.2. Đánh giá các xu hướng biến đổi
- 3.2.2.1. Xu hướng đô thị hóa nông thôn
- 3.2.2.2. Xu hướng mở rộng ra ngoài phạm vi làng truyền thống
- 3.2.2.3. Xu hướng bảo tồn các giá trị kiến trúc truyền thống của làng
- 3.2.2.4. Xu hướng đa dạng hóa, hiện đại hóa kiến trúc nhà ở
- 3.2.2.5. Xu hướng tăng nhanh các kiểu nhà ở tách ra từ gia đình lớn, nhà chia lô phát triển theo chiều cao
- 3.2.2.6. Xu hướng kiên cố hóa kiến trúc nhà ở thích ứng với biến đổi khí hậu
- 3.3. Định hướng phát triển kiến trúc nông thôn tỉnh Quảng Trị
- 3.3.1. Định hướng phát triển làng thuần nông
- 3.3.1.1. Định hướng phát triển không gian kiến trúc, cảnh quan làng
- 3.3.1.2. Kế thừa và phát huy giá trị kiến trúc, cảnh quan làng
- 3.3.1.3. Định hướng phát triển kiến trúc nhà ở
- 3.3.2. Định hướng phát triển làng nghề, làng nghề truyền thống
- 3.3.2.1. Định hướng phát triển không gian kiến trúc, cảnh quan làng
- 3.3.2.2. Kế thừa và phát huy giá trị kiến trúc, cảnh quan làng
- 3.3.2.3. Định hướng phát triển kiến trúc nhà ở
- 3.3.3. Định hướng phát triển làng đánh bắt hải sản ven biển
- 3.3.3.1. Định hướng phát triển không gian kiến trúc, cảnh quan làng
- 3.3.3.2. Kế thừa và phát huy giá trị kiến trúc, cảnh quan làng
- 3.3.3.3. Định hướng phát triển kiến trúc nhà ở
- 3.4. Bàn luận kết quả nghiên cứu
- Về các xu hướng biến đổi KTNT tỉnh Quảng Trị
- Về đánh giá xu hướng biến đổi KTNT tỉnh Quảng Trị
- Về định hướng phát triển KTNT tỉnh Quảng Trị
- Hiệu quả của kết quả nghiên cứu
Kết luận và kiến nghị