Luận án Nghiên cứu bệnh do phytoplasma hại sắn (Manihot esculenta Crantz) tại một số tỉnh Đông Nam Bộ

Tên luận án:

NGHIÊN CỨU BỆNH DO PHYTOPLASMA HẠI SẮN (Manihot esculenta Crantz) TẠI MỘT SỐ TỈNH ĐÔNG NAM BỘ

Ngành:

BẢO VỆ THỰC VẬT

Tóm tắt nội dung tài liệu:

Luận án "Nghiên cứu bệnh do phytoplasma hại sắn (Manihot esculenta Crantz) tại một số tỉnh Đông Nam Bộ" của Nguyễn Đức Thành, thực hiện tại Học viện Nông nghiệp Việt Nam năm 2016, tập trung giải quyết vấn đề cấp thiết về bệnh chổi phù thủy (hay chổi rồng) trên cây sắn. Cây sắn là một trong những cây trồng chủ lực, đem lại nguồn thu nhập và giá trị kinh tế cao cho Việt Nam. Tuy nhiên, sự xuất hiện của bệnh chổi phù thủy đã gây giảm năng suất củ 10-30% và hàm lượng tinh bột 20-30%, đặc biệt tại các tỉnh Đông Nam Bộ, nơi bệnh gây quan ngại nhưng nguyên nhân chưa được xác định chính xác, dẫn đến khó khăn trong công tác quản lý. Trên thế giới, bệnh phytoplasma hại sắn đã được ghi nhận ở nhiều vùng, gây ra các triệu chứng như biến vàng lá, chổi phù thủy và da cóc, với mức độ thiệt hại năng suất có thể lên tới 70-90%.

Mục tiêu của đề tài là chẩn đoán và phân loại phytoplasma gây hại sắn tại một số tỉnh Đông Nam Bộ, đồng thời đánh giá các đặc điểm sinh học chính của chúng như tính gây bệnh và khả năng lan truyền. Phạm vi nghiên cứu bao gồm điều tra mức độ phổ biến của bệnh, xác định nguyên nhân, nghiên cứu biện pháp chẩn đoán và phân loại phytoplasma, cùng khả năng lan truyền của bệnh trong điều kiện nhà lưới.

Các đóng góp mới và kết quả chính của đề tài bao gồm việc xác định phytoplasma là nguyên nhân gây bệnh chổi phù thủy hại sắn tại 9 tỉnh ở Việt Nam (Bà Rịa-Vũng Tàu, Đồng Nai, Bình Dương, Bình Phước, Tây Ninh, Quảng Ngãi, Kon Tum, Phú Thọ và Yên Bái). Phytoplasma gây bệnh được phân loại thuộc hai nhóm 16SrI (nhóm phụ 16SrI-B) và 16SrII (nhóm phụ 16SrII-A), trong đó một mẫu ở Yên Bái thuộc nhóm phụ mới trong 16SrI. Đề tài đã ứng dụng thành công các kỹ thuật chẩn đoán như kính hiển vi điện tử, nhuộm mô DAPI, PCR lồng, RFLP, và đặc biệt là thiết kế thành công bộ mồi LAMP-PCR đặc hiệu cho nhóm 16SrII, có thể áp dụng ngoài đồng ruộng. Nghiên cứu cũng chỉ ra rằng con đường lan truyền chính của bệnh là qua nhân giống vô tính (hom giống đã nhiễm bệnh) và qua tơ hồng, trong khi chưa phát hiện được côn trùng môi giới.

Những kết quả này có ý nghĩa khoa học và thực tiễn quan trọng, cung cấp cơ sở để đưa ra các biện pháp quản lý bệnh hiệu quả, bao gồm phát hiện sớm và sử dụng vật liệu giống sạch bệnh. Đề tài kiến nghị sử dụng bộ mồi LAMP-PCR để chẩn đoán phytoplasma nhóm 16SrII hại sắn, tránh dùng cây nhiễm bệnh làm vật liệu nhân giống, và tiếp tục nghiên cứu tuyển chọn các giống sắn có khả năng kháng bệnh và tiềm năng năng suất cao.