NGHIÊN CỨU NHU CẦU DINH DƯỠNG VÀ XÂY DỰNG CÔNG THỨC THỨC ĂN NUÔI CÁ KÈO Pseudapocryptes elongatus (Cuvier, 1816)
Nuôi trồng Thủy sản
Luận án Tiến sĩ Thủy sản năm 2016 của Trần Thị Bé, được thực hiện tại Trường Đại học Cần Thơ, với tựa đề "Nghiên cứu nhu cầu dinh dưỡng và xây dựng công thức thức ăn nuôi cá kèo Pseudapocryptes elongatus (Cuvier, 1816)". Nghiên cứu này ra đời trong bối cảnh thức ăn chiếm tỷ trọng lớn (60-70%) trong tổng chi phí sản xuất nuôi trồng thủy sản thâm canh, và sự thiếu hụt các công trình nghiên cứu toàn diện về nhu cầu dinh dưỡng cũng như công thức thức ăn hoàn chỉnh cho cá kèo – một đối tượng thủy sản có giá trị kinh tế và diện tích nuôi ngày càng tăng ở Đồng bằng sông Cửu Long (năm 2013 đạt 463 ha ở Bạc Liêu).
Mục tiêu tổng quát của luận án là xác định nhu cầu dinh dưỡng (năng lượng, protein và lipid) của cá kèo để làm cơ sở xây dựng công thức thức ăn phù hợp cho các giai đoạn nuôi thương phẩm. Về mặt khoa học, đề tài cung cấp các dẫn liệu về nhu cầu dinh dưỡng (protein, năng lượng, lipid, tỷ lệ CHO: L), hiệu quả sử dụng và khả năng tiêu hóa nguyên liệu. Về mặt thực tiễn, kết quả nghiên cứu giúp nhà sản xuất và người nuôi lựa chọn nguyên liệu, phát triển công thức thức ăn phù hợp và xác định tỷ lệ cho ăn tối ưu. Điểm mới của luận án là lần đầu tiên tại Việt Nam ứng dụng mô hình năng lượng sinh học để xác định nhu cầu protein và năng lượng cho bốn giai đoạn nuôi cá kèo, đồng thời xác định nhu cầu lipid, tỷ lệ CHO: L, hiệu quả sử dụng thức ăn và khả năng tiêu hóa một số nguyên liệu phổ biến.
Các phương pháp nghiên cứu bao gồm khảo sát tình hình sử dụng thức ăn, sinh trưởng và thành phần hóa học cá kèo nuôi thương phẩm tại Bạc Liêu (2010-2014); ứng dụng mô hình năng lượng sinh học để xác định nhu cầu năng lượng và protein thông qua các thí nghiệm bỏ đói, tiêu hóa thức ăn và hiệu quả sử dụng; xác định nhu cầu lipid, tỷ lệ carbohydrate/lipid (CHO:L) và hiệu quả sử dụng các nguồn lipid khác nhau; và đánh giá khả năng tiêu hóa một số nguyên liệu cung cấp protein và năng lượng phổ biến. Từ các kết quả này, luận án đã xây dựng hoàn chỉnh các công thức thức ăn cho cá kèo ở bốn giai đoạn nuôi thương phẩm, với hàm lượng protein tiêu hóa và năng lượng tiêu hóa cụ thể, cùng tỷ lệ lipid thích hợp. Kết quả khảo sát cho thấy thức ăn công nghiệp được sử dụng hoàn toàn, FCR dao động từ 1,38-1,46, chi phí thức ăn chiếm 52,4-55,5% tổng chi phí. Cá đạt khối lượng trung bình 21,1-21,7 g/con sau 4 tháng nuôi, với tỷ lệ sống 63,7-74,7% và năng suất 14,5-16,0 tấn/ha. Nhu cầu năng lượng duy trì là 11,3 kJ/(kg)0,81/ngày và protein duy trì là 0,4 g/(kg)0,83/ngày. Bột cá và cám gạo được xác định là hai nguồn nguyên liệu có độ tiêu hóa tốt nhất. Luận án kiến nghị nuôi thử nghiệm công thức thức ăn đã xây dựng để đánh giá chất lượng và hiệu quả kinh tế.