Luận án Hiệu quả của các dạng phân đạm trên phát thải N2O, bốc thoát NH3 và năng suất trong canh tác lúa ở Đồng bằng sông Cửu Long.

Tên luận án:

HIỆU QUẢ CỦA CÁC DẠNG PHÂN ĐẠM TRÊN PHÁT THẢI N₂O, BỐC THOÁT NH3 VÀ NĂNG SUẤT TRONG CANH TÁC LÚA Ở ĐỒNG BẰNG SÔNG CỬU LONG

Ngành:

Khoa học đất (Mã ngành: 62 62 01 03)

Tóm tắt nội dung tài liệu:

Luận án này tập trung vào việc giảm phát thải khí nhà kính (KNK), đặc biệt là khí N₂O, từ các hoạt động nông nghiệp, vốn là tác nhân gây biến đổi khí hậu. Nghiên cứu nhấn mạnh sự cần thiết của việc quản lý phân bón đạm hiệu quả trong canh tác lúa tại Đồng bằng sông Cửu Long (ĐBSCL) để giảm phát thải N₂O, hạn chế bốc thoát NH3, tăng hiệu quả sử dụng đạm và cải thiện năng suất cây trồng.

Mục tiêu chính của nghiên cứu là đánh giá hiệu quả của các dạng phân đạm cải tiến như urê-nBTPT, NPK viên nén và NPK IBDU lên sự phát thải N₂O, bốc thoát NH3 và năng suất lúa trong điều kiện canh tác ở ĐBSCL. Đồng thời, nghiên cứu khảo sát sự phân bố đạm trong đất và nước theo thời gian, cũng như ảnh hưởng của liều lượng đạm bón đến năng suất và hiệu quả sử dụng đạm.

Kết quả cho thấy các dạng phân đạm mới (urê-nBTPT, NPK viên nén, IBDU) có khả năng giảm phát thải N₂O đáng kể so với urê thông thường. Biện pháp tưới khô ngập luân phiên (AWD) không làm tăng phát thải N₂O mà còn góp phần tăng năng suất lúa và hiệu quả thu hồi đạm, đồng thời tiết kiệm nước. Việc bón vãi phân urê và urê-nBTPT gây tích lũy NH4+ cao trong nước ruộng, dẫn đến mất đạm do rửa trôi và bốc thoát NH3. Ngược lại, bón vùi sâu NPK viên nén giúp tích lũy NH4+ ở độ sâu 5-10 cm trong đất, tạo điều kiện thuận lợi cho cây lúa hấp thu đạm hiệu quả.

Luận án kết luận rằng liều lượng đạm tối ưu cho lúa là 80 kgN/ha, thấp hơn mức nông dân thường sử dụng, giúp giảm chi phí và tác động môi trường. Các dạng phân đạm urê-nBTPT và NPK viên nén cho hiệu quả hấp thu đạm trong cây lúa cao hơn urê ở cùng liều lượng. Nghiên cứu đề xuất khuyến cáo áp dụng các dạng phân đạm mới và kỹ thuật tưới khô ngập luân phiên cho nông dân ĐBSCL để hướng tới canh tác lúa bền vững và ứng phó với biến đổi khí hậu. Đồng thời, cần tiếp tục cải tiến sản phẩm urê và phương pháp bón để giảm bốc thoát NH3.

Mục lục chi tiết:

• CHƯƠNG 1: GIỚI THIỆU

  • 1.1 Đặt vấn đề
  • 1.2 Mục tiêu của nghiên cứu
  • 1.3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
  • 1.4 Những điểm mới của luận án

• CHƯƠNG 2: PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU

  • 2.1 Nghiên cứu 1: Khảo sát sự hòa tan và thủy phân của các dạng phân đạm
  • 2.2 Nghiên cứu 2: Khảo sát sự phân bố đạm trong đất và lượng đạm trong nước theo thời gian
  • 2.3 Nghiên cứu 3: Nghiên cứu sự phát thải N2O và sự bốc thoát NH3 trong canh tác lúa
  • 2.3.1 Ảnh hưởng của các dạng phân đạm và tưới khô ngập luân phiên đến sự phát thải N2O và năng suất trong canh tác lúa
  • 2.3.1.1 Bố trí thí nghiệm
  • 2.3.1.2 Phương pháp quản lý nước tưới
  • 2.3.1.3 Phương pháp thu mẫu, phân tích và tính toán lượng N2O
  • 2.3.2 Ảnh hưởng của các dạng phân đạm đến bốc thoát NH3 trong canh tác lúa
  • 2.4 Nghiên cứu 4: Đánh giá ảnh hưởng của các dạng phân đạm trên năng suất lúa và hiệu quả sử dụng phân đạm

• CHƯƠNG 3: KẾT QUẢ VÀ THẢO LUẬN

  • 3.1 Nghiên cứu 1: Khảo sát sự hòa tan và thủy phân của các dạng phân đạm
  • 3.2 Nghiên cứu 2: Khảo sát sự phân bố đạm trong đất và lượng đạm trong nước theo thời gian
  • 3.2.1 Ảnh hưởng của các dạng phân đạm đến hàm lượng đạm trong nước
  • 3.2.2 Ảnh hưởng của của các dạng phân đạm đến hàm lượng NH4+ trao đổi trong đất
  • 3.2.2.1 Ảnh hưởng của các dạng phân đạm đến hàm lượng NH4+ trao đổi trong đất sau các đợt bón phân
  • 3.2.2.2 Ảnh hưởng của các dạng phân đạm đến hàm lượng NH4+ trao đổi trong đất theo độ sâu
  • 3.3 Nghiên cứu 3: Nghiên cứu sự phát thải N2O và sự bốc thoát NH3 trong canh tác lúa
  • 3.3.1 Ảnh hưởng của các dạng phân đạm và tưới khô ngập luân phiên đến sự phát thải N2O và năng suất trong canh tác lúa
  • 3.3.1.1 Tổng lượng N2O phát thải giữa các dạng phân đạm và chế độ nước
  • 3.3.1.2 Ảnh hưởng của các dạng phân đạm và quản lý nước đến năng suất lúa và hiệu quả thu hồi đạm
  • 3.3.2 Ảnh hưởng của các dạng phân đạm đến sự bốc thoát NH3 trong canh tác lúa
  • 3.4 Nghiên cứu 4: Ảnh hưởng của các dạng phân đạm trên năng suất lúa và hiệu quả sử dụng phân đạm
  • 3.4.1 Ảnh hưởng của các liều lượng đạm bón và dạng phân đạm trên năng suất lúa qua nhiều vụ thí nghiệm
  • 3.4.2 Ảnh hưởng của các dạng phân đạm trên hiệu quả sử dụng phân đạm
  • 3.4.2.1 Hàm lượng đạm trong rơm và trong hạt
  • 3.4.2.2 Hiệu quả thu hồi đạm

• CHƯƠNG 4: KẾT LUẬN VÀ ĐỀ XUẤT

  • 4.1 Kết luận
  • 4.2 Đề xuất